ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତନାତନି ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି। ପୂର୍ବରୁ କୋଲ୍ଡ ୱାର ଓ 9/11 ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ତାହାର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଲାଭକାରୀ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ବହୁତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା, ଋଣ ରିଲିଫ ଓ ଅନୁଦାନ ପାଇଥିଲା।

କିନ୍ତୁ 2026 ରେ ଚିତ୍ର ପୂରାପୂରି ବିପରୀତ। ଇରାନ-ଆମେରିକା ସଂଘର୍ଷ ଗଭୀର ହେଉଥିବା ବେଳେ ପାକିସ୍ତାନର ଅର୍ଥନୀତି ଚାପରେ ପଡ଼ିଛି। ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଫ୍ ହର୍ମୁଜ୍ରେ ତନାତନି ବଢ଼ିବା ସହିତ ତେଲ ଓ LNG ଆମଦାନୀ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଦେଶ ଭାବେ ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଛି।

1979 ରେ ସୋଭିଏତ ସଂଘ ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକା ପାକିସ୍ତାନକୁ ପ୍ରଥମେ 400 ମିଲିୟନ୍ ଡଲାର ସହାୟତା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ପରେ 1981 ରେ 3.2 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ସାହାୟତା ପ୍ୟାକେଜ୍ ଏବଂ 1988-1993 ମଧ୍ୟରେ 4 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଆର୍ଥିକ ସମର୍ଥନ ମିଳିଥିଲା।

9/11 ପରେ ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନ ବହୁତ ଲାଭ ପାଇଥିଲା। ଆମେରିକା 600 ମିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଆପାତକାଳୀନ ଧନ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ପ୍ୟାରିସ୍ କ୍ଲବ୍ ପାକିସ୍ତାନର 12.5 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଋଣ ପୁନର୍ଗଠନ କରିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ 13 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ସାମରିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମିଳିଥିଲା।

କିନ୍ତୁ 2026 ରେ ପରିସ୍ଥିତି ଭିନ୍ନ। ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ରିଜର୍ଭ 16 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଥିବା ବେଳେ 5.7 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ବାହାରିବା ହେବାରୁ ଅର୍ଥନୀତି ଅଧିକ ଚାପରେ ପଡ଼ିଛି।

ଏହି ମାସରେ UAE ପାକିସ୍ତାନକୁ ତାଙ୍କର 3.5 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ଡିପୋଜିଟ୍ ଫେରତ ଦେବାକୁ କହିଛି। ଏହା ପରେ କତାର ଓ ସୌଦି ଆରବ 5 ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର ସହାୟତା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି।

ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରାୟ 80-85% ତେଲ ଆମଦାନୀ ହର୍ମୁଜ୍ ମାର୍ଗରେ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅସ୍ଥିରତା ବଢ଼ିଲେ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ, ମୁଲ୍ୟସ୍ଫୀତି ଓ ବିଦେଶୀ ଚାପ ବଢ଼ିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଭୌଗୋଳିକ ଲାଭ ଥିଲା, ସେହିଥି ଏବେ ଆର୍ଥିକ ଭାର ହୋଇଯାଇଛି।