ଅନୁଗୁଳ: ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଓ ନୂଆ ଚିନ୍ତାଧାରା ଥିଲେ ଛୋଟ ଉଦ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ସଫଳତା ଆଣିପାରେ। ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ସାଜିଛନ୍ତି ଅନୁଗୁଳ ଜିଲ୍ଲା ଓଗି ଗାଁର ଚାଷୀ ସନ୍ତୋଷ ସାହୁ। ମାତ୍ର ୧୦୦ ଟଙ୍କାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଲେମ୍ବୁ ଚାଷ ଉଦ୍ୟମ ଏବେ ବାର୍ଷିକ ୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ କାରବାର କରୁଥିବା ବ୍ୟବସାୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶାର ଦେଶୀ କାଗଜି ଲେମ୍ବୁ ଏବେ ବିଦେଶ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଛି।

୫୦ଟି ଚାରାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯାତ୍ରା

ସନ୍ତୋଷଙ୍କ ବାପା କାର୍ତ୍ତିକ ସାହୁ ପୂର୍ବରୁ ଧାନ ଓ ବାଦାମ ଚାଷ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲୀ ହାତୀ ଓ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ଉପଦ୍ରବ ଯୋଗୁଁ ବାରମ୍ବାର ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା। ଏଥିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ସେ ବିକଳ୍ପ ଚାଷ ଭାବେ ଦେଶୀ କାଗଜି ଲେମ୍ବୁ ଚାଷ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

ପ୍ରାୟ ୧୫ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ସେ ଉଦ୍ୟାନ ବିଭାଗରୁ ୨ ଟଙ୍କା ଲେଖାଏଁ ଦରରେ ୫୦ଟି ଲେମ୍ବୁ ଚାରା କିଣିଥିଲେ। ଅର୍ଥାତ୍ ମୋଟ ୧୦୦ ଟଙ୍କାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏହି ଚାଷ। ଗଛଗୁଡ଼ିକରେ ଫଳ ଆସିବା ପରେ ଅନ୍ୟ ଚାଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ। ପରେ ପୁଅ ସନ୍ତୋଷ ଏହି ଉଦ୍ୟମକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ବ୍ୟବସାୟର ରୂପ ଦେଇଥିଲେ।

୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ବାର୍ଷିକ କାରବାର

ସନ୍ତୋଷ ନିଜ ଜମିରେ ଲେମ୍ବୁ ଚାଷ କରିବା ସହ ଗାଁର ଅନ୍ୟ ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଲେମ୍ବୁ କିଣି ବଡ଼ ବଜାରକୁ ପଠାଉଛନ୍ତି। ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ଲେମ୍ବୁର ଆକାର ଓ ଗୁଣବତ୍ତା ଅନୁସାରେ ୧୦୦ଟି ପିଛା ୨୨୦ରୁ ୨୮୦ ଟଙ୍କାରେ କିଣି ସେ ୩୦୦ରୁ ୩୨୦ ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ବିକ୍ରି କରୁଛନ୍ତି।

ନିଜ ଚାଷ ସହ ଅନ୍ୟ ଚାଷୀଙ୍କ ଉତ୍ପାଦକୁ ଏକାଠି କରି ବଡ଼ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ତାଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ବ୍ୟବସାୟର ବାର୍ଷିକ କାରବାର ୧ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ। ଏହା ଲାଭ ନୁହେଁ, ବରଂ ମୋଟ ବ୍ୟବସାୟିକ କାରବାର।

୫୦୦ ପରିବାରକୁ ମିଳିଛି ରୋଜଗାର

ଓଗି ଗାଁରେ ପ୍ରାୟ ୭୦୦ଟି ପରିବାର ରହୁଥିବା ବେଳେ ସେଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ପରିବାର ଲେମ୍ବୁ ଚାଷ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଗାଁ ଓ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ୧୫୦ ଏକରରୁ ଅଧିକ ଜମିରେ ଏହି ଚାଷ ହେଉଛି।

ସନ୍ତୋଷଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ନିଜ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ବଡ଼ ବଜାର ପାଉଛନ୍ତି। ସ୍ଥାନୀୟ ଚାଷୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଲେମ୍ବୁ ବିକ୍ରିରୁ ସେମାନେ ପରିବାର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଆୟ ପାଉଛନ୍ତି। ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଅମଳ ସମୟ ରହିଥାଏ—ଜୁନ୍‌ରୁ ଅଗଷ୍ଟ ଏବଂ ନଭେମ୍ବରରୁ ଫେବ୍ରୁଆରୀ।

ଆମେରିକା ଓ ବ୍ରିଟେନ୍‌କୁ ରପ୍ତାନି

ଓଗି ଗାଁର କାଗଜି ଲେମ୍ବୁ ଏବେ ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଗୁଳ, ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ ଓ ଢେଙ୍କାନାଳ ଭଳି ସହରକୁ ଯୋଗାଣ ହେଉଛି। ଏହା ସହ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଜାମସେଦପୁରକୁ ମଧ୍ୟ ପଠାଯାଉଛି।

ବିଦେଶ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲେମ୍ବୁର ଚାହିଦା ବଢ଼ିଛି। ୨୦୨୫ ଅଗଷ୍ଟରେ ଆମେରିକାକୁ ଲେମ୍ବୁ ରପ୍ତାନି ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୬ରେ ବ୍ରିଟେନ୍‌କୁ ମଧ୍ୟ ଲେମ୍ବୁ ପଠାଯାଇଛି। ଏହି ରପ୍ତାନି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୃଷକ ଉତ୍ପାଦକ ସଂସ୍ଥା, ଜଗନ୍ ଗ୍ରୀନ୍ ଏଗ୍ରୋ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ଓ ବିପଣନ ସଂସ୍ଥା (ORMAS) ସହଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ବିଦେଶକୁ ପଠାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଲେମ୍ବୁଗୁଡ଼ିକର ଆକାର, ଓଜନ ଓ ଗୁଣବତ୍ତା ଯାଞ୍ଚ କରି ଚୟନ କରାଯାଉଛି।

ଏକଦା ହାତୀ ଓ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ଉପଦ୍ରବରେ ଚାଷ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିବା ଓଗି ଗାଁ ଏବେ ଲେମ୍ବୁ ଚାଷ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ପରିଚୟ ପାଇଛି। ସନ୍ତୋଷ ସାହୁଙ୍କ ଏହି ଉଦ୍ୟମ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସଫଳ ବ୍ୟବସାୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗାଁର ଶତାଧିକ ପରିବାର ପାଇଁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ନୂଆ ବାଟ ଖୋଲିଛି।