ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ସରକାର ଏକ ନୂଆ Model Bilateral Investment Treaty (BIT) ଉପରେ କାମ କରୁଛି, ଯାହା ବିଦେଶୀ ନିବେଶକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ international investment negotiationsକୁ ସରଳ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତିଆରି ହେଉଛି। Times of India report ଅନୁସାରେ draft ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ପାଇପାରେ।

ନୂଆ Model BIT approval ପରେ Australia ଓ Canada ପରି ଦେଶ ସହ bilateral investment agreements ପାଇଁ ଏହାକୁ base framework ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ। UK ଏବଂ European Union ସହ investment-related negotiationsରେ ମଧ୍ୟ ଏହି framework ବ୍ୟବହୃତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। 

International arbitration ପାଇଁ waiting period କମିପାରେ

ନୂଆ proposalର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ହେଲା international arbitrationକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ domestic remedies ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସମୟସୀମା କମେଇବା।

ବର୍ତ୍ତମାନର frameworkରେ ଏହି period ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥିବାବେଳେ, ନୂଆ proposalରେ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ କରିବା ବିଚାର ହେଉଛି, provided domestic remedies have been exhausted. 

ଏହାର ଅର୍ଥ, investment dispute ଥିଲେ investorଙ୍କୁ domestic legal process ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, କିନ୍ତୁ international arbitrationକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ framework ତୁଳନାରେ କମ୍ ସମୟ ଲାଗିପାରେ।

Taxation ଉପରେ India compromise କରିବ ନାହିଁ

ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ନୂଆ BITରେ କିଛି “red lines” ଜାରି ରହିବ। ବିଶେଷକରି taxation ସମ୍ପର୍କିତ ବିଷୟ investment treatyର ଅଂଶ ହେବ ନାହିଁ। କାରଣ taxationକୁ Parliamentର sovereign prerogative ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। 

ସେହିପରି India domestic courts ଏବଂ sovereign regulatory powers ଉପରେ ନିଜ control ଜାରି ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

BIT କ’ଣ?

Bilateral Investment Treaty ହେଉଛି ଦୁଇଟି ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ investment protection ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ଏକ ଚୁକ୍ତି। ଏହା foreign investorsଙ୍କୁ non-discrimination, expropriation protection ଏବଂ dispute settlement mechanism ଭଳି ସୁବିଧା ଦେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ। Indiaର 2015 Model BITରେ investor protection ସହ government regulatory authority ମଧ୍ୟରେ balance ରଖିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।

Department of Economic Affairsର International Investment Treaties & Framework Section bilateral investment treaties ଏବଂ FTAs/CEPAs/CECAsର investment chapters ନେଇ negotiation କରେ, ଏବଂ Investor-State Dispute Settlement casesକୁ ମଧ୍ୟ handle କରେ। 

Australia ସହ economic ties ଆଗରୁ ମଜବୁତ

India ଏବଂ Australia ମଧ୍ୟରେ Economic Cooperation and Trade Agreement (ECTA) ଆଗରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅଛି। 2024-25ରେ ଦୁଇ ଦେଶର bilateral trade USD 24.1 billion ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଇ ଦେଶ CECA ନେଇ ମଧ୍ୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି। 

ନୂଆ BIT framework ଅନୁମୋଦିତ ହେଲେ trade agreement ସହ investment protection frameworkକୁ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିପାରିବ।

Canada ସହ CEPA negotiations

India ଏବଂ Canada 2026ରେ trade ଓ investment ties ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ପୁନଃ ଜୋର ଦେଇଛନ୍ତି। May 2026ର joint statementରେ ଦୁଇ ଦେଶ ଏକ ambitious Comprehensive Economic Partnership Agreement (CEPA)କୁ ଆଗକୁ ନେବା ଏବଂ 2026 ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ negotiations conclude କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୁନରୁଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ। 

ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ନୂଆ Model BIT ଭବିଷ୍ୟତର India-Canada investment framework ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇପାରେ।

Investor protection ଏବଂ sovereign rightsର balance

2015 Model BITରେ foreign investorsଙ୍କ protection ସହ government policy-making spaceକୁ balance କରିବା ପାଇଁ national treatment, expropriation safeguards ଓ Investor-State Dispute Settlement ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥିଲା। Government procurement, taxation, subsidies ଏବଂ national security ପରି କିଛି କ୍ଷେତ୍ରକୁ treaty coverageରୁ ବାହାରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।

ନୂଆ Model BIT ଏହି frameworkକୁ update କରି investment negotiationsକୁ ଅଧିକ ସହଜ ଏବଂ investor-friendly କରିବା ସହ Indiaର key sovereign interestsକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।