ଶ୍ରୀନଗର: ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ମସଜିଦ୍‌ଗୁଡ଼ିକରେ ଶୁକ୍ରବାର ନମାଜ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଧର୍ମୋପଦେଶ ବା ଖୁତବାକୁ ନେଇ ବଡ଼ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡ ପକ୍ଷରୁ ସମସ୍ତ ସଂପୃକ୍ତ ମସଜିଦ୍‌ ଓ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳରେ ସମାନ ବିଷୟ ଉପରେ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଦେବା ପାଇଁ ଏକ କୋର୍‌ କମିଟି ଗଠନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଓ ଧାର୍ମିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ତୀବ୍ର ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଥିଲେ। ବିରୋଧ ପରେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଛି।

କ’ଣ ଥିଲା ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡର ପ୍ରସ୍ତାବ?

ଅକ୍ଟୋବର ୧୦ ତାରିଖରେ ଶ୍ରୀନଗରରେ ମୌଲାନା, ମୁଫତି, ଇମାମ ଓ ଖତିବମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ବୈଠକ କରିଥିଲା ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡ। ଏହି ବୈଠକରେ ଶୁକ୍ରବାର ନମାଜ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଧର୍ମୋପଦେଶ ପାଇଁ କିଛି ସାଧାରଣ ବିଷୟ ଚୟନ କରିବାକୁ ମୁଫତି, ଇମାମ ଓ ଖତିବମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ କୋର୍‌ କମିଟି ଗଠନ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡର କହିବା ଅନୁସାରେ, ଧାର୍ମିକ ସଚେତନତା, ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ସାମାଜିକ ସଦ୍‌ଭାବ, ଏକତା ଏବଂ ସମାଜର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବା ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା। ବିଶେଷକରି ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ, ଆତ୍ମହତ୍ୟା, ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଓ ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଭଳି ବିଷୟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ଯୋଜନା ଥିଲା।

କାହିଁକି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ବିରୋଧ?

ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡର ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅନେକ ଧାର୍ମିକ ନେତା ଓ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମତରେ, ମସଜିଦ୍‌ରେ ଶୁକ୍ରବାର ଧର୍ମୋପଦେଶର ବିଷୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଇମାମ ଓ ଧାର୍ମିକ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର। ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍ଥା ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ।

ମସଜିଦ୍‌ରେ ଇମାମମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି, ସମସ୍ୟା ଓ ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଧର୍ମୋପଦେଶର ବିଷୟ ଚୟନ କରନ୍ତି। ଏକ ସମାନ ବିଷୟ ସମସ୍ତ ମସଜିଦ୍‌ରେ ଲାଗୁ କଲେ ସ୍ଥାନୀୟ ସମସ୍ୟା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରେ ବୋଲି ବିରୋଧୀମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

ଓମାର ଅବଦୁଲ୍ଲା ଓ ମେହବୁବା ମୁଫତିଙ୍କ ବିରୋଧ

ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓମାର ଅବଦୁଲ୍ଲା ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ମୁସଲମାନଙ୍କ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏପରି ପ୍ରୟାସକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଥିଲେ। ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ତୁରନ୍ତ ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍‌ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ ଦାବି କରିଥିଲେ।

ସେହିପରି ପିଡିପି ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ତଥା ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମେହବୁବା ମୁଫତି ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମତରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳର ସମସ୍ୟା ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ ଶୁକ୍ରବାର ଧର୍ମୋପଦେଶରେ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଜରୁରୀ। ଏକ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍ଥା ସମସ୍ତ ଇମାମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମାନ ବିଷୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।

ଧାର୍ମିକ ସଂଗଠନର ଆପତ୍ତି

ମିରୱାଇଜ୍‌ ଉମର ଫାରୁକ୍‌ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମୁତାହିଦା ମଜଲିସ୍‌-ଏ-ଉଲେମା (MMU) ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କରିଥିଲା। ସଂଗଠନର କହିବା ଅନୁସାରେ, ମସଜିଦ୍‌ର ମିମ୍ବର୍‌ ବା ଧର୍ମୋପଦେଶ ମଞ୍ଚ ଏକ ପବିତ୍ର ଦାୟିତ୍ୱ। ଧାର୍ମିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନର ଦାୟିତ୍ୱ ଇମାମ, ଉଲେମା ଓ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର। ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡ ନିଜର ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱ—ଯଥା ୱାକଫ୍‌ ସମ୍ପତ୍ତିର ପରିଚାଳନା, ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା—ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ୍‌ ବୋଲି ସଂଗଠନ କହିଥିଲା।

ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଓ ପ୍ରସ୍ତାବ ସ୍ଥଗିତ

ବିବାଦ ତୀବ୍ର ହେବା ପରେ ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଡାକ୍ତର ଦରାଖଶାନ୍‌ ଅନ୍ଦ୍ରାବି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ଏକକ ଶୁକ୍ରବାର ଧର୍ମୋପଦେଶକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ଆଦେଶ ଜାରି ହୋଇନାହିଁ। ଇମାମ, ଧାର୍ମିକ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଉପଦେଶକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ବିଷୟ ଚୟନ କରିପାରିବେ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ଆପତ୍ତି ପରେ ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡର ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ, ସମସ୍ତ ମସଜିଦ୍‌ରେ ଏକ ସମାନ ଧର୍ମୋପଦେଶ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୋଇନାହିଁ।

ଧାର୍ମିକ ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ମୁତାହିଦା ମଜଲିସ୍‌-ଏ-ଉଲେମା (MMU) ନିଜସ୍ୱ ଭାବେ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ଧର୍ମୋପଦେଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ମତାବଲମ୍ବୀ ଇମାମ ଓ ଉଲେମା ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପରେ ସାମୂହିକ ଭାବେ କିଛି ସାମାଜିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ବିଷୟ ଉପରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇମାମଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଧର୍ମୋପଦେଶ ଦେବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ରହିଛି।

ଏହି ଘଟଣା ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ୱାକଫ୍‌ ବୋର୍ଡର ପ୍ରଶାସନିକ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଆଲୋଚନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସାମାଜିକ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା କେଉଁ ପଦ୍ଧତିରେ ଓ କାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁସାରେ ହେବ, ତାହାକୁ ନେଇ ବିବାଦ ଜାରି ରହିଛି।