୨୦୨୬ ମସିହାର ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର କେମିଷ୍ଟ୍ରି ଫ୍ରାନ୍ସର ରସାୟନବିତ୍ Henri B. Kagan ଓ ଜାପାନୀ ରସାୟନବିତ୍ Kenso Soaiଙ୍କୁ ମିଳିଛି। ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅଣୁର ଗୋଟିଏ ଆଇନା-ପ୍ରତିବିମ୍ବ ରୂପକୁ ଅନ୍ୟଟି ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ତିଆରି କରିବାର ଉପାୟ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ପୁରସ୍କାର ଦିଆଯାଇଛି। 

ରୟାଲ୍ ସ୍ୱିଡିଶ୍ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ ସେମାନଙ୍କୁ **“non-linear effects and autocatalysis in asymmetric organic synthesis”**ର ଆବିଷ୍କାର ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ କରିଛି। ଏହି ଗବେଷଣା ଜୀବନର ରସାୟନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି।

🧪 ଅଣୁର ‘ଆଇନା ପ୍ରତିବିମ୍ବ’ କ’ଣ?

କିଛି ଅଣୁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ରହିପାରନ୍ତି, ଯେଉଁ ଦୁଇ ରୂପ ପରସ୍ପରର ଆଇନା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଭଳି। ଏହାକୁ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନରେ Chirality ବା ଅଣୁର ‘ହାତପଣ’ କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ରୂପରେ ସମାନ ପରମାଣୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଗଠନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। 

ଏହା ଜୀବଜଗତରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖେ। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରୋଟିନ୍ ତିଆରି କରୁଥିବା amino acids ଦୁଇଟି ଆଇନା-ପ୍ରତିବିମ୍ବ ରୂପରେ ରହିପାରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜୀବଜଗତ ମୁଖ୍ୟତଃ ସେଥିରୁ ଗୋଟିଏ ରୂପକୁ ହିଁ ବ୍ୟବହାର କରେ। ଏହି ଏକପାଖିଆ ପ୍ରବୃତ୍ତିକୁ Homochirality କୁହାଯାଏ। 

🔬 Kaganଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବିଷ୍କାର

୧୯୮୬ରେ Henri B. Kagan ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ଦେଖାଇଥିଲେ ଯେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଏପରି ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରାଯାଇପାରେ, ଯାହା ଫଳରେ ଦୁଇଟି ଆଇନା-ପ୍ରତିବିମ୍ବ ରୂପ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। 

🧬 Soaiଙ୍କ ଗବେଷଣାରେ ନୂଆ ମୋଡ଼

ପରେ Kenso Soai ଏହି ଧାରଣାକୁ ଆହୁରି ଆଗକୁ ନେଇଥିଲେ। ୧୯୯୫ରେ ସେ ଏପରି ଏକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଇଥିଲେ, ଯାହାରେ ଅଣୁର ଗୋଟିଏ ‘ହାତ’କୁ ଅନ୍ୟଟି ତୁଳନାରେ ବଢ଼ାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲା।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ Autocatalysis ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅର୍ଥାତ୍, ଏକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦାର୍ଥ ସେହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ଆହୁରି ଦ୍ରୁତ କରିଥାଏ। ଏହା ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅସନ୍ତୁଳନକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିପାରେ।

୨୦୦୩ରେ Soai ଏପରି ଏକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆଇନା-ପ୍ରତିବିମ୍ବ ରୂପ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ କେବଳ ଗୋଟିଏ ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ନୋବେଲ କମିଟି ଏହାକୁ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା ଭାବେ ଦେଖିଛି। 

💊 ଔଷଧ ନିର୍ମାଣରେ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଏହି ଆବିଷ୍କାର କେବଳ ମୌଳିକ କେମିଷ୍ଟ୍ରି ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଔଷଧ ନିର୍ମାଣ ଓ ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ। ଏକ ଅଣୁର ଦୁଇଟି ଆଇନା-ପ୍ରତିବିମ୍ବ ରୂପ ଶରୀର ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ କାମ କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଔଷଧ ତିଆରି ସମୟରେ ଠିକ୍ molecular form ଚୟନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। 

Kagan ଓ Soaiଙ୍କ ଗବେଷଣା ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ molecular form ତିଆରି କରିବାରେ ରସାୟନବିତ୍‌ମାନଙ୍କୁ ନୂଆ ଉପକରଣ ଦେଇଛି। ଏହା ଔଷଧ, ସୁଗନ୍ଧ, କୃଷି ରସାୟନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବ-ସମ୍ପର୍କିତ ପଦାର୍ଥ ନିର୍ମାଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରେ। 
​​​​​​​