ଡିସେମ୍ବରରେ ଦେଶକୁ ଫେରିବାକୁ ହସିନାଙ୍କ ଯୋଜନା

ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ଥରେ ହଲଚଲ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଦେଶର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେଖ୍ ହସିନା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ବାଂଲାଦେଶ ଫେରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିବା କହିଛନ୍ତି। ୨୦୨୪ ଅଗଷ୍ଟରେ ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ଜନବିକ୍ଷୋଭ ପରେ କ୍ଷମତା ହରାଇ ସେ ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲେ। ସେବେଠାରୁ ସେ ଭାରତରେ ରହୁଛନ୍ତି।

ହସିନାଙ୍କ ଫେରିବା ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ଏବେ ଭାରତ ଓ ବାଂଲାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଓ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। BBC Banglaର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ହସିନାଙ୍କ ଫେରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାରତ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଏହି ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଜଡ଼ିତ।

ପ୍ରଥମ ସର୍ତ୍ତ: ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ନେବ ଫେରାଇବାର ଦାୟିତ୍ୱ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସର୍ତ୍ତ ହେଉଛି ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶକୁ ଫେରାଇ ନେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଉଚିତ। ୨୦୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୫ ତାରିଖରେ ହସିନା ବାଂଲାଦେଶ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ ବାଂଲାଦେଶ ସେନାର ଏକ ବିମାନରେ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ହିଁ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଉ ବୋଲି ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସଙ୍କେତ ମିଳିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି।

ଏହି ଫେରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୁଇଟି ଉପାୟରେ ହୋଇପାରେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପ୍ରଥମତଃ, ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଏକ ସାମରିକ ବିମାନ ପଠାଇ ହସିନାଙ୍କୁ ନେଇପାରେ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ଭାରତ-ବାଂଲାଦେଶ ସୀମାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଆବଶ୍ୟକ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ସହାୟତା ଭାରତ ଯୋଗାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ତ୍ତ: ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ବିରୋଧରେ ଅପିଲ୍ ଓ ପୁନଃବିଚାରଣାର ସୁଯୋଗ

ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ତ୍ତ ହେଉଛି ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କୁ ବାଂଲାଦେଶରେ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଚିତ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ବିରୋଧରେ ଅପିଲ୍ କରିବାର ଅଧିକାର ଦେବାକୁ ଭାରତ ଚାହୁଁଛି।

ଏହା ସହ ୨୦୨୪ ଜୁଲାଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଘଟିଥିବା ହତ୍ୟା ଓ ହିଂସା ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାରେ ନୂଆ କରି ନ୍ୟାୟିକ ବିଚାରଣା କରାଯିବା ନେଇ ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ସର୍ତ୍ତ ରହିଥିବା କୁହାଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ହସିନାଙ୍କ ମାମଲାରେ ଆଇନଗତ ଅପିଲ୍ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ବିଚାରର ସୁଯୋଗ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଭାରତ ଚାହୁଁଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ହସିନାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ରାୟ

ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ଫେରିବା ରାସ୍ତାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆଇନଗତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଥିବା ମାମଲା। ୨୦୨୫ ନଭେମ୍ବରରେ ବାଂଲାଦେଶର ଏକ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ୨୦୨୪ର ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ହିଂସା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟଣା ସମ୍ପର୍କିତ ମାନବତା ବିରୋଧୀ ଅପରାଧ ମାମଲାରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲା। ହସିନା ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବୈଧତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପଟେ, ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ହସିନାଙ୍କୁ ଭାରତରୁ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବିଷୟ ହୋଇ ରହିଛି।

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଛି?

BBC Bangla ରିପୋର୍ଟରେ ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂତ୍ରକୁ ଆଧାର କରି ଏହି ଦୁଇ ସର୍ତ୍ତର କଥା କୁହାଯାଇଛି। ତେବେ ଏହାକୁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଘୋଷଣା ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ନଭେମ୍ବର ୧୪ରେ ଭାରତୀୟ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୟସ୍ୱାଲ୍ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ସମ୍ପର୍କରେ ପଚରାଯିବାରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ କିଛି କହିନଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଏକ ଆଇନଗତ ବିଷୟ ଏବଂ ଏହାକୁ ଆଇନଗତ ମାର୍ଗରେ ହିଁ ଦେଖାଯିବ। ତେଣୁ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଦୁଇଟି ସର୍ତ୍ତ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ରଖାଯାଇଛି ବୋଲି ଏଯାଏଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।

ଡିସେମ୍ବରରେ ଫେରିବା ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା

ଶେଖ୍ ହସିନା ଡିସେମ୍ବରରେ ଦେଶକୁ ଫେରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଫେରିବାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ, ଯାତ୍ରା ପଦ୍ଧତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେଇ ଏବେ ବି ଅନିଶ୍ଚିତତା ରହିଛି। ଏହା ସହ ବାଂଲାଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ହସିନାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଥିବା ମାମଲା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆହୁରି ଜଟିଳ କରିପାରେ।