ସଚେତନତା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଖାଦ୍ୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍‌-ଫାଇବର କମ୍

‘The State of Protein & Fibre in Urban India’ ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ PepsiCo India, Euromonitor International ଓ ICAR-Indian Institute of Millet Research (ICAR-IIMR)ର ସହଯୋଗରେ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ୧୮ରୁ ୫୦ ବର୍ଷ ବୟସର ୧,୨୫୦ ଜଣଙ୍କୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ, କୋଲକାତା ଓ କୋଚିର ଲୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ, ପ୍ରୋଟିନ୍-ଫାଇବର ସମ୍ପର୍କିତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପସନ୍ଦ ଉପରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା।

ଅଧ୍ୟୟନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦିଗ ହେଉଛି—ଲୋକମାନେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଫାଇବରର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୁଝୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ସାମିଲ କରିପାରୁନାହାନ୍ତି।

୭୦% ଲୋକଙ୍କ ଖାଦ୍ୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ କମ୍

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ୭୦% ଉତ୍ତରଦାତା ଦିନକୁ ୪୧ ଗ୍ରାମରୁ କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭାବ ପାଞ୍ଚଟି ସହରରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି।

ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ ୭୪% ଲୋକ ସଚେତନ ବୋଲି କହିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୫୬% ଲୋକ ଦୈନିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା କେତେ ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିପାରିନଥିଲେ। ଅର୍ଥାତ୍‌, ସଚେତନତା ଓ ବାସ୍ତବ ପୋଷଣ ଅଭ୍ୟାସ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଫାଙ୍କ ରହିଛି।

ଫାଇବର ନେଇ ଜ୍ଞାନ ଆହୁରି କମ୍

ଫାଇବର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅଭାବ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ। ୫୯% ଲୋକ କହିଥିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଦୈନିକ ଫାଇବର ଆବଶ୍ୟକତା ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ୮୯% ଲୋକ ସଠିକ୍ ଦୈନିକ ଫାଇବର ଆବଶ୍ୟକତା ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିନଥିଲେ। ମାତ୍ର ୧୧% ଲୋକ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ।

ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଖାଦ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି। ପ୍ରାୟ ୬୧% ଲୋକ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିବା ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ଫାଇବର ଖାଉଛନ୍ତି। Gen X ବର୍ଗରେ ଏହି ଅଭାବ ସର୍ବାଧିକ ୬୫% ଥିବା ବେଳେ Gen Z ଓ Millennialsରେ ଏହା ୫୮% ରହିଛି।

ଅଧିକ ଦାମ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବାଧା

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦାମ ଓ ସୁବିଧା ଏହାର ରାସ୍ତାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି।

ଅଧ୍ୟୟନରେ ୬୦% ଲୋକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଦ୍ୟ କମ୍ ଖାଇବାର କାରଣ ଭାବେ ଅଧିକ ଦାମକୁ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଆଉ ୫୭% ଲୋକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସୁବିଧାଜନକ ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ପ୍ରୋଟିନ୍‌ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟର ବିକଳ୍ପ କମ୍ ରହିଛି।

ଫାଇବର କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ୟା ରହିଛି। ୬୯% ଲୋକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସହଜରେ ମିଳିପାରୁଥିବା ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଫାଇବର-ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ବିକଳ୍ପର ଅଭାବ ରହିଛି। କୋଚିରେ ଏହା ୭୪%, କୋଲକାତାରେ ୭୨% ଓ ମୁମ୍ବାଇରେ ୭୧% ରହିଛି।

ଯୁବପିଢ଼ି ଚାହୁଁଛି ସହଜ ପ୍ରୋଟିନ୍

Gen Z ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍‌କୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟରେ ସହଜରେ ସାମିଲ କରିବାର ଆଗ୍ରହ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଇଛି। ୮୯% Gen Z ଉତ୍ତରଦାତା ପ୍ରୋଟିନ୍‌କୁ ଖାଦ୍ୟରେ ଅଧିକ ସହଜ ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବେଳେ ୯୦% ଲୋକ ପରିଚିତ ଦୈନନ୍ଦିନ ଖାଦ୍ୟ ଆକାରରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।

ଏଥିରୁ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ଲୋକମାନେ ପୋଷଣକୁ ନେଇ ଆଗ୍ରହୀ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେହି ପୋଷଣକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ସହଜ ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ ସହ ଯୋଡ଼ିବାରେ ସମସ୍ୟା ରହିଛି।

ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି?

ପୋଷଣ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ସହରୀ ଜୀବନଶୈଳୀ ସହ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି। refined grains, ଅଧିକ ଚିନି ଓ ultra-processed food ଉପରେ ନିର୍ଭରତା ବଢ଼ିବା ସହିତ ଡାଲି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ୟ, ପନିପରିବା, ଫଳ, ବାଦାମ ଓ ବିହନ ଭଳି ଫାଇବର ଓ ପ୍ରୋଟିନ୍‌ର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ଖାଦ୍ୟରେ କମିପାରେ।

ICMR-NINର ୨୦୨୪ dietary guidelines ଅନୁସାରେ, ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟରେ ମୋଟ କ୍ୟାଲୋରିର ପ୍ରାୟ ୫୦–୫୫% carbohydrate, ୧୦–୧୫% protein ଓ ୨୦–୩୦% fatରୁ ଆସିବା ଉଚିତ୍।

ଫାଇବର କେବଳ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ

ଫାଇବରକୁ କେବଳ digestion କିମ୍ବା constipation ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ଆନ୍ତ୍ରର ଉପକାରୀ bacteria ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ କାମ କରେ ଏବଂ metabolic health ସହ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ।

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ୟ, ଡାଲି, ଫଳ, ପନିପରିବା, ମିଲେଟ୍‌, ବାଦାମ ଓ ବିହନ ଭଳି ଖାଦ୍ୟକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଖାଦ୍ୟ ତାଲିକାରେ ରଖିବା ଫାଇବର ଗ୍ରହଣ ବଢ଼ାଇବାର ଏକ ସହଜ ଉପାୟ।

କେବଳ ‘ହେଲ୍ଥି ଖାଅ’ କହିଲେ ହେବନି

ଅଧ୍ୟୟନର ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ଦେଶ ହେଉଛି—ଲୋକଙ୍କୁ କେବଳ ‘ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ’ ବୋଲି କହିବା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ। ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କେତେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଫାଇବର ଆବଶ୍ୟକ, କେଉଁ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟରୁ ଏହା ମିଳିପାରିବ ଏବଂ କିପରି ସହଜରେ ଖାଦ୍ୟରେ ସାମିଲ କରାଯିବ—ସେ ବିଷୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ତଥ୍ୟ ଦରକାର।

ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ

• 🥚 ୭୦% ଲୋକ ଦିନକୁ ୪୧ ଗ୍ରାମରୁ କମ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଉଛନ୍ତି।

• 🌾 ୬୧% ଲୋକ ସୁପାରିଶଠାରୁ କମ୍ ଫାଇବର ଖାଉଛନ୍ତି।

• 🧠 ୫୬% ଲୋକ ନିଜର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

• 🌾 ୮୯% ଲୋକ ଦୈନିକ ଫାଇବର ଆବଶ୍ୟକତା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିନଥିଲେ।

• 💰 ୬୦% ଲୋକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଖାଦ୍ୟ କମ୍ ଖାଇବାର କାରଣ ଭାବେ ଅଧିକ ଦାମକୁ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

ସମଗ୍ର ଭାବେ, ସହରୀ ଭାରତରେ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ଫାଇବର ବିଷୟରେ ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ, ଦାମ ଓ ସୁବିଧା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କ ଏବେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇ ରହିଛି।