ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସରେ ଗଜପତି ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ନାମ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ଓ ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ନିଜର ରାଜ୍ୟ, ସମ୍ମାନ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନକୁ ବଳିଦାନ କରିଥିଲେ।
୧୭୨୭ ମସିହାରେ ଗଜପତି ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଦ୍ୱିତୀୟ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସିଂହାସନରେ ଆସୀନ ହୋଇଥିଲେ। ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ନାମ କେଶବ ରାୟ ଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ମୋଗଲ ଶାସନ ଅଧୀନରେ ଓଡ଼ିଶା ଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଉପରେ ବାରମ୍ବାର ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା ରହିଥିଲା।
କଟକର ମୋଗଲ ସୁବେଦାର ତକ୍କି ଖାନ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଉପରେ ଅନେକଥର ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଶେଷରେ ଗଜପତି ପରାଜିତ ହୋଇ ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗରେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିଲେ। ବନ୍ଦୀ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ଥିବା କଥା ଲୋକପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
କଥିତ ଅନୁସାରେ, ତକ୍କି ଖାନଙ୍କ ଭଉଣୀ ରଜିଆ ବିବି ବନ୍ଦୀ ଗଜପତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ ତକ୍କି ଖାନ ଗଜପତିଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇ ଦେବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାର ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲେ। ଗଜପତି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଉପରେ ଆଉ ଆକ୍ରମଣ ନ ହେବାର ନିଶ୍ଚିତତା ପାଇବା ପରେ ଏହି ସର୍ତ୍ତକୁ ମାନିଥିବା ବୋଲି ପରମ୍ପରା କହେ।
ଏହି ସମୟରେ ସେ ଇସଲାମ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରି 'ହାଫିଜ କାଦିର ବେଗ' ନାମ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଓ ରଜିଆ ବିବିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଫେରିବା ପରେ ସମାଜ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲା। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ରଥଯାତ୍ରାର ଛେରାପହଁରା ପରି ପାରମ୍ପରିକ ରାଜକୀୟ ସେବାରୁ ସେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ।
ତଥାପି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି କେବେ କମିନଥିଲା। ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ରାତିରେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ପୁରୀ ଆସି ସିଂହଦ୍ୱାର ବାହାରେ ଠିଆ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଥିଲେ।
ଏହି ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଣେ ସେବାୟତଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ସିଂହଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିଜର ଏକ ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ବୋଲି ପରମ୍ପରାରେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। ଏହି ବିଗ୍ରହ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ'ପତିତପାବନ ଜଗନ୍ନାଥ'ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲା।
ଆଜି ମଧ୍ୟ ସିଂହଦ୍ୱାରରେ ବିରାଜମାନ ପତିତପାବନ ଜଗନ୍ନାଥ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ଜାତି ଓ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସର୍ବଜନୀନ କରୁଣାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଯଦିଓ ଏହି ଘଟଣାର ଅନେକ ଦିଗକୁ ନେଇ ଇତିହାସବିଦ୍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନମତ ରହିଛି, ତଥାପି ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ମୃତିରେ 'ମୁସଲିମ୍ ଗଜପତି'ଙ୍କ କାହାଣୀ ଅପାର ଭକ୍ତି, ତ୍ୟାଗ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଏକ ଅନନ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି।
ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସାଗର ଜିଲ୍ଲାରେ କଥିତ ଭାବେ ବିଷାକ୍ତ ମଦ ପିଇ...
ଆଷ୍ଟନ୍ ଭିଲା ପାଇଁ ଚଳିତ ପ୍ରିମିୟର ଲିଗ୍ ସିଜନର ଆରମ୍ଭ ଆଶ...
ଅଲିମ୍ପିକ୍ ଲଙ୍ଗ୍ ଜମ୍ପ୍ ଚାମ୍ପିଅନ୍ତାରା ଡେଭିସ୍-ଉଡହଲ୍କା...
କେରଳର କୋଚିରେ ଜଣେ କଲେଜ ଛାତ୍ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଶିକ୍ଷକ ଓ ସହ...
ନ୍ୟୁୟର୍କ: ୟୁଏସ୍‌ ଓପନ୍‌ରେ ଭାରତୀୟ ଟେନିସ୍&z...
ଆମେରିକାର Federal Bureau of Investigation (FBI) ମଞ୍...
ପାଲେଷ୍ଟାଇନର ନୂଆ ଶିକ୍ଷାବର୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହ ଅଧିକୃତ ୱେ...
ନେପାଳରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ରେ ଘଟିଥିବା ଭୟଙ୍କର Bhotekoshi ବନ୍ୟା...
ବ୍ରିଟେନ୍‌ର ରାଜପରିବାରକୁ ନେଇ ଆସିଛି ବଡ଼ ଖବର। ଦୀର...
ନ୍ୟୁୟର୍କ: US Open 2026 ଦ୍ୱିତୀୟ ସପ୍ତାହରେ ପହଞ୍ଚିଛି।...
ଇସ୍ରାଏଲ ଅଧିକୃତ ୱେଷ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଥିବା ଯିହୁଦୀ ସେଟଲମେଣ...
ମଙ୍ଗଳବାର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୁମ୍ବାଇ-ଅହମଦାବାଦବନ୍ଦେ ଭାରତ ଏକ୍ସ...
