ନେପାଳରେ ବିନାଶକାରୀ ଫ୍ଲାସ୍‌ ଫ୍ଲଡ୍‌ ପରେ ଏବେ ମୃତଦେହ ପରିଚାଳନା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପାଲଟିଛି। ମର୍ଗ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ମୃତଦେହ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସ୍ଥାନ ଶେଷ ହୋଇଯିବା ସହ ଅନେକ ମୃତଦେହ ସଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ପରିଚୟ ମିଳିନଥିବା ମୃତଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ପୋତିବାକୁ ପ୍ରଶାସନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି।

ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି—ମୃତଦେହ ପୋତିଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପରିଚୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ସୁଯୋଗ ରହିବ। ପୋତିବା ପୂର୍ବରୁ ଫୋରେନସିକ୍ ଟିମ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୃତଦେହର DNA ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି। ଏହା ସହ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୃତଦେହକୁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ପରିଚୟ ବା ରେଫରେନ୍ସ ନମ୍ବର ଦିଆଯାଉଛି।

ମୃତଦେହର ଫଟୋ, ଶାରୀରିକ ବର୍ଣ୍ଣନା, ପୋଷାକ, ଅଳଙ୍କାର, ପରିଚୟପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ରେଫରେନ୍ସ ନମ୍ବର ସହ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଉଛି। ଏଥିସହ ଇନକ୍ୱେଷ୍ଟ, ପୋଷ୍ଟମର୍ଟମ୍, DNA ପ୍ରୋଫାଇଲ୍‌, ପୋତିବା ତାରିଖ ଓ କବରର ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନ ସମ୍ପର୍କିତ ରେକର୍ଡ ମଧ୍ୟ ରଖାଯିବ।

୭୩୪ ମୃତଦେହ, ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛନ୍ତି ମାତ୍ର ୨୦

ଶନିବାର ସନ୍ଧ୍ୟା ସୁଦ୍ଧା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ୭୩୪ଟି ମୃତଦେହ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ୨୦ଟିକୁ ପରିବାର ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିଥିଲେ। ଚିତ୍ୱାନ୍‌ରେ ସର୍ବାଧିକ ୨୫୯ଟି ମୃତଦେହ ମିଳିଥିବାବେଳେ ନୱାଲପରାସୀ ଇଷ୍ଟରେ ୧୮୪, ନୱାଲପରାସୀ ୱେଷ୍ଟରେ ୮୨, ଗୋର୍ଖାରେ ୫୮ ଓ ନୁୱାକୋଟ୍‌ରେ ୫୨ଟି ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛି। ପ୍ରାୟ ୨,୫୦୦ ଲୋକ ଏବେ ବି ନିଖୋଜ ଥିବା ସୂଚନା ରହିଛି।

କାହିଁକି ମୃତଦେହ ପୋତାଯାଉଛି?

ଚିତ୍ୱାନ୍‌ରେ ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ମୃତଦେହ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମାତ୍ର ୪ଟିର ପରିଚୟ ମିଳିଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରଖାଯିବାରୁ ମୃତଦେହର ଅବସ୍ଥା ଖରାପ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ସହ ସଂକ୍ରମଣ ଓ ରୋଗ ବ୍ୟାପିବାର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ୁଥିଲା। ହସ୍ପିଟାଲଗୁଡ଼ିକର ମର୍ଗ କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ଚାପରେ ପଡ଼ିଥିଲା।

ଏହାପରେ ଚିତ୍ୱାନ୍ ଜିଲ୍ଲା ସୁରକ୍ଷା କମିଟି ଭରତପୁର ମହାନଗର ଅଞ୍ଚଳର ଦେବଘାଟ୍‌ରେ ପରିଚୟ ମିଳିନଥିବା ଓ ଦାବିଦାର ନଥିବା ମୃତଦେହ ପୋତିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି।

ପରେ କିପରି ହେବ ଚିହ୍ନଟ?

ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରିବାର ପରେ ଯଦି ନିଜ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ସନ୍ଧାନ ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ମୃତଦେହର DNA ରେକର୍ଡକୁ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ DNA ନମୁନା ସହ ମେଳ କରାଯାଇପାରିବ। ମୃତଦେହ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଟୋ ଓ ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ନିଖୋଜ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ସହ ମେଳ କରାଯିବ।

ନେପାଳ ପୋଲିସ ମଧ୍ୟ ପରିଚୟ ମିଳିନଥିବା ଓ ଦାବିଦାର ନଥିବା ବନ୍ୟା ମୃତକଙ୍କ ବିବରଣୀ ଅନଲାଇନ୍‌ରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ରାସୁୱା ଜିଲ୍ଲାରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିବା ମୃତଦେହ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଦେଖିବା ପାଇଁ QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କିମ୍ବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଡାଟାବେସ୍‌ ବ୍ୟବହାର କରିବାର ସୁବିଧା ଦିଆଯାଇଛି।

ଏହି ପରିଚୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ୭ ଜଣ ଫୋରେନସିକ୍ ପାଥୋଲୋଜିଷ୍ଟ ଓ ୭ ଜଣ ଡେଣ୍ଟାଲ୍ ସର୍ଜନ୍‌ଙ୍କ ସମେତ ୪୦ ଜଣିଆ ମେଡିକାଲ୍ ଟିମ୍ ନିୟୋଜିତ ଅଛନ୍ତି। ଅସ୍ଥାୟୀ ମୃତଦେହ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ମଧ୍ୟ DNA ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି।

ନେପାଳ ଏବେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରଖୁଛି—ସଢ଼ୁଥିବା ମୃତଦେହରୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ନିଖୋଜ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବାର ସୁଯୋଗକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା। DNA ଓ ବିସ୍ତୃତ ରେକର୍ଡ ସଂରକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ମୃତଦେହ ପୋତିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ସମ୍ଭବ ହେବ ବୋଲି ଅଧିକାରୀମାନେ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି।