ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି: ଫସଲ ନଷ୍ଟ, ଗଛ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି ଚାଷୀ

ମୁମ୍ବାଇ:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଅଭାବୀ ଓ ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଗଭୀର ସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଛି। ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସଲ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ବେଳେ ଜଳସ୍ରୋତରେ ମଧ୍ୟ ଜଳସ୍ତର କମିବାରୁ ଚାଷୀମାନେ ଦୁଇଗୁଣା ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଚଳିତ ବର୍ଷର ମରୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ଚାଷୀ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଭୟଙ୍କର ପରିସ୍ଥିତି ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି। କେତେକ ଚାଷୀଙ୍କ ମତରେ, ୧୯୭୨ ମସିହାର ମରୁଡ଼ିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଏଥର ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏହାକୁ ସରକାରୀ ଭାବେ ଗତ ୫୦ ବର୍ଷର ସବୁଠୁ ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି ଭାବେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। 

୩୫୮ ତାଲୁକା ମଧ୍ୟରୁ ୨୬୫ଟି ମରୁଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ରାଜ୍ୟର ୩୫୮ଟି ତାଲୁକା ମଧ୍ୟରୁ ୨୬୫ଟିକୁ ମରୁଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହା ରାଜ୍ୟର ମୋଟ ତାଲୁକାର ପ୍ରାୟ ୭୪ ପ୍ରତିଶତ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ରାଜ୍ୟର ୪୪,୯୧୧ଟି ଗାଁ ମଧ୍ୟରୁ ୩୨,୮୨୩ଟି ଗାଁ ଗୁରୁତର ମରୁଡ଼ି ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ଏହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର କୃଷି, ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଗ୍ରାମୀଣ ରୋଜଗାର ଉପରେ ବଡ଼ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି

ମରୁଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ ବିଶେଷକରି ମରାଠୱାଡ଼ା ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୁରୁତର ରହିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅନେକ ଚାଷୀ ବର୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଚାଷ କରୁଥିବାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବର୍ଷା ନହେବା ଫସଲ ପାଇଁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ମାଟିରେ ଆର୍ଦ୍ରତା କମିଯିବା ଓ ଜଳସ୍ରୋତ ଶୁଖିଯିବା ଫଳରେ ଅନେକ ଜମିରେ ଉତ୍ପାଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମିଯାଇଛି।

ସୋୟାବିନ୍, କପା ଓ ଅନ୍ୟ ଫସଲରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଖରିଫ୍ ଫସଲ ମଧ୍ୟରେ ସୋୟାବିନ୍ ଅନ୍ୟତମ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଦୀର୍ଘ ଶୁଷ୍କ ଅବଧି ଓ ମାଟିରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଫସଲର ଉତ୍ପାଦନ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଗୁରୁତର ଭାବେ କମିଛି। କେତେକ ଜମିରେ ଫସଲ କଟା ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ ଉତ୍ପାଦନ, ଏପରିକି ଶୂନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ମଧ୍ୟ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ରହିଛି।

ସୋୟାବିନ୍ ସହ କପା, ତୁର ଡାଲି ଓ ଆଖୁ ଚାଷ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ବର୍ଷାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ବିହନ, ସାର, କୀଟନାଶକ ଓ ଶ୍ରମିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଆଶାନୁରୂପ ଫସଲ ପାଇପାରୁନାହାନ୍ତି। ଫଳରେ ଋଣ ପରିଶୋଧ ଓ ପରିବାରର ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଚଳାଇବା ନେଇ ଚାଷୀଙ୍କ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି।

ଫଳ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଇଗୁଣା ସଙ୍କଟ

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନାଶିକ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଅଙ୍ଗୁର ଚାଷ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହା ସହ ଡାଳିମ୍ବ, କଦଳୀ ଓ ଆମ୍ବ ଚାଷ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଆୟର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ। କିନ୍ତୁ ଏଥର ମରୁଡ଼ି ଯୋଗୁଁ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଙ୍ଗୁର ଲତା ଶୁଖିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଅନ୍ୟ ଫଳ ଚାଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବଗିଚାକୁ ପାଣି ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି।

ଫଳ ଗଛର ସମସ୍ୟା କେବଳ ଚଳିତ ବର୍ଷର ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହେବାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏକ ଅଙ୍ଗୁର ବଗିଚା କିମ୍ବା ଫଳ ଗଛ ବଢ଼ି ଉତ୍ପାଦନ ଦେବା ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଲାଗିପାରେ। ଯଦି ଜଳାଭାବରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ମରିଯାଏ, ତେବେ ପୁଣିଥରେ ବଗିଚା ଗଢ଼ିବା ଓ ଉତ୍ପାଦନ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାଷୀଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲାଗିବ। ତେଣୁ ଅନେକ ଚାଷୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ଫଳ ବିକ୍ରିରୁ ଆୟ କରିବା ଅପେକ୍ଷା ନିଜ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛନ୍ତି।

