ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏକାକୀ ଜୀବନ ବିତାଉଥିବା ଧଳା କୁମ୍ଭୀର ‘ଶ୍ୱେତା’କୁ ନେଇ ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ପ୍ରାୟ ୭ ବର୍ଷ ଧରି ଏକାକୀ ରହୁଥିବା ଏହି ବିରଳ କୁମ୍ଭୀରକୁ ଓଡ଼ିଶାର ଉପଯୁକ୍ତ ନଦୀ ପରିବେଶରେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଦାବି ହେଉଛି।

କିଏ ଏହି ଧଳା କୁମ୍ଭୀର ‘ଶ୍ୱେତା’?

ଧଳା ବା ଆଲ୍ବିନୋ କୁମ୍ଭୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରଳ। ଓଡ଼ିଶାର ଭିତରକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ଡାଙ୍ଗମାଳ କୁମ୍ଭୀର ପ୍ରଜନନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ‘ଶ୍ୱେତା’ ନାମକ ଏକ ଧଳା ଲୁଣିପାଣି କୁମ୍ଭୀର ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ବନ ବିଭାଗ ଏହାର ଯତ୍ନ ନେଉଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଥିଲା।

ଧଳା ରଙ୍ଗ ଏହି କୁମ୍ଭୀରକୁ ଅନ୍ୟ କୁମ୍ଭୀରଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ କରିଥାଏ। ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଯତ୍ନ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ନଦୀରେ ଛାଡ଼ିବା ଦାବି କାହିଁକି?

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏକାକୀ ରହୁଥିବା ଶ୍ୱେତାକୁ ନେଇ ଉଠୁଥିବା ଦାବିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ତାକୁ ଅଧିକ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ରହିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା। କିନ୍ତୁ ବନ୍ଦୀ ପରିବେଶରେ ରହିଥିବା କୁମ୍ଭୀରକୁ ସିଧାସଳଖ ନଦୀରେ ଛାଡ଼ିବା ସରଳ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ।

ତାହାର ଶାରୀରିକ ଅବସ୍ଥା, ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜିବାର କ୍ଷମତା, ଅନ୍ୟ କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ସହ ଖାପ ଖୁଆଇବା ଏବଂ ମନୋନୀତ ନଦୀର ପରିବେଶ ଉପଯୁକ୍ତ କି ନୁହେଁ—ଏସବୁ ଦିଗ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ମୁକ୍ତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ଜରୁରୀ?

ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ବନ ବିଭାଗର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ବିନା କୁମ୍ଭୀରକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳାଶୟରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମନୋନୀତ ସ୍ଥାନରେ ଖାଦ୍ୟ, ଜଳର ଗୁଣବତ୍ତା, ସୁରକ୍ଷିତ ଆବାସ, ଅନ୍ୟ କୁମ୍ଭୀରଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ମଣିଷଙ୍କ ସହ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂଘର୍ଷର ଆଶଙ୍କାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଓଡ଼ିଶାରେ କୁମ୍ଭୀର ସଂରକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାଲିଆସୁଛି। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ୱେତାକୁ ନେଇ ଯେକୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ତାର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଂରକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଜରୁରୀ।