ନେପାଳର ରାସୁୱା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ରେ ଘଟିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ୟାର କାରଣ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରାଥମିକ ତଦନ୍ତରେ ହିମ ଓ ପଥରର ଏକ ବଡ଼ ହିମସ୍ଖଳନ ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଟ୍ରିଗର୍ ହୋଇଥାଇପାରେ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ କରାଯାଉଛି।

ତିବ୍ବତ ସୀମା ନିକଟସ୍ଥ ନେପାଳର ଉତ୍ତର ରାସୁୱା ଅଞ୍ଚଳରେ ହଠାତ୍ ବନ୍ୟା ଆସିବା ପରେ ଘର, ଗାଡ଼ି, ପୋଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ବନ୍ୟାରେ ଅନେକ ଲୋକ ନିଖୋଜ ଥିବା ବେଳେ ବହୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ଖବର ମିଳିଛି।

୩୦ ମିନିଟ୍‌ରେ ୯ ମିଟର ବଢ଼ିଲା ଜଳସ୍ତର

ବନ୍ୟାର ଭୟାବହତାର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରମାଣ ହେଉଛି ନଦୀର ଜଳସ୍ତରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି।

ହାଇଡ୍ରୋଲୋଜିକାଲ୍ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗାଲଛିରେ ତ୍ରିଶୁଳୀ ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ମାତ୍ର ୩୦ ମିନିଟ୍‌ରେ ପ୍ରାୟ ୯ ମିଟର ବଢ଼ିଥିଲା। ସେହିପରି ମାଲେଖୁରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୭ ମିଟର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା।

ଏତେ କମ୍ ସମୟରେ ଏପରି ବଡ଼ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ସାଧାରଣ ମୌସୁମୀ ବନ୍ୟା ତୁଳନାରେ ହଠାତ୍ ବହୁ ପରିମାଣର ପାଣି ମୁକ୍ତ ହେବାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।

🏔️ ହିମସ୍ଖଳନ ହୋଇଥାଇପାରେ ବନ୍ୟାର ଟ୍ରିଗର୍

କାଠମାଣ୍ଡୁସ୍ଥିତ International Centre for Integrated Mountain Development (ICIMOD) ସମେତ ନେପାଳ ଓ ଚୀନର ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥାର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହାର କାରଣ ଖୋଜୁଛନ୍ତି।

ପ୍ରାଥମିକ ଭାବେ ଭିଡିଓ ଫୁଟେଜ୍ ଓ ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ହିମ ଓ ପଥରର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଲେଣ୍ଡେ ଖୋଲା ନଦୀରେ ଖସିପଡ଼ିଥାଇପାରେ।

ଲେଣ୍ଡେ ଖୋଲା, ଭୋଟେ କୋଶୀ ନଦୀର ଏକ ଉପନଦୀ। ଏହି ହିମ-ପଥର ଧସ ନଦୀରେ ପଡ଼ିବା ଫଳରେ ବହୁ ପରିମାଣର ପାଣି ଓ ମାଟି-ପଥର ହଠାତ୍ ତଳମୁହାଁ ହୋଇଥାଇପାରେ।

⚠️ ଆଉ ଏକ ବନ୍ୟାର ଆଶଙ୍କା

ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଏବେ କେବଳ ପ୍ରଥମ ବନ୍ୟାକୁ ନେଇ ନୁହେଁ। ହିମସ୍ଖଳନରୁ ଖସିଥିବା ପଥର ଓ ମାଟି ନଦୀର କୌଣସି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ଅବରୋଧ କରି ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ‘ଲ୍ୟାଣ୍ଡସ୍ଲାଇଡ୍ ଡ୍ୟାମ୍’ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଇପାରେ।

ଏପରି ଅବରୋଧ ପଛରେ ପାଣି ଜମିବାକୁ ଲାଗେ। ପରେ ଯଦି ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଧ ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତେବେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଜଳପ୍ରବାହ ତଳମୁହାଁ ହୋଇ ନୂଆ ବନ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।

ନେପାଳ-ଚୀନ ସୀମା ନିକଟରେ ଏପରି ଏକ ଅବରୋଧ ରହିଥିବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହାର ସ୍ଥିରତା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଜିଲୋଙ୍ଗ ବନ୍ଦର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ସତର୍କତା ଓ ନିରାପତ୍ତା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିବା ଖବର ମିଳିଛି।

🌍 ଭୂମିକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିଲା କି ବନ୍ୟା?

ଏହି ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଭୂମିକମ୍ପର କୌଣସି ଭୂମିକା ଥିଲା କି ନାହିଁ, ତାହା ମଧ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଯାଞ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି।

ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ଜିଲୋଙ୍ଗର ଏକ ସିସ୍ମୋମିଟରରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଅସାଧାରଣ ସିଗ୍ନାଲ୍ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା। ଝାଙ୍ଗମୁର ଅନ୍ୟ ଏକ ଷ୍ଟେସନରେ ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ଗତିବିଧି ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି।

ତେବେ ଏହି ସିଗ୍ନାଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ହିମସ୍ଖଳନ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରମାଣ ମିଳିନାହିଁ।

🧊 ବଦଳୁଛି ହିମାଳୟ, ବଢ଼ୁଛି ବିପଦ

ଏହି ଘଟଣା ହିମାଳୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା cryosphere hazards ବା ବରଫ ଓ ହିମାଞ୍ଚଳ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପଦକୁ ନେଇ ନୂଆ ଚିନ୍ତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ହିମନଦୀ ତରଳିବା, ପାହାଡ଼ର ଢାଲ୍ ଅସ୍ଥିର ହେବା, ହିମନଦୀ ହ୍ରଦ ବଢ଼ିବା ଓ ବରଫ ତରଳିବା ଭଳି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୂଆ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଛବି, ସିସ୍ମିକ୍ ରେକର୍ଡ ଓ ନଦୀର ଜଳସ୍ତର ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରୁଛନ୍ତି।

ମାତ୍ର ୩୦ ମିନିଟ୍‌ରେ ୯ ମିଟର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଇଦେଇଛି ଯେ ହିମାଳୟର ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏକ ଘଟଣା କିପରି କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଶହ ଶହ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟାର ରୂପ ନେଇପାରେ।