କୂଅ ଶୁଖୁଛି, ପାଣି ଆଣିବା ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ୁଛି

ମରୁଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ କୂଅ, ଛୋଟ ଜଳାଶୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଜଳସ୍ରୋତରେ ଜଳସ୍ତର କମିଯାଇଛି। ଏହା ଫଳରେ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜମିକୁ ପାଣି ଯୋଗାଇବା ଅଧିକ କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଛି। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଟ୍ୟାଙ୍କର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପାଣି ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ଚାଷର ଖର୍ଚ୍ଚ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଉଛି।

ପାଣିର ଅଭାବ କେବଳ ଫସଲକୁ ନୁହେଁ, ପଶୁପାଳନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ପଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ ଓ ଚାରା ଯୋଗାଣ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ହୋଇଛି। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ କୃଷି ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ କାମ ମିଳିବା କମିଯାଇଥିବାରୁ କେତେକ ପରିବାର ରୋଜଗାର ଖୋଜି ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି। 

ଏଲ୍ ନିନୋ ଓ ଅନିୟମିତ ବର୍ଷାର ପ୍ରଭାବ

ଏଲ୍ ନିନୋ ହେଉଛି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ତାପମାତ୍ରା ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପରିଚଳନାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳବାୟୁ ଘଟଣା। ଏହା ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷା ଓ ତାପମାତ୍ରାର ଧାରାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏଲ୍ ନିନୋର ପ୍ରଭାବ ସହ ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା ଓ ଦୀର୍ଘ ଶୁଷ୍କ ଅବଧିକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କୃଷି ସଙ୍କଟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରକ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଉଛି। ତେବେ ମରୁଡ଼ିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ବର୍ଷା, ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା ଓ ଜଳସ୍ରୋତ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ଏକାଠି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। 

କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଦଳର ଯାଞ୍ଚ

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମରୁଡ଼ି ଓ ଖରିଫ୍ ଫସଲର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ଆନ୍ତଃମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଦଳ ପଠାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦଳ ବିଭିନ୍ନ ମରୁଡ଼ି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ପରିଦର୍ଶନ କରି ଫସଲ କ୍ଷତି, ବର୍ଷାର ଅଭାବ, ପାନୀୟ ଜଳର ଉପଲବ୍ଧତା, ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ଓ ପଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରାର ସ୍ଥିତି ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା ସମ୍ପର୍କରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ। 

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଦଳ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଫସଲ କଟା ପରୀକ୍ଷଣ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଓ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ତଥ୍ୟକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଚାଷୀଙ୍କୁ ଫସଲ ବୀମା ଓ ସରକାରୀ କ୍ଷତିପୂରଣ ମିଳିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ତଥାପି କେତେ ପରିମାଣର ଅତିରିକ୍ତ ସହାୟତା ମିଳିବ, ତାହା ଆକଳନ ଓ ସରକାରୀ ଅନୁମୋଦନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ। 

ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ରିଲିଫ୍ ଓ କ୍ଷତିପୂରଣ ଉପରେ ନଜର

ମରୁଡ଼ି ଘୋଷଣା ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କୃଷି ଋଣ ପୁନର୍ଗଠନ, ଜମି ରାଜସ୍ୱରେ ରିହାତି, କୃଷି ଋଣ ଆଦାୟ ଉପରେ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରିଲିଫ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିବାର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଏହା ସହ ଚାଷୀଙ୍କ ପ୍ରକୃତ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ କରି ଉପଯୁକ୍ତ ସହାୟତା ଦେବା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଉଛି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି ଆଗାମୀ ରବି ଋତୁର ଚାଷ। ଜଳସ୍ରୋତରେ ପାଣି କମ୍ ରହିଲେ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଫସଲ ଲଗାଇବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପାନୀୟ ଜଳ, ପଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଚାରା, ଗ୍ରାମୀଣ ରୋଜଗାର ଓ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ସାରକଥା:ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ମରୁଡ଼ି ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ଫସଲ ନଷ୍ଟ, ଜଳାଭାବ ଓ ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତାର ସମ୍ମୁଖୀନ। ଏବେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଆକଳନ, ଫସଲ ବୀମା ଓ ସରକାରୀ ରିଲିଫ୍ର ଗତି ଉପରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଆଶା ନିର୍ଭର କରୁଛି।