ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରାର ସବୁଠାରୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ପବିତ୍ର ନୀତି ମଧ୍ୟରୁ‘ପହଣ୍ଡି ବିଜେ’ଅନ୍ୟତମ। ଏହି ଭବ୍ୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ, ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହରୁ ବାହାରକୁ ଆଣି ରଥାରୂଢ଼ କରାଯାଏ। ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିରେ ଏହି ନୀତିର ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ।
‘ପହଣ୍ଡି’ ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତର‘ପଦମୁଣ୍ଡମ୍’ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଦ ବଢ଼ାଇ ଆଗକୁ ଯିବା। ଘଣ୍ଟ, କାହାଳୀ, ତେଲିଙ୍ଗି ବାଜା ଓ ହରିବୋଲ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଅଗ୍ରସର ହେବାର ଦୃଶ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବବିହ୍ୱଳକର ହୋଇଥାଏ।
‘ବିଜେ’ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ରାଜା କିମ୍ବା ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା। ସେହିପରି ‘ପହଣ୍ଡି ବିଜେ’ ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଗମ୍ଭୀର ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଗମନର ଏକ ଅନନ୍ୟ ନୀତି।
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ପହଣ୍ଡି ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ—
ଧାଡ଼ି ପହଣ୍ଡିରେ ଚାରି ବିଗ୍ରହ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ କ୍ରମାନୁସାରେ ବାହାରକୁ ଆସନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ସୁଦର୍ଶନ, ପରେ ବଳଭଦ୍ର, ତା’ପରେ ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ସବୁଶେଷରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ପହଣ୍ଡି କରନ୍ତି। ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ରଥଯାତ୍ରା ଓ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରାରେ ଏହି ପହଣ୍ଡି ନୀତି ପାଳନ କରାଯାଏ।
ଗୋଟି ପହଣ୍ଡି ଅଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ ବିଜେ ଓ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ସମୟରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ବିଗ୍ରହଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ପହଣ୍ଡି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଚାରି ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଗଠନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ ସେବାୟତମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତିରେ ପହଣ୍ଡି ସମ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି।
ସୁଦର୍ଶନ ଓ ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କର ବାହୁ ନଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେବାୟତମାନେ କୋଳରେ ଧରି ବହନ କରନ୍ତି। ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ଏହି ଦୁଇ ବିଗ୍ରହ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ପ୍ରଭୁ ବଳଭଦ୍ର ଓ ମହାପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ କାଠ ବିଗ୍ରହ ଅଧିକ ଭାରୀ ହୋଇଥିବାରୁ ସେବାୟତମାନେ ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ବାରମ୍ବାର ଭୂମିରେ ରଖି ପାଦେ ପାଦେ ଆଗକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି। ବିଗ୍ରହର କୌଣସି କ୍ଷତି ନ ହେବା ପାଇଁ ତଳ ଭାଗରେ ବଡ଼ ତକିଆ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।
ପହଣ୍ଡି ବିଜେ କେବଳ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଭକ୍ତି, ଶୃଙ୍ଖଳା, ସେବା ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ଓ ଜ୍ଞାନର ଭିତ୍ତି...
ଆମେରିକାର ଫେଡେରାଲ୍ ବ୍ୟୁରୋ ଅଫ୍ ଇନଭେଷ୍ଟିଗେସନ୍ (FBI) ଆ...
ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଲିକ୍ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଚର୍ଚ୍...
ଇ-୨୦ ପେଟ୍ରୋଲ୍‌କୁ ନେଇ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ କଥିତ ଭ୍ରମ...
ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ମଙ୍ଗଳବାର କେଜିରୁ ପିଜି (KG to PG) ପର୍ଯ୍...
ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟବିଦାରକ ଓ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟ...
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ବୋର୍ଡ (ସିବିଏସଇ) ଦଶମ ଶ୍ରେ...
୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଲେଫ୍ରିପଡ଼ା ଥାନା ଅଞ୍ଚଳରେ ଘଟିଥିବା ଜଣେ ନ...
