ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଆସିଛି ଗର୍ବର ଖବର। ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ଦୀର୍ଘ ୬୦ ବର୍ଷ ଧରି ଗବେଷକମାନଙ୍କୁ ଅଡ଼ୁଆରେ ପକାଇଥିବା ଏକ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନରେ ଆସାମର ଜଣେ ପ୍ରଫେସର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଛନ୍ତି। ତେଜପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ଅଶ୍ୱିନୀ କେ. ଫୁକନ୍ ଓ ତାଙ୍କ ଗବେଷଣା ଦଳଙ୍କ କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ୍ ସହଯୋଗରେ ଜର୍ମାନୀର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସ୍ଥିର ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ଅଣୁକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପୃଥକ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଏହି ସଫଳତା ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ଏକ ବଡ଼ ଉପଲବ୍ଧି ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। କାରଣ ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ଭଳି ଅଣୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ହୋଇଥିବାରୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଓ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଅଲଗା କରି ରଖିବା ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଥିଲା।

କ’ଣ ଏହି ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ଅଣୁ?

ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ହେଉଛି ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ରାସାୟନିକ ଅଣୁ, ଯେଉଁଥିରେ ବୋରନ୍ (Boron) ଓ ଅକ୍ସିଜେନ୍ (Oxygen) ପରମାଣୁ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିବନ୍ଧ ବା ଟ୍ରିପଲ୍ ବଣ୍ଡ୍ ରହିଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ କିଛି ରାସାୟନିକ ଅଣୁରେ ତ୍ରିବନ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବୋରନ୍ ଓ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର।

ଏହି ଅଣୁଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ଥିବାରୁ ପୂର୍ବରୁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କେବଳ ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ପ୍ରମାଣ ପାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବା ଓ ପୃଥକ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥିଲା। ୧୯୬୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭରୁ ଏହି ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଗବେଷଣା ଚାଲିଥିଲା।

କେମିତି ମିଳିଲା ୬୦ ବର୍ଷର ଗବେଷଣାକୁ ସଫଳତା?

ଜର୍ମାନୀର ଭୁର୍ଜବର୍ଗ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ହୋଲଗର୍ ବ୍ରାଉନ୍ଶ୍ୱାଇଗ୍ଙ୍କ ଗବେଷଣା ଦଳ ଏହି ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛନ୍ତି। ଏକ ବିଶେଷ ରାସାୟନିକ ଯୌଗିକ ‘ଡାଇବୋରାକ୍ୟୁମୁଲିନ୍’ ସହ କିଟୋନ୍ ଭଳି କାର୍ବୋନିଲ୍ ଯୌଗିକର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା କରୁଥିବା ବେଳେ ଗବେଷକମାନେ ଏକ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଫଳାଫଳ ପାଇଥିଲେ।

ଦୁଇ ଜଣ ଗବେଷକ ଲୁକାସ୍ ଲୁବ୍ଚିକ୍ ଓ କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ ମାର୍କଲ୍ ନିଜ ନିଜ ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ କମଳା ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର କଠିନ ପଦାର୍ଥ ଦେଖିଥିଲେ। ପରେ ଏହାର ଗଠନ ଓ ଗୁଣଧର୍ମ ଯାଞ୍ଚ କରିବାରୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା।

ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଗବେଷକମାନେ ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିଥିଲେ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ସ୍ଫଟିକ ଆକାରରେ ସ୍ଥିର ରହିପାରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।

ଆସାମର ପ୍ରଫେସରଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ ଥିଲା?

ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗବେଷଣାରେ ତେଜପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଫେସର ଅଶ୍ୱିନୀ କେ. ଫୁକନ୍ ଓ ତାଙ୍କ ଟିମ୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ୍ କେମିଷ୍ଟ୍ରି ମାଧ୍ୟମରେ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ।

ସହଜ ଭାଷାରେ କହିଲେ, କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ୍ କେମିଷ୍ଟ୍ରିରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଗାଣିତିକ ମଡେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଅଣୁର ଗଠନ, ପରମାଣୁ ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ରାସାୟନିକ ଆଚରଣ ବୁଝାଯାଏ। ଫୁକନ୍ଙ୍କ ଗବେଷଣା ଦଳ ନୂଆ ଅକ୍ସୋବୋରେନ୍ ଅଣୁଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ ଓ ଅସାଧାରଣ ସ୍ଥିରତା ବୁଝିବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କମ୍ପ୍ୟୁଟେସନାଲ୍ ସହାୟତା ଦେଇଥିଲେ।

ଏହି ଗବେଷଣାରେ ଜର୍ମାନୀର ପରୀକ୍ଷାଗାର ଗବେଷଣା ଓ ଭାରତର ସୈଦ୍ଧାନ୍ତିକ ଗବେଷଣା ଏକାଠି ହୋଇ ଏକ ବଡ଼ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସଫଳତା ଆଣିଛି।

ଭବିଷ୍ୟତରେ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଖୋଲିବ ନୂଆ ରାସ୍ତା

ଏହି ଆବିଷ୍କାର ଦ୍ୱାରା ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏବେ ଅନ୍ୟ କେତେକ ଅସ୍ଥିର ଓ ଜଟିଳ ଅଣୁକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ନୂଆ ପଦ୍ଧତି ଖୋଜିପାରିବେ। ବୋରନ୍ ଓ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅସାଧାରଣ ରାସାୟନିକ ବନ୍ଧକୁ ଆହୁରି ଭଲଭାବେ ବୁଝିବାରେ ଏହା ସହାୟକ ହେବ।

ତେବେ ଏହି ଆବିଷ୍କାରରୁ ତୁରନ୍ତ କୌଣସି ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ପାଦ ତିଆରି ହେବ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ମୌଳିକ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ରଗତି। ଏହି ଗବେଷଣାକୁ ଜର୍ମାନ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍, ଜର୍ମାନ୍ ଏକାଡେମିକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ସର୍ଭିସ୍ ଏବଂ ଭାରତର ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଭାଗ ସହଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।