ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଲ୍କୁ ନେଇ ପୁଣିଥରେ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ହଲଚଲ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ବିଲ୍ ପାରିତ କରାଇବା ପାଇଁ ମୋଦି ସରକାର ସଂସଦର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଡକାଇପାରନ୍ତି।ଏପ୍ରିଲ୍ ମାସରେ ଆବଶ୍ୟକ ସମର୍ଥନ ନମିଳିବାରୁ ବିଲ୍ଟି ଲୋକସଭାରେ ଅଟକି ଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହାପରେ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣରେ ହୋଇଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏନ୍ଡିଏର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇଥିବାରୁ ସରକାର ପୁଣିଥରେ ଏହି ବିଲ୍ ଆଣିବାକୁ ଆଶାବାଦୀ ଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି।

କାହିଁକି ଡକାଯାଇପାରେ ସଂସଦର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ?

ଡିଲିମିଟେସନ୍ ଅର୍ଥାତ୍ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ସୀମା ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ। ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଧାରକୁ ନେଇ ଲୋକସଭା ଏବଂ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ସୀମା ଓ ଆସନ ସଂଖ୍ୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

ପ୍ରମେୟ ନ୍ୟୁଜ୍-୭ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ଡିଲିମିଟେସନ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଧେୟକ ପାରିତ ହୋଇନଥିବାରୁ ସରକାରଙ୍କୁ ଝଟକା ଲାଗିଥିଲା। ଏବେ ସଂସଦରେ ଏନ୍ଡିଏର ସମର୍ଥନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଉଛି। ଏଣୁ ଆବଶ୍ୟକ ବହୁମତ ଯୋଗାଡ଼ କରି ବିଲ୍କୁ ପୁଣିଥରେ ଗୃହରେ ଆଣିବାକୁ ସରକାର ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ତେବେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଡାକିବା ନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଔପଚାରିକ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ।

ଲୋକସଭାର ୫୪୩ ଆସନ ବଢ଼ି ୮୫୦ ହୋଇପାରେ!

ଗତ ଏପ୍ରିଲ୍ରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସଂସଦରେ ତିନୋଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧେୟକ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

• ସମ୍ବିଧାନ (୧୩୧ତମ ସଂଶୋଧନ) ବିଧେୟକ, ୨୦୨୬।

• ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଧେୟକ, ୨୦୨୬।

• କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଆଇନ (ସଂଶୋଧନ) ବିଧେୟକ।

ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁସାରେ, ଲୋକସଭାର ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ଟି ଆସନକୁ ବଢ଼ାଇ ସର୍ବାଧିକ ୮୫୦ କରାଯାଇପାରେ। ଏହା ସହ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ଓ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ସୀମାରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ।

ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ୨୦୧୧ ଜନଗଣନାକୁ ଆଧାର କରି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାର ଯୋଜନା ରହିଥିଲା। ଏହା ସହ ୨୦୨୯ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା। ୨୦୨୩ରେ ପାରିତ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭାରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ଆସନ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ଏପ୍ରିଲ୍ରେ କାହିଁକି ଅଟକିଥିଲା ବିଲ୍?

ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୭, ୨୦୨୬ରେ ଲୋକସଭାରେ ଏହି ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଭୋଟିଂ ହୋଇଥିଲା। ବିଲ୍ ସପକ୍ଷରେ ୨୯୮ଟି ଭୋଟ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ବିରୋଧରେ ୨୩୦ଟି ଭୋଟ ପଡ଼ିଥିଲା। ମୋଟ ୫୨୮ ଜଣ ସାଂସଦ ଭୋଟିଂରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ପାରିତ କରିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ଓ ଭୋଟ୍ ଦେଇଥିବା ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ସମର୍ଥନ ସହ ଗୃହର ମୋଟ ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାର ଅଧିକାଂଶ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ। ସେହି ଭୋଟିଂରେ ଆବଶ୍ୟକ ସମର୍ଥନ ନମିଳିବାରୁ ବିଲ୍ଟି ପାରିତ ହୋଇପାରିନଥିଲା।

ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଡିଲିମିଟେସନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଆଶଙ୍କା ଥିଲା, ଜନସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ଆସନ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲେ ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବଢ଼ିପାରେ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାଗ କମିପାରେ।

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଓ ତାମିଲନାଡୁର ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବ

ମେ ମାସରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ସଂସଦର ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସର ୨୦ ଜଣ ସାଂସଦ ଦଳରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ନୂଆ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରିଥିବା ଏବଂ ସେମାନେ ଏନ୍ଡିଏକୁ ସମର୍ଥନ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି।

ସେହିପରି ଶିବସେନା (ଉଦ୍ଧବ ଗୋଷ୍ଠୀ)ର ୬ ଜଣ ସାଂସଦ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଯାଇଥିବାରୁ ଏନ୍ଡିଏର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ତାମିଲନାଡୁରେ କଂଗ୍ରେସ ଟିଭିକେକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପରେ ଡିଏମ୍କେ ଓ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ଦୂରତା ବଢ଼ିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହାର ଫଳରେ ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଲ୍କୁ ନେଇ ଡିଏମ୍କେର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କ’ଣ ହେବ, ତାହା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର ରହିଛି।

ସଂଖ୍ୟା ଗଣିତରେ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏନ୍ଡିଏ?

ରିପୋର୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଏନ୍ଡିଏର ନିଜସ୍ୱ ସାଂସଦ ସଂଖ୍ୟା ୨୯୩। ଏହା ସହ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସରୁ ଅଲଗା ହୋଇଥିବା ୨୦ ଜଣ ସାଂସଦ, ଶିବସେନା (ଉଦ୍ଧବ)ରୁ ସିନ୍ଦେ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଯାଇଥିବା ୬ ଜଣ ସାଂସଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ୫ଟି ଅତିରିକ୍ତ ସମର୍ଥନକୁ ମିଶାଇ ସଂଖ୍ୟା ୩୨୪ ପାଖାପାଖି ହେଉଛି।

ଏହା ସହ ଡିଏମ୍କେର ୨୨ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ମିଳିଲେ ମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ୩୪୬ରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ହିସାବ ଦିଆଯାଇଛି। ତେଣୁ ଆବଶ୍ୟକ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ସମର୍ଥନର ନିକଟତର ହେବା ନେଇ ସରକାର ଆଶାବାଦୀ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ତେବେ ଏହି ହିସାବରେ ଡିଏମ୍କେର ସମର୍ଥନ ଏକ ସମ୍ଭାବନା ମାତ୍ର; ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ବିଲ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ନେଇ ନିଶ୍ଚିତ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ ଏନ୍ଡିଏ ପାଖରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି ବୋଲି କହିବା ଏବେ ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।

ସଂସଦକୁ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ସ୍ଥଗିତ ନକରିବାକୁ ନେଇ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଶ୍ନ

ସଂସଦର ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନ ଅଗଷ୍ଟ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସଂସଦକୁ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ପ୍ରୋରଗ୍ କରାଯାଇନଥିବା କଥା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।

କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ଼ଗେ ଏନେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖିଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ସଂସଦକୁ କାହିଁକି ଔପଚାରିକ ଭାବେ ସ୍ଥଗିତ କରାଯାଉନାହିଁ, ତାହା ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି।

ଡିଲିମିଟେସନ୍କୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଙ୍କ ଚିନ୍ତା

ଡିଲିମିଟେସନ୍ ବିଲ୍କୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଜନସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ଲୋକସଭା ଆସନ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେଲେ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଧିକ ଥିବା ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଆସନ ବଢ଼ିପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ କମିଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ଏହି କାରଣରୁ ବିଲ୍କୁ ନେଇ କେବଳ ସଂସଦର ସଂଖ୍ୟା ଗଣିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦେଶର ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଓ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ଭଳି ଅନେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ସରକାର ପୁଣିଥରେ ବିଲ୍ ଆଣିଲେ ଏହାକୁ ନେଇ ସଂସଦରେ ଜୋରଦାର ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।