ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଜର୍ମାନୀର ମ୍ୟୁନିକ୍ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀରେ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ନେଇ ଆଲୋଚନା ଏବେ ଏକ ‘ପ୍ଲାଟୋ’ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ଭାରତ କିମ୍ବା ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଆଉ ଅଧିକ ଦେବା କିମ୍ବା ନେବା ‘ବହୁତ ବହୁତ କଷ୍ଟକର’ ହେବ। ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଲୋଚନା ଏକ କଠିନ ଏବଂ ଗଭୀର ଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇଥିବା ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ଆଧାରିତ।

ସୀତାରମଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଅସନ୍ତୁଳନ କମାଇବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନା ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ବିଚାର କରୁଛି।

କେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଛି ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା?

ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ Bilateral Trade Agreement (BTA) ନେଇ ଆଲୋଚନା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦୨୫ରୁ ଚାଲିଛି। ସେହି ସମୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଆମେରିକା ଗସ୍ତ ସମୟରେ ମୋଦୀ ଓ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବଢ଼ାଇବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ସହମତ ହୋଇଥିଲେ।

୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ୫୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ଏହାପରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଚୁକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତରୀଣ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି କରିବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଥିଲା। ୨୦୨୬ ଫେବ୍ରୁଆରୀରେ ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ଏକ ଅନ୍ତରୀଣ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ଫ୍ରେମୱାର୍କ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ତେବେ ବ୍ୟାପକ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଆହୁରି ଆଲୋଚନା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଦୁଇ ପକ୍ଷ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ।

ଟାରିଫ୍ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଳନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

୨୦୨୬ରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି। ଟାରିଫ୍, ବଜାର ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଳନ ଏହି ଆଲୋଚନାର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ରହିଛି।

ଆମେରିକାର ଟ୍ରେଡ୍ ରିପ୍ରେଜେଣ୍ଟେଟିଭ୍ ଜେମିସନ୍ ଗ୍ରିୟର୍ ଅକ୍ଟୋବର ୧ରେ କହିଥିଲେ ଯେ ତୁରନ୍ତ ଚୁକ୍ତି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ। ତଥାପି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି।

ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୀୟୂଷ ଗୋୟଲ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ରୁ ଅକ୍ଟୋବର ୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେରିକା ଗସ୍ତ କରି ଅନ୍ତରୀଣ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ଆଗକୁ କ’ଣ?

ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଲୋଚନା ଏପରି ଏକ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷରୁ ଆଉ ଅଧିକ ରିଆତି ଦେବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ।

ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ-ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇନାହିଁ। ବାଣିଜ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଳନ କମାଇବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇ ଦେଶ ପାଇଁ ଟାରିଫ୍ ଓ ବଜାର ପ୍ରବେଶ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସମତୁଳନ ରଖିବା ଏବେ ମୁଖ୍ୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇଛି।