୫୪୩ ଆସନରୁ ମହିଳାଙ୍କୁ ମିଳୁ ୩୩ ପ୍ରତିଶତ ସଂରକ୍ଷଣ

ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ନେଇ ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର୍ ଧରିଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ମନୀଷ ତିୱାରୀ ଏକ ଭିନ୍ନ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ରେ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ସମୟରେ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଲୋକସଭାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ୫୪୩ ଜଣ ସାଂସଦ ଅଛନ୍ତି। ଏହାସହ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ତେଣୁ ମହିଳାଙ୍କୁ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବାକୁ ହେଲେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ହିଁ ଏହା କରାଯାଇପାରିବ।

ତାଙ୍କ ମତରେ, ମହିଳାଙ୍କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ପାଇଁ ଲୋକସଭାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବା କିମ୍ବା ନୂଆ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଏହାକୁ ଯୋଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ସେ କହିଛନ୍ତି, ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ହେଲେ ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ ଆସନର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ରଖାଯାଉ। ଏଥିପାଇଁ ‘ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ’, ‘ଅତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ’ କିମ୍ବା ଆଉ କୌଣସି ବିଶେଷ ଅଧିବେଶନର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।

୫୪୩ ଆସନର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୮୧ ଆସନ

ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକସଭାର ନିର୍ବାଚିତ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୫୪୩। ଏହାର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ହେଉଛି ୧୮୧। ଅର୍ଥାତ୍ ମନୀଷ ତିୱାରୀଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁସାରେ, ଲୋକସଭାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବର୍ତ୍ତମାନର ୫୪୩ ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ୧୮୧ଟି ଆସନ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଇପାରିବ।

ଏହି ଯୁକ୍ତି କେବଳ ଲୋକସଭା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ ଦେବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେବେ ଏହା ମନୀଷ ତିୱାରୀଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ମତ; ଏହା ଏବେର ଆଇନରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରିବାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ଆଇନଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଲଗା ବିଷୟ।

ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ସହ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣକୁ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ବିରୋଧ

ମନୀଷ ତିୱାରୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଆପତ୍ତି କେବଳ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ନୁହେଁ। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନକୁ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକସଭା ଆସନ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ବା ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣକୁ ଏକାଠି କରାଯିବାକୁ ସେ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି।

ତାଙ୍କ ମତରେ, ମହିଳାଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦେବା ଏକ ଅଲଗା ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହାକୁ ଲୋକସଭାର ଆସନ ବଢ଼ାଇବା ଓ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀର ସୀମା ବଦଳାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଯୋଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ସରକାର ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ଏହାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।

ଲୋକସଭାର ଆସନ ୮୫୦କୁ ବଢ଼ାଇବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ

ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଲୋକସଭାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୫୪୩ରୁ ବଢ଼ାଇ ୮୫୦ କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ନେଇ ମଧ୍ୟ ମନୀଷ ତିୱାରୀ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି। ଏତେ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାର ସଦସ୍ୟ ଥିବା ଲୋକସଭା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ତାହା ନେଇ ସେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ୮୫୦ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକସଭାକୁ ଚୀନ୍ର ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପିପୁଲ୍ସ କଂଗ୍ରେସ ସହ ତୁଳନା କରି ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

ସେହିପରି ତାଙ୍କ ମତରେ, ଲୋକସଭାର ଆସନ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ପ୍ରଭାବ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ସମାନ ଭାବେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦୁର୍ବଳ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଉତ୍ତର, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ସ୍ୱାର୍ଥ ନେଇ ଚିନ୍ତା

ମନୀଷ ତିୱାରୀ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପଞ୍ଜାବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଭାରତର ସ୍ୱାର୍ଥରେ ନାହିଁ। ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲାଭଦାୟକ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ ଯୁକ୍ତି ରଖିଛନ୍ତି।

ତାଙ୍କ ମତରେ, ଦେଶର ରଣନୈତିକ ଓ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ ଅନେକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ରହିଛି। ତେଣୁ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ କମିଯାଉଛି ବୋଲି ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଅଧିକ ଲାଭବାନ ହୋଇପାରେ। ଏହା ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ; ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ ଆଇନ ଓ ଆସନ ବଣ୍ଟନର ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।

ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ ଓ ୨୦୨୬ର ବିଲ୍ ବିବାଦ

୨୦୨୩ରେ ସଂସଦରେ ‘ନାରୀ ଶକ୍ତି ବନ୍ଦନ ଅଧିନିୟମ’ ପାରିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଆଇନ ଅନୁସାରେ ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଏଥିରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ଆସନ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ରଖିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି।

ତେବେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଜନଗଣନା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ତୁରନ୍ତ ଲାଗୁ କରିବା ନେଇ ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କ ଚାଲିଛି। ୨୦୨୬ ଏପ୍ରିଲ୍ରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଓ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ସମ୍ପର୍କିତ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂଶୋଧନ ବିଲ୍ ଲୋକସଭାରେ ଆବଶ୍ୟକ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ସମର୍ଥନ ପାଇନଥିଲା। ଫଳରେ ପ୍ରସ୍ତାବଟି ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିନଥିଲା।

ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କ ଜାରି

ମହିଳାଙ୍କୁ ରାଜନୀତିରେ ଅଧିକ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଦେବା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଦଳ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲାଗୁ କରାଯିବ, ସେଥିରେ ମତଭେଦ ରହିଛି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଓ ଲୋକସଭା ଆସନ ବୃଦ୍ଧି ସହ ଏହାକୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବାବେଳେ କଂଗ୍ରେସ ସମେତ ବିରୋଧୀ ଦଳର କିଛି ନେତା ବର୍ତ୍ତମାନର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।

ମନୀଷ ତିୱାରୀଙ୍କ ବୟାନ ଏହି ବିତର୍କକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଛି। ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣକୁ ଶୀଘ୍ର ଲାଗୁ କରିବା ଏବଂ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବକୁ ଅଲଗା ଭାବେ ବିଚାର କରିବା ତାଙ୍କ ମତର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର। ଏବେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସରକାର ଓ ବିରୋଧୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଲୋଚନା କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିବ।