ଟିବି ମୃତ୍ୟୁହାର ହ୍ରାସରେ ଭାରତର ବଡ଼ ସଫଳତା

ଯକ୍ଷ୍ମା ବା ଟ୍ୟୁବରକ୍ୟୁଲୋସିସ୍ (Tuberculosis – TB) ଏବେ ବି ବିଶ୍ୱର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଭାବେ ରହିଛି। ଏହି ରୋଗ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼େଇରେ ଭାରତ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି। ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ‘ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଟ୍ୟୁବରକ୍ୟୁଲୋସିସ୍ ରିପୋର୍ଟ ୨୦୨୬’ରେ ଭାରତର ଟିବି ମୃତ୍ୟୁହାର ୨୦୧୫ ତୁଳନାରେ ୨୦୨୫ରେ ୩୮ ପ୍ରତିଶତ କମିଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ଏହି ହ୍ରାସ ବିଶ୍ୱର ହାରାହାରି ୩୫ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସଠାରୁ ଅଧିକ। ଅର୍ଥାତ୍ ଟିବି ମୃତ୍ୟୁ କମାଇବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ହାରଠାରୁ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ୧୨ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଭାରତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହାକୁ ଦେଶର ଟିବି ନିରାକରଣ ଅଭିଯାନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଲବ୍ଧି ବୋଲି କହିଛି।

ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ୨୮ରୁ ଖସି ୧୮

ରିପୋର୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୫ରେ ଭାରତରେ ପ୍ରତି ଲକ୍ଷ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ଟିବି ଯୋଗୁଁ ଆନୁମାନିକ ୨୮ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିଲା। ୨୦୨୫ରେ ଏହି ହାର ହ୍ରାସ ପାଇ ୧୮କୁ ଆସିଛି। ଏହା ମୃତ୍ୟୁହାରରେ ୩୮ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସକୁ ସୂଚାଉଛି।

ଏହି ଆକଳନ ପାଇଁ WHO ଏକାଧିକ ତଥ୍ୟ ଉତ୍ସକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଛି। ଏଥିରେ ଭାରତର ରେଜିଷ୍ଟ୍ରାର ଜେନେରାଲ୍ଙ୍କ ସାମ୍ପଲ୍ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ (RGI/SRS), ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ସମୁଦାୟଭିତ୍ତିକ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ନି-କ୍ଷୟ (Ni-kshay) ପୋର୍ଟାଲ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ଏହି ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ମୃତ୍ୟୁହାରର ଆକଳନକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି।

ଟିବି ଚିକିତ୍ସାରେ ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ସଫଳତା

କେବଳ ମୃତ୍ୟୁହାର ହ୍ରାସ ନୁହେଁ, ଟିବି ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ଔଷଧ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଟିବି (Drug-susceptible TB) ରୋଗୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିକିତ୍ସା ସଫଳତା ହାର ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଚିକିତ୍ସା ନେଉଥିବା ଏହି ବର୍ଗର ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ସଫଳ ହେଉଛି।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁସାରେ, ରୋଗୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ଠିକ୍ ସମୟରେ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କରିବା, ନିୟମିତ ଔଷଧ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ରୋଗୀଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଯତ୍ନ ନେବା ଏହି ସଫଳତାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ। ତେବେ ଏହି ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ହାର ଔଷଧ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଟିବି ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଟିବି ପାଇଁ ଏହାକୁ ସମାନ ଭାବେ ଧରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।

୨୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ଟିବି ସ୍କ୍ରିନିଂ

ଟିବି ରୋଗକୁ ଆରମ୍ଭରୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ସ୍କ୍ରିନିଂ ଅଭିଯାନ ଚାଲିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୭ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ରୁ ୮ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ୨୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ଟିବି ସ୍କ୍ରିନିଂ ଅଭିଯାନରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ଅଭିଯାନରେ ୧୧ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଛାତିର ଏକ୍ସ-ରେ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ୩ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ମଲିକ୍ୟୁଲାର୍ ଟେଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ଏହି ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ମୋଟ ୪୮.୬୪ ଲକ୍ଷ ଟିବି ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ସରକାର କହିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ୧୪.୯୭ ଲକ୍ଷ ଏପରି ରୋଗୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କଠାରେ ସେତେବେଳେ ରୋଗର ସ୍ପଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ନଥିଲା।

ଲକ୍ଷଣ ନଥିବା ରୋଗୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍କ୍ରିନିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରୋଗର ଶୀଘ୍ର ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ରୋଗ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ରମିତ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ କମାଇବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ।

ରୋଗ ଚିହ୍ନଟରେ AI ଓ ଆଧୁନିକ ପରୀକ୍ଷାର ବ୍ୟବହାର

ଟିବି ଚିହ୍ନଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଦ୍ରୁତ ଓ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସହାୟତା ନିଆଯାଉଛି। AI ବା କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଆଧାରିତ ଛାତି ଏକ୍ସ-ରେ ମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ଦେହଜନକ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉଛି। ଏହା ସହ ଦ୍ରୁତ ମଲିକ୍ୟୁଲାର୍ ପରୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳୁଛି।

ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ AI ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଟିବି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଅଧିକ ବିପଦରେ ଥିବା ରୋଗୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ନି-କ୍ଷୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଓ ଔଷଧ ସେବନର ତଥ୍ୟ ରଖାଯାଉଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଚିକିତ୍ସା ମଝିରେ ବନ୍ଦ ହେବା ଭଳି ସମସ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଆବଶ୍ୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ସହଜ ହେଉଛି।

ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଓ ସମୁଦାୟର ସହଯୋଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଟିବି ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସାରେ ଔଷଧ ସହିତ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପରିବାରର ସହଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଦିଗକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ସରକାର ନି-କ୍ଷୟ ପୋଷଣ ଯୋଜନା ଓ ନି-କ୍ଷୟ ମିତ୍ର ପଦକ୍ଷେପ ଚଳାଇଛନ୍ତି।

ନି-କ୍ଷୟ ପୋଷଣ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଟିବି ରୋଗୀଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟି ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ନି-କ୍ଷୟ ମିତ୍ର ପଦକ୍ଷେପରେ ବ୍ୟକ୍ତି, ସଂସ୍ଥା ଓ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଅତିରିକ୍ତ ସହଯୋଗ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ଜାରି ରଖିବା ଓ ସୁସ୍ଥ ହେବାରେ ସହାୟତା ମିଳୁଛି।

ସରକାରଙ୍କ ମତରେ, ଟିବି ବିରୋଧୀ ଲଢ଼େଇ କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗର କାମ ନୁହେଁ। ପଞ୍ଚାୟତ, ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍ଥା, ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଭାଗୀଦାରି ଏହି ଅଭିଯାନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଉଛି।

ତଥାପି ଟିବି ବିରୋଧୀ ଲଢ଼େଇ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ

ମୃତ୍ୟୁହାରରେ ୩୮ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଓ ଚିକିତ୍ସା ସଫଳତା ହାର ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ଏକ ଉତ୍ସାହଜନକ ଖବର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଟିବିର ଭାର ଏବେ ବି ଅଧିକ ରହିଛି। WHOର ୨୦୨୬ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୫ରେ ବିଶ୍ୱରେ ଆନୁମାନିକ ୧.୦୬ କୋଟି ଲୋକ ଟିବିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୧.୩ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବାଧିକ ଟିବି ରୋଗୀ ଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି।

WHOର ରିପୋର୍ଟରେ ମୃତ୍ୟୁହାର ହ୍ରାସକୁ ଏକ ବଡ଼ ଉପଲବ୍ଧି ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ତଥାପି ଟିବି ନିରାକରଣ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିକିତ୍ସା, ଔଷଧ ପ୍ରତିରୋଧୀ ଟିବିର ମୁକାବିଲା ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ଜାରି ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି କାଶ, ଜ୍ୱର, ରାତିରେ ଝାଳ ବାହାରିବା, ଓଜନ କମିବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ଅବହେଳା ନକରି ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବା ଉଚିତ। ଟିବି ଏକ ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ ରୋଗ; ତେଣୁ ଠିକ୍ ସମୟରେ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିକିତ୍ସା ନେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।