ମାଇଗ୍ରେନ୍ ଓ ସାଧାରଣ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ?

ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଏକ ସାଧାରଣ ସମସ୍ୟା ହୋଇଥିବାବେଳେ ମାଇଗ୍ରେନ୍ ହେଉଛି ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା। ମାଇଗ୍ରେନ୍ରେ ବାରମ୍ବାର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ହେବା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇପାରେ। ଏହାର ଲକ୍ଷଣ, ଯନ୍ତ୍ରଣାର ପ୍ରକାର ଓ ଅବଧିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଉଭୟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବୁଝିହୁଏ।

ନ୍ୟୁରୋସାଇନ୍ସ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତର ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଶର୍ମାଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାର ଧରଣ ଓ ତା’ ସହ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଲକ୍ଷଣକୁ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରେ। ତଥାପି କେବଳ ଗୋଟିଏ ଲକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ ନିଜେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

୧. ଯନ୍ତ୍ରଣା କେଉଁଠି ଓ କିପରି ହୁଏ?

ସାଧାରଣ ଟେନ୍ସନ୍-ଟାଇପ୍ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାରେ ମୁଣ୍ଡର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାପ ପଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଟାଣ ଲାଗିବା ପରି ଅନୁଭବ ହୋଇପାରେ। ମାଇଗ୍ରେନ୍ରେ ସାଧାରଣତଃ ମୁଣ୍ଡର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଧକ୍ଧକ୍ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ କେବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ସ୍ଥାନ ଦେଖି ମାଇଗ୍ରେନ୍ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରିହେବ ନାହିଁ।

୨. ବାନ୍ତି ଲାଗିବା ଓ ଆଲୋକ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା

ମାଇଗ୍ରେନ୍ରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ସହ ବାନ୍ତି ଲାଗିବା କିମ୍ବା ବାନ୍ତି ହେବା, ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ସହ୍ୟ ନହେବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇପାରେ। କେତେକ ଲୋକ ଏହି ସମୟରେ ଅନ୍ଧାର ଓ ଶାନ୍ତ କୋଠରିରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ସାଧାରଣ ଟେନ୍ସନ୍-ଟାଇପ୍ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧାରେ ଏପରି ଲକ୍ଷଣ ସବୁବେଳେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। 

୩. କେତେ ସମୟ ରହେ ଯନ୍ତ୍ରଣା?

ସାଧାରଣ ଟେନ୍ସନ୍-ଟାଇପ୍ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ୩୦ ମିନିଟ୍ରୁ କିଛି ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚିକିତ୍ସା ନକରାଯାଇଥିବା ମାଇଗ୍ରେନ୍ ଆକ୍ରମଣ ୪ରୁ ୭୨ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ। ଏହି ସମୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଆକ୍ରମଣର ତୀବ୍ରତା ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। 

୪. ମାଇଗ୍ରେନ୍ ଅରା (Aura) କ’ଣ?

କେତେକ ମାଇଗ୍ରେନ୍ ରୋଗୀଙ୍କଠାରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ଏହା ସମୟରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ସ୍ନାୟୁଜନିତ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାକୁ ‘ଅରା’ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରେ ଆଖି ଆଗରେ ଝଲସୁଥିବା ଆଲୋକ, ଜିଗ୍ଜାଗ୍ ରେଖା କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିରେ କିଛି ଅଂଶ ଦେଖା ନଯିବା ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ରହିପାରେ। କେତେକଙ୍କଠାରେ ଝିମ୍ଝିମ୍ ଅନୁଭବ, ଅସ୍ଥାୟୀ ଅସାରତା କିମ୍ବା କଥା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

ସମସ୍ତ ମାଇଗ୍ରେନ୍ ