ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରକୃତିର ଋତୁଚକ୍ରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁଭବ ହେଉଛି। ଆଗରୁ ଯେଉଁ ଛଅ ଋତୁର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅନୁଭୂତି ମିଳୁଥିଲା, ଏବେ ତାହା ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଆଉ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନୁଭବ ହେଉନାହିଁ। ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା, ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ, ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ପରିବେଶରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଣିଷର ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ଦିଲ୍ଲୀର ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ପୁଣି ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ଦୀପାବଳି ପରେ ରାଜଧାନୀର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ AQI ୪୦୦ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସହ ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ଗମ୍ଭୀର ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଦୀପାବଳି ପରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବିଷାକ୍ତ ବାୟୁ

ନଭେମ୍ବର ୯ ତାରିଖ ସୋମବାର ସକାଳେ ଦିଲ୍ଲୀର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳ ଘନ ଧୂଆଁ ଓ କୁହୁଡ଼ିରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଦୀପାବଳି ରାତିରେ ବାଣ ଫୁଟାଇବା ଯୋଗୁଁ ବାୟୁରେ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ କଣିକାର ପରିମାଣ ବଢ଼ିଥିଲା। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ରାଜଧାନୀର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୃଶ୍ୟମାନତା ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଃଶ୍ୱାସ ନେବାରେ ଅସୁବିଧା ହୋଇଥିବା ଖବର ମିଳିଛି।

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ (CPCB)ର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ସୋମବାର ଭୋର୍‌ ପ୍ରାୟ ୪ଟା ୨୦ ମିନିଟ୍‌ରେ ଦିଲ୍ଲୀର ITO ଅଞ୍ଚଳରେ AQI ୪୦୬ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ‘ଗମ୍ଭୀର’ (Severe) ବର୍ଗରେ ଆସୁଛି। ରାଜୀବ ଚୌକ୍‌ରେ AQI ୩୮୧ ଓ ସାଉଥ୍‌ ଏକ୍ସଟେନ୍‌ସନ୍‌ ଅଞ୍ଚଳରେ ୩୬୦ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା। ସହରର ହାରାହାରି AQI ମଧ୍ୟ ‘ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖରାପ’ ସ୍ତରରେ ରହିଥିଲା।

କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ?

ଦିଲ୍ଲୀର ବିଭିନ୍ନ ମନିଟରିଂ ଷ୍ଟେସନ୍‌ରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ମାତ୍ରା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରହିଥିଲା। କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ AQI ୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା।

CPCBର ବର୍ଗୀକରଣ ଅନୁସାରେ AQI ୩୦୧ରୁ ୪୦୦ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ ତାହାକୁ ‘ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖରାପ’ ଏବଂ ୪୦୧ରୁ ୫୦୦ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲେ ‘ଗମ୍ଭୀର’ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ତେଣୁ ୪୦୦ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ବିପଦ ବଢ଼ିଯାଇଛି।

କାହିଁକି ବଢ଼ୁଛି ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରଦୂଷଣ?

ଦିଲ୍ଲୀର ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ପଛରେ ଏକାଧିକ କାରଣ ରହିଛି। ଦୀପାବଳିରେ ବାଣ ଫୁଟାଇବା ଯୋଗୁଁ ବାୟୁରେ ଧୂଆଁ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ କଣିକା ବଢ଼ିଛି। ଏହା ସହିତ ଯାନବାହନରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉଡ଼ୁଥିବା ଧୂଳି, ଶିଳ୍ପ କାରଖାନାର ନିର୍ଗମନ ଓ ପଞ୍ଜାବ-ହରିୟାଣା ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟରେ ଫସଲ ଅବଶିଷ୍ଟ ପୋଡ଼ା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ୁଛି।

ଏହା ସହିତ ଶୀତ ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ପବନର ବେଗ କମ୍‌ ରହିବା ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ କଣିକା ଅଟକି ରହିବା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରୁଛି। ଫଳରେ ଧୂଆଁ ଓ ପ୍ରଦୂଷଣ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସହର ଉପରେ ଜମା ହୋଇ ରହୁଛି।

ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବାକୁ GRAP-III କଟକଣା

ଦିଲ୍ଲୀ-NCRରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ପରିଚାଳନା କମିଶନ୍‌ (CAQM) ପକ୍ଷରୁ GRAP-III କଟକଣା ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଅନୁସାରେ ଧୂଳି ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା କିଛି ନିର୍ମାଣ ଓ ଭଙ୍ଗାରୁଜା କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗିଛି। ଏହାସହ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିୟମ ଅଧିକ କଡ଼ାକଡ଼ି କରାଯାଇଛି।

କିଛି ଶ୍ରେଣୀର ପୁରୁଣା ପେଟ୍ରୋଲ୍‌ ଓ ଡିଜେଲ୍‌ ଗାଡ଼ି ଚଳାଚଳ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିଛି। ସ୍କୁଲ୍‌ର ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ହାଇବ୍ରିଡ୍‌ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଅଫିସ୍‌ରେ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ ବଦଳାଇବା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତଥାପି ପ୍ରଦୂଷଣ ସ୍ତର କମିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ତରରେ ରହିଛି।

ଛଅ ଋତୁର ଚକ୍ର ଓ ପରିବେଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନେଇ ଚିନ୍ତା

ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଷକୁ ଛଅଟି ଋତୁରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି—ବସନ୍ତ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା, ଶରତ, ହେମନ୍ତ ଓ ଶିଶିର। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁର ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରକୃତି, ଜଳବାୟୁ ଓ ପରିବେଶଗତ ବିଶେଷତା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଅନିୟମିତ ପାଣିପାଗ, ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ, ଅସମୟରେ ବର୍ଷା ଓ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ଋତୁର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅନୁଭୂତି ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବଦଳୁଥିବା ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ ପାଉଛି।

ଦିଲ୍ଲୀରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶୀତ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସହିତ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା ଜଟିଳ ହେବା ଏହାର ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଉଦାହରଣ। ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ସହରର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ; ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ପରିବେଶର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ସମଗ୍ର ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ବଢ଼ୁଛି ବିପଦ

ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଦୂଷିତ ବାୟୁରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଜନିତ ସମସ୍ୟା, ଆଖି ଓ ଗଳାରେ ଜ୍ୱଳନ, କାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇପାରେ। ବିଶେଷ କରି ଶିଶୁ, ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ବା ହୃଦ୍‌ରୋଗ ସମସ୍ୟା ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅଧିକ ବିପଦଜନକ।

ତେଣୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଅଧିକ ଥିବା ସମୟରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ବାହାରକୁ ଯିବା ଏଡ଼ାଇବା, ବାହାରେ ବ୍ୟାୟାମ ନକରିବା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଭଲ ମାନର N95 ମାସ୍କ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ। ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରଦୂଷଣ ସମସ୍ୟା ଏବେ ପୁଣି ଥରେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।