ନଭେମ୍ବର ୧୧ରେ କାହିଁକି ପାଳନ ହୁଏ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଦିବସ?

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଜି ନଭେମ୍ବର ୧୧। ସାରା ଦେଶରେ ପାଳନ ହେଉଛି ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଦିବସ (National Education Day)। ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ମୌଲାନା ଆବୁଲ କଲାମ ଆଜାଦଙ୍କ ଜନ୍ମବାର୍ଷିକୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ଦିବସ ପାଳନ କରାଯାଏ। ୧୮୮୮ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୧ରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ୧୯୪୭ରୁ ୧୯୫୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦେଶର ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ। ଶିକ୍ଷା କେବଳ ଧନୀ କିମ୍ବା ସମାଜର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଗ ପାଇଁ ସୀମିତ ନରହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ ବୋଲି ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ।

୨୦୦୮ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ତତ୍କାଳୀନ ମାନବ ସମ୍ବଳ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ନଭେମ୍ବର ୧୧କୁ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଦିବସ ଭାବେ ପାଳନ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲା। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ୨୦୦୮ ନଭେମ୍ବର ୧୧ରେ ଏହି ଦିବସ ପାଳନ ହୋଇଥିଲା।

୧୪ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ମୌଲାନା ଆଜାଦ ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ବିଦ୍ୱାନ, ସାମ୍ବାଦିକ ଓ ଶିକ୍ଷାବିତ୍ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଏକ ଉନ୍ନତ, ସଶକ୍ତ ଓ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଗଠନର ମୂଳ ଆଧାର।

ସେ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷାର ପକ୍ଷରେ ମତ ରଖିଥିଲେ। ଏଥିସହ ମହିଳା ଶିକ୍ଷା, ଧନ୍ଦାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ମାତୃଭାଷାରେ ପାଠପଢ଼ାକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜାତି, ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ପିଲା ଶିକ୍ଷାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

IIT ଖଡ଼ଗପୁର ଓ UGC ପ୍ରତିଷ୍ଠାରେ ଅବଦାନ

ଭାରତର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଓ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବାରେ ମୌଲାନା ଆଜାଦଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

• IIT ଖଡ଼ଗପୁର: ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି (IIT) ଭାବେ ଖଡ଼ଗପୁର ଅନୁଷ୍ଠାନ ୧୯୫୦ ମସିହା ମେ’ରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ୧୯୫୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୮ରେ ମୌଲାନା ଆଜାଦ ଏହାର ଔପଚାରିକ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ।

• UGC: ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଦାନ ଆୟୋଗ (University Grants Commission)କୁ ୧୯୫୩ରେ ସେ ଔପଚାରିକ ଭାବେ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ। ପରେ ୧୯୫୬ରେ ଏହା ଆଇନଗତ ସଂସ୍ଥାର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା।

• ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା: ଦେଶରେ ବିଜ୍ଞାନ, ଗବେଷଣା ଓ ଉଚ୍ଚ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାର ବିକାଶକୁ ସେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇଥିଲେ।

ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଗଢ଼ିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି।

ଭାରତୀୟ କଳା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାହିତ୍ୟର ବିକାଶ

ମୌଲାନା ଆଜାଦଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କେବଳ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷାରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ଭାରତର କଳା, ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ତଥା ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।

୧୯୫୦ରେ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ କାଉନସିଲ୍ ଫର୍ କଲ୍ଚରାଲ୍ ରିଲେସନ୍ସ (ICCR) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା। ଏହା ସହ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ, ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଓ ଲଳିତ କଳା ଏକାଡେମୀ ଭଳି ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟର ବିକାଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ।

କେବଳ ସ୍ମୃତିଚାରଣ ନୁହେଁ, ଶିକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମନେ ପକାଇବାର ଦିନ

ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ଦିବସ କେବଳ ମୌଲାନା ଆଜାଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାର ଦିନ ନୁହେଁ। ବରଂ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ଓ ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କୁ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷାର ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ମନେ ପକାଇବାର ଏକ ଅବସର।

ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରସାର, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା, ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଚେତନତା ଉପରେ ମୌଲାନା ଆଜାଦଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଦର୍ଶନ ଭାରତର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣା ହୋଇ ରହିଛି।