ଭାରତୀୟ ନୋକରଶାହୀକୁ ଦେଶର ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ‘ଷ୍ଟିଲ୍ ଫ୍ରେମ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ଚଳାଇବାଠାରୁ ବ୍ୟବସାୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଟିକସ ସଂଗ୍ରହ, ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ ରୋକିବା ଏବଂ ସରକାରୀ ନୀତିକୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୋକରଶାହୀର ଭୂମିକା ରହିଛି। ତଥାପି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦୁର୍ନୀତି ଅଭିଯୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର FDA କମିଶନର ଟୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସେ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ୧,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଯାଞ୍ଚ କରି ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ ଖାଦ୍ୟ ଭେଜାଲ ଏବଂ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ପରେ ପୁଣେର ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶକଙ୍କ ଠାରୁ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଓଭେସନ୍ ମିଳିଥିଲା।
ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଯଦି ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ନିଜ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଏତେ ପ୍ରଶଂସା ପାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିକାରୀ ସେହିଭଳି କାହିଁକି କରୁନାହାନ୍ତି?
ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିକାରୀ ସରକାରୀ ସେବାକୁ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର ପାଇଁ ଆସନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସାମାଜିକ ଚାପ, ପରିବାରର ଆଶା, ଜୀବନଶୈଳୀ ଏବଂ ଛୋଟ ଛୋଟ ସମଝୋତା ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନୈତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିପାରେ।
ବିହାର ଆଡମିନିଷ୍ଟ୍ରେଟିଭ୍ ସର୍ଭିସ୍ର ଅଧିକାରୀ ସତ୍ୟକାମ କୁମାରଙ୍କ ଉଦାହରଣରେ, ମେରିଟ୍ ଲିଷ୍ଟରେ ନାମ ଆସିବା ପରେ ଅପରିଚିତ ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଉପହାର ମିଳିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସିଧାସଳଖ କୌଣସି ଦାବି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପହାର ପଛରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ କିଛି ଆଶା ଥାଇପାରେ ବୋଲି ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ନୌର ଅଧିକାରୀ ସୁନୀଲ କୁମାର ରାୟଙ୍କ ମତରେ, ଦୁର୍ନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ହେଉଛି ‘ପ୍ରଥମ ସମଝୋତା’। ଥରେ ଜଣେ ଅଧିକାରୀ ନିୟମରେ ଛୋଟ ହେରଫେର କଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବଡ଼ ଦାବିକୁ ମନା କରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।
ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରଥମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଅନିୟମିତ ଭାବେ ସୁବିଧା ଦେବା ପରେ ଆହୁରି ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାପ ଆସିଲେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ଏଭଳି ଛୋଟ ଉଲ୍ଲଂଘନ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅନୈତିକ ବ୍ୟବହାରକୁ ସାଧାରଣ କରିପାରେ।
ରିପୋର୍ଟରେ ଜଣେ ମୁମ୍ବାଇ-ଭିତ୍ତିକ IRS ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରୁତ୍ସାହଜନକ ହୋଇପାରେ।
ଏକ ଘଟଣାରେ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜନେତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ରେଡ୍ କରିବାରୁ ବିରତ ହେବା ପାଇଁ ୮୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଯାଏଁ ଅଫର୍ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏବଂ ଏହା ସହ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଧମକ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିବା ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ହରିୟାଣା କ୍ୟାଡରର ପୂର୍ବତନ IAS ଅଧିକାରୀ ଅଶୋକ ଖେମକା ୩୩ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ କ୍ୟାରିୟରରେ ୫୭ ଥର ବଦଳିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ସରକାରଙ୍କ ସହ ମତଭେଦ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ନିଜର ଦୃଢ଼ ମତ ଓ ସଚ୍ଚୋଟ ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ପରିଚିତ ଥିଲେ।
ସେହିପରି ଟୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ପ୍ରାୟ ୨୫ ଥର ବଦଳି ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ବାରମ୍ବାର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏହା ସହ ନକାରାତ୍ମକ କ୍ୟାରିୟର ଆକଳନ, ପେଶାଗତ ଏକାକୀତ୍ୱ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ମଧ୍ୟ ସଚ୍ଚୋଟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିପାରେ।
ସେବାରତ ଓ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନାରୁ ରିପୋର୍ଟର ନିଷ୍କର୍ଷ ହେଉଛି—ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନ ଝୁକି ରହିବା ପାଇଁ କେବଳ ସଚ୍ଚୋଟତା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଦୃଢ଼ ନୈତିକତା ସହ ପେଶାଗତ ଦକ୍ଷତା, ଆଇନର ଜ୍ଞାନ, ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ନିଜର ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ପେଶାଗତ ମୂଲ୍ୟ ଦେବାର ମାନସିକତା ଆବଶ୍ୟକ।
ପୂର୍ବତନ IRS ଅଧିକାରୀ ଶିଓ ନାରାୟଣ ସିଂହ ‘PATH’—Professional, Accountable, Transparent, Honest—ମଡେଲ୍କୁ ନିଜ ପ୍ରଶାସନିକ ଦର୍ଶନ ଭାବେ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା କହିଛନ୍ତି। ସେହିପରି ସୁନୀଲ କୁମାର ରାୟ ‘SMART’—Simple, Moral, Accountable, Reliable, Transparent—ମଡେଲ୍ର କଥା କହିଛନ୍ତି।
ହ୍ୱିସିଲ୍ବ୍ଲୋଅର୍ ଖୁରପେଞ୍ଚଙ୍କ ମତରେ, ଟୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେଙ୍କ ଭଳି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସଚ୍ଚୋଟତାକୁ ‘ପର୍ସନାଲିଟି କଲ୍ଟ’ରେ ପରିଣତ କରିବାର ବିପଦ ରହିଛି।
ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସଫଳତାର ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା ହେଉଛି—ସେ ପଦରେ ଥିବା ସମୟରେ କେତେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲେ ତାହା ନୁହେଁ; ସେ ପଦ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସୁଧାର ଓ ଭଲ ପ୍ରଥା ଚାଲୁ ରହିଲା କି ନାହିଁ।
ତେଣୁ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଟୁକାରାମ ମୁଣ୍ଡେ କିମ୍ବା ଅଶୋକ ଖେମକା ଖୋଜିବା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଢ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଠାରେ ସଚ୍ଚୋଟତା, ପାରଦର୍ଶିତା ଓ ଜନସ୍ୱାର୍ଥରେ କାମ କରିବା ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନିକ ମାନଦଣ୍ଡ ହେବ।
ଲକ୍ଷ୍ନୌ:ଆଗାମୀ ଫିଲ୍ମ **‘ବଟୱାରା ୧୯୪୭’**କ...
କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା ମହାକାଳପଡ଼ା ବ୍ଲକ୍‌ର ତିଖିରି...
କୋରାପୁଟସ୍ଥିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (CUO)ର...
ସରକାରୀ ଚାକିରିର ସ୍ଥିରତା ଛାଡ଼ି ନିଜ ପିଲାଦିନର ସ୍ୱପ୍ନ ପ...
ସମ୍ବଲପୁରର ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଆୟୋଜି...
ଓଡ଼ିଶା ଓ ଜାପାନ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା...
ସୋନପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବିନିକା ସ୍ଥିତଶ୍ରୀ ଅରବିନ୍ଦ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍...
ମୟୂରଭଞ୍ଜ: ଭୀଷଣ ବର୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲ...
ଓଡ଼ିଶାକୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର ନୂଆ ଲୋକାୟୁକ୍ତ ମିଳିବାକୁ ଯାଉଛି। ଲୋ...
