ଇସଲାମାବାଦ: ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଓ ବିଦେଶୀ ଋଣ ଚାପରେ ଥିବା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଗତ ୧୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ବିଦେଶୀ ଋଣ ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣ ହୋଇ ୧୩୫.୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କର International Debt Report 2026ରେ ଏହି ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଚୀନ୍ ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଋଣଦାତା ଭାବେ ରହିଛି।

୬୮.୬୭ ବିଲିୟନରୁ ୧୩୫.୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରକୁ ବଢ଼ିଲା ଋଣ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୫ରେ ପାକିସ୍ତାନର ମୋଟ ବିଦେଶୀ ଋଣ ୬୮.୬୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଥିଲା। ଏହା ୨୦୨୫ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୧୩୫.୧୦୭ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ଦଶନ୍ଧିରେ ଋଣ ପ୍ରାୟ ୯୭ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ିଛି। ୨୦୨୪ ତୁଳନାରେ ୨୦୨୫ରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଋଣ ପ୍ରାୟ ୪ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ପାକିସ୍ତାନର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଋଣଦାତା ଚୀନ୍

ପାକିସ୍ତାନର ବିଦେଶୀ ଋଣଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୀନ୍ ସବୁଠୁ ଆଗରେ ରହିଛି। ୨୦୨୫ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ଚୀନ୍ଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନର ବକେୟା ଋଣ ୨୨.୪୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର ରହିଛି। ଏହା ପରେ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କର International Development Association (IDA)କୁ ୧୯.୨୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଏବଂ ଏସିଆନ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ (ADB)କୁ ୧୬.୮୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଦେବାକୁ ଅଛି।

ତେବେ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଭାବେ ଚୀନ୍ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଋଣଦାତା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍ଥାଙ୍କ ମିଳିତ ଋଣ ଭାଗ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଋଣଦାତାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ।

କେଉଁଠାରୁ କେତେ ଋଣ ନେଇଛି ପାକିସ୍ତାନ?

ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ପାକିସ୍ତାନର ମୋଟ ବିଦେଶୀ ଋଣରେ ସରକାରୀ ଏବଂ ସରକାରୀ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଥିବା ଋଣର ଭାଗ ସବୁଠୁ ଅଧିକ।

• ସରକାରୀ ଓ ସରକାରୀ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଥିବା ଋଣ: ୧୦୭.୦୭ ବିଲିୟନ ଡଲାର

• ବେସରକାରୀ, ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ନଥିବା ଋଣ: ୧୭.୫୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର

• ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ଋଣ: ୧୦.୪୫ ବିଲିୟନ ଡଲାର

ସରକାରୀ ଓ ସରକାରୀ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଥିବା ଋଣ ମଧ୍ୟରୁ ୫୬.୮୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସଂସ୍ଥାଙ୍କୁ ଏବଂ ୪୨.୪୪ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଋଣଦାତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ରହିଛି।

ଘରୋଇ ଋଣର ସୁଧ ଅଧିକ, ପରିଶୋଧ ସମୟ କମ୍

ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହେଉଛି ଘରୋଇ ଋଣଦାତାଙ୍କଠାରୁ ନିଆଯାଉଥିବା ଋଣର ଅଧିକ ସୁଧ ହାର। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ରେ ସରକାରୀ ଋଣଦାତାଙ୍କଠାରୁ ନୂଆ ଋଣ ପାଇଁ ହାରାହାରି ସୁଧ ହାର ୩.୬ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ଘରୋଇ ଋଣଦାତାଙ୍କଠାରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ନୂଆ ଋଣର ସୁଧ ହାର ୮.୬ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା।

ଋଣ ପରିଶୋଧ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି। ସରକାରୀ ଋଣଦାତାଙ୍କ ଋଣର ହାରାହାରି ଅବଧି ୧୬ ବର୍ଷ ଏବଂ ୪ ବର୍ଷର ରିହାତି ସମୟ ଥିବାବେଳେ ଘରୋଇ ଋଣଦାତାଙ୍କ ଋଣର ହାରାହାରି ଅବଧି ମାତ୍ର ୩ ବର୍ଷ ଏବଂ ରିହାତି ସମୟ ୧ ବର୍ଷ। ଫଳରେ ଘରୋଇ ଋଣ ପାକିସ୍ତାନର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଅଧିକ ଚାପ ପକାଉଛି।

ଚୀନ୍ରୁ ମିଳିଲା ଆଂଶିକ ଆଶ୍ୱସ୍ତି, IMF ଦେଲା ୨.୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର

୨୦୨୫ରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ କିଛିଟା ଆର୍ଥିକ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଥିଲା। ଚୀନ୍ ପରିଶୋଧ ହେବାକୁ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୨ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଋଣର ଅବଧି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଥିଲା। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନକୁ ତୁରନ୍ତ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବାର ଚାପରୁ କିଛିଟା ରିହାତି ମିଳିଥିଲା।

ସେହିପରି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (IMF) ୨୦୨୫ରେ Extended Fund Facility (EFF) ଏବଂ Resilience and Sustainability Facility (RSF) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ୨.୩ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଅର୍ଥ ମଞ୍ଜୁର/ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା। ଏହି ସହାୟତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଂସ୍କାରକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା।

ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଋଣ ମଧ୍ୟ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ

କେବଳ ପାକିସ୍ତାନ ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ରିପୋର୍ଟରେ ନିମ୍ନ ଓ ମଧ୍ୟମ ଆୟ ବର୍ଗର ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ବିଦେଶୀ ଋଣ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ୨୦୨୫ରେ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ମୋଟ ବିଦେଶୀ ଋଣ ୫.୫ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ି ୯.୪ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାରର ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଘରୋଇ ଋଣର ଅଧିକ ସୁଧ ଏବଂ ଋଣ ପରିଶୋଧର ବଢ଼ୁଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ, ପାକିସ୍ତାନର ବିଦେଶୀ ଋଣ ବୃଦ୍ଧି ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ଆଗାମୀ ଋଣ ପରିଶୋଧ କ୍ଷମତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ଚୀନ୍ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଋଣଦାତା ହୋଇଥିବାବେଳେ ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ମିଳିତ ଋଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ଋଣ ଗଠନର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ।