୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତର ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ୩ ଗୁଣ ନିକଟକୁ ବଢ଼ାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଆସିଲା ନୂଆ ଜାତୀୟ ଇସ୍ପାତ ନୀତିର ଖସଡ଼ା

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ଇସ୍ପାତ ଶିଳ୍ପକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଯୋଜନା ଆଣିଛନ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର।୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶର ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରାୟ ୨୨୦ ନିୟୁତ ଟନ୍ରୁ ବଢ଼ାଇ ୬୦୪ ନିୟୁତ ଟନ୍ରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ଇସ୍ପାତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ‘ଜାତୀୟ ଇସ୍ପାତ ନୀତି–ଭିଜନ୍ ୨୦୪୭’ର ଖସଡ଼ା ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

ଏହି ନୀତିରେ କେବଳ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ନୁହେଁ, ଇସ୍ପାତ ଶିଳ୍ପରେ କାର୍ବନ୍ ନିର୍ଗମନ କମାଇବା, କଞ୍ଚାମାଲର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଯୋଗାଣ, ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ଓ ଉଚ୍ଚମାନର ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଖସଡ଼ା ନୀତି ଉପରେ ଅକ୍ଟୋବର ୩୦, ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ମତାମତ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଆହ୍ୱାନ କରିଛି। 

୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ୬୦୪ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାର ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଖସଡ଼ା ନୀତି ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ୬୦୪ ନିୟୁତ ଟନ୍ରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶର ସ୍ଥାପିତ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୨୨୦ ନିୟୁତ ଟନ୍ ପ୍ରତିବର୍ଷ। ଏହାର ଅର୍ଥ, ଆସନ୍ତା ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧିରେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରାୟ ୨.୭୫ ଗୁଣ ବଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ନୀତିରେ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ବାସ୍ତବ ଅଶୋଧିତ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ୫୩୧ ନିୟୁତ ଟନ୍ରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଶର ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ, ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ, ପରିବହନ, ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ଓ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଚାହିଦାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି। 

ପ୍ରସ୍ତୁତ ଇସ୍ପାତର ଚାହିଦା ୫୦୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ ହେବାର ଆକଳନ

ସରକାରଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଇସ୍ପାତର ବାର୍ଷିକ ବ୍ୟବହାର ୫୦୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଏହି ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ ୧୬୪ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଥିଲା।

ସେହିପରି, ପ୍ରତି ବ୍ୟକ୍ତି ଇସ୍ପାତ ବ୍ୟବହାର ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରାୟ ୧୧୬ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ରୁ ବଢ଼ି ୩୦୨ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ଏହାର ପଛରେ ରାସ୍ତା, ରେଳପଥ, ବନ୍ଦର, ବିମାନବନ୍ଦର, ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ର, ଆବାସ ଓ ସହରୀକରଣ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ନିବେଶ ହେବାର ଆଶା ରହିଛି।

ଦେଶର ଇସ୍ପାତ ଚାହିଦା ବଢ଼ିଲେ ଉତ୍ପାଦନ କାରଖାନା, ପରିବହନ ଓ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ନିବେଶର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଶକ୍ତି, କଞ୍ଚାମାଲ ଓ ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କିତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜର ସମାଧାନ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ ହେବ। 

ଲୁହାପଥର ଓ କୋକିଂ କୋଇଲା ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଲୁହାପଥର ଓ କୋକିଂ କୋଇଲାର ଚାହିଦା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିବ। ଖସଡ଼ା ନୀତିରେ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଲୁହାପଥରର ବାର୍ଷିକ ଆବଶ୍ୟକତା ୭୭୨ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଏବଂ କୋକିଂ କୋଇଲାର ଆବଶ୍ୟକତା ୨୩୬ ନିୟୁତ ଟନ୍ରେ ପହଞ୍ଚିବାର ଆକଳନ ରହିଛି।

ଭାରତ ଲୁହାପଥର ଉତ୍ପାଦନରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୋକିଂ କୋଇଲାର ବଡ଼ ଅଂଶ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ବିଦେଶୀ ଖଣିରେ ନିବେଶ, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଯୋଗାଣ ଚୁକ୍ତି, କୋଇଲା ଉତ୍ସର ବିବିଧୀକରଣ ଏବଂ ଦେଶୀୟ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ଉନ୍ନତ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।

ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚର ପ୍ରାୟ ୬୫ରୁ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ କଞ୍ଚାମାଲ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ କଞ୍ଚାମାଲର ମୂଲ୍ୟ ଓ ଉପଲବ୍ଧତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଲେ ଭାରତୀୟ ଇସ୍ପାତ ଶିଳ୍ପର ପ୍ରତିଯୋଗିତା କ୍ଷମତା ବଢ଼ିପାରିବ। 

୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା କାର୍ବନ୍ ନିର୍ଗମନ କମାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଇସ୍ପାତ ଶିଳ୍ପ ଶକ୍ତି-ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାରୁ ଅଧିକ ପରିମାଣର କାର୍ବନ୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇବା ନୂଆ ନୀତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

ଖସଡ଼ା ଅନୁସାରେ, ପ୍ରତି ଟନ୍ ଅଶୋଧିତ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନରେ ହାରାହାରି କାର୍ବନ୍ ନିର୍ଗମନକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରାୟ ୨.୫୪ ଟନ୍ରୁ କମାଇ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ୧.୫୪ ଟନ୍କୁ ଆଣିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି।

ଏଥିପାଇଁ ଶକ୍ତି ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି, ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ବ୍ୟବହାର, ଇସ୍ପାତ ସ୍କ୍ରାପ୍ର ପୁନଃବ୍ୟବହାର, ନୂଆ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ର ବ୍ୟବହାର ଭଳି ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ୨୦୭୦ ସୁଦ୍ଧା ନେଟ୍-ଜିରୋ ନିର୍ଗମନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହ ସମନ୍ୱିତ।

ତେବେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ନିର୍ଗମନ କମାଇବା ପାଇଁ ବଡ଼ ପରିମାଣର ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଯୋଜନା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ। ଉଚ୍ଚମାନର ଇସ୍ପାତ ଓ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ

ନୀତିରେ ଷ୍ଟେନ୍ଲେସ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ ଓ ବିଶେଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ଇସ୍ପାତ ଭଳି ଉଚ୍ଚମୂଲ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରତା କମିବା ସହ ଦେଶୀୟ ଉତ୍ପାଦକଙ୍କ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କ୍ଷମତା ବଢ଼ିପାରିବ।

ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI), ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଉତ୍ପାଦନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଆଧୁନିକ ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଦେଶୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଓ ଶିଳ୍ପ କୌଶଳର ବିକାଶକୁ ମଧ୍ୟ ନୀତିରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଛୋଟ ଓ ମଧ୍ୟମ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ କଞ୍ଚାମାଲ ଉପଲବ୍ଧତା, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଉନ୍ନତି, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳ ସୁରକ୍ଷା ବଢ଼ାଇବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି। 

ଭାରତର ଶିଳ୍ପ ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶରେ ଇସ୍ପାତର ଭୂମିକା

ଇସ୍ପାତ ହେଉଛି ନିର୍ମାଣ, ରେଳପଥ, ସଡ଼କ, ଯାନବାହନ, ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ପାଦନ ଶିଳ୍ପର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କଞ୍ଚାମାଲ। ଦେଶରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଶିଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବଢ଼ିଲେ ଇସ୍ପାତର ଚାହିଦା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ସରକାରଙ୍କ ନୂଆ ଖସଡ଼ା ନୀତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା, ଗୁଣବତ୍ତା, କଞ୍ଚାମାଲ ଯୋଗାଣ ଓ ପରିବେଶୀୟ ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଆଗକୁ ନେବା। ତେବେ ୨୦୪୭ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବେସରକାରୀ ନିବେଶ, ଦେଶୀୟ ଓ ବିଦେଶୀ କଞ୍ଚାମାଲ ଯୋଗାଣ, ଶକ୍ତି ଉପଲବ୍ଧତା ଓ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଗ୍ରହଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

ଖସଡ଼ା ନୀତି ଉପରେ ମତାମତ ଆହ୍ୱାନ

ଇସ୍ପାତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ନୀତିକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଶିଳ୍ପ, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆହ୍ୱାନ କରିଛି। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅଧିକାରିକ ୱେବସାଇଟ୍ରେ ଖସଡ଼ା ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦାଖଲର ଶେଷ ତାରିଖ ଅକ୍ଟୋବର ୩୦, ୨୦୨୬ ରଖାଯାଇଛି।

ଏହା ଏବେ ଏକ ଖସଡ଼ା ନୀତି ମାତ୍ର। ତେଣୁ ଏଥିରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭାବେ ଅନୁମୋଦିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବୋଲି ଧରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ମତାମତ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପରେ ଏହାର ଅନ୍ତିମ ରୂପ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। 

ସାରକଥା:ଜାତୀୟ ଇସ୍ପାତ ନୀତି–ଭିଜନ୍ ୨୦୪୭ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ସରକାର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ୬୦୪ ନିୟୁତ ଟନ୍କୁ ବଢ଼ାଇବା, ପ୍ରସ୍ତୁତ ଇସ୍ପାତର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ଓ କାର୍ବନ୍ ନିର୍ଗମନ କମାଇବାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରୂପରେଖା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେତେଦୂର ସଫଳ ହେବ, ତାହା ନୀତିର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରୂପ ଓ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।