ନ୍ୟୁୟର୍କ/ଲଣ୍ଡନ:ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ crude oil marketରେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ ଦେଖାଯାଇଛି। US ଓ Iran ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷରୁ ବାହାରିବା ପାଇଁ ଆଲୋଚନାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିବା ପରେ ତେଲ ଦର 2%ରୁ ଅଧିକ କମିଛି। Times of India ଅନୁସାରେ Brent crude $2.28 କିମ୍ବା 2.14% କମି $104.30 ପ୍ରତି barrel ହୋଇଥିବାବେଳେ West Texas Intermediate (WTI) $2.20 କିମ୍ବା 2.33% କମି $92.41 ପ୍ରତି barrelକୁ ଆସିଛି।

ଏହି ହ୍ରାସର ପ୍ରଧାନ କାରଣ ହେଉଛି US ଓ Iran ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ diplomatic settlementକୁ ନେଇ ବଢ଼ୁଥିବା ଆଶା। New Yorkରେ ଦୁଇପକ୍ଷୀୟ ଆଲୋଚନାରେ phased arrangement ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଥିବା ରିପୋର୍ଟ ଅଛି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁସାରେ Iran Strait of Hormuzକୁ ପୁଣି ଖୋଲିପାରେ ଏବଂ ବଦଳରେ Washington ତାହାର କିଛି ଆର୍ଥିକ ଓ ବନ୍ଦର ସମ୍ପର୍କିତ ଚାପ କମାଇପାରେ।

Strait of Hormuz କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

Strait of Hormuz ବିଶ୍ୱର ସବୁଠୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ oil transit chokepointମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ୱ oil ଓ gas shipmentର ପ୍ରାୟ ପଞ୍ଚମାଂଶ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାଉଥିଲା। ସେହିପାଇଁ ଏଠାରେ shipping ବାଧା ପଡ଼ିଲେ crude prices ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ।

Iran ଏହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲା ଯେ US military pressure କମାଇବା ଏବଂ American blockade ହ୍ରାସ କରିବା ଭଳି କିଛି ଶର୍ତ୍ତ ପୂରଣ ହେଲେ Strait of Hormuzକୁ ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଖୋଲିବା ସମ୍ଭବ। ତେବେ Iran ନିଜ nuclear programme ସମ୍ପର୍କିତ ମୂଳ ଅବସ୍ଥାନ ବଦଳାଇନଥିବା ସଙ୍କେତ ଦେଇଛି।

Saudi Arabia supplyକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା

ତେଲ ଦର କମୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ Saudi Arabiaର supply systemକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପୂରା ଦୂର ହୋଇନାହିଁ। Saudi East-West pipeline ଉପରେ drone attack ପରେ pipeline କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ହୋଇଥିଲା। ପରେ pipelineକୁ ପୁଣି ଚାଲୁ କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ full capacityକୁ ଫେରିବାକୁ କେତେକ ସପ୍ତାହ ଲାଗିପାରେ।

Reuters ଅନୁସାରେ Saudi East-West pipeline ପ୍ରାୟ 4 million barrels per day ତେଲକୁ Red Seaର Yanbu port ଦିଗକୁ reroute କରିପାରେ। ଏହା Strait of Hormuzର disruptionକୁ bypass କରିବାରେ Saudi Arabia ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। Pipelineର full restartକୁ 6ରୁ 8 ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିପାରେ ବୋଲି କିଛି industry source କହିଛନ୍ତି।

Saudi exportsରେ କିଛି ସୁଧାର

ଅନ୍ୟପଟେ Saudi crude shipmentରେ କିଛି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। Satellite data ଅନୁସାରେ Strait of Hormuz ଦେଇ Saudi oil shipment କିଛି ଦିନରେ 2.9 million barrels per day ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ଯାହା Augustର ପ୍ରାୟ 700,000 barrels per dayଠାରୁ ଅଧିକ।

ଏହି supply recovery ଖବର ମଧ୍ୟ crude prices ଉପରେ downward pressure ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି, କାରଣ market ଆଶା କରୁଛି ଯେ Middle Eastରୁ oil flow ଧୀରେ ଧୀରେ ସାଧାରଣ ହୋଇପାରେ।

US-Iran diplomacy ଉପରେ ବଜାରର ନଜର

US President Donald Trump UN General Assemblyରେ Iran ଉପରେ economic pressure ଜାରି ରଖିବାର କଠୋର ଅବସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଥିଲେ, ଯଦିଓ ସେ US midterm elections ପରେ କୌଣସି deal ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କଥା କହିଥିଲେ। US Secretary of State Marco Rubio ମଧ୍ୟ ସକାରାତ୍ମକ ଫଳ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ Washington Iran ସହ କଥା ହେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ଏହିକାରଣରୁ oil marketର ଆଗାମୀ ଦିଗ ଏବେ ଦୁଇଟି ବିଷୟ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରିବ—US-Iran negotiationsର ପ୍ରଗତି ଏବଂ Saudi Arabia ସହ Middle Eastର oil infrastructureର ସ୍ଥିରତା।

ଯଦି Strait of Hormuzରେ shipping ସାଧାରଣ ହୁଏ ଓ Saudi supply ଆହୁରି ବଢ଼େ, crude prices ଉପରେ ଅଧିକ downward pressure ଆସିପାରେ। କିନ୍ତୁ ନୂଆ military escalation କିମ୍ବା supply disruption ହେଲେ ଦର ପୁଣି ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ିପାରେ—ଏହା market risk, ନିଶ୍ଚିତ ପୂର୍ବାନୁମାନ ନୁହେଁ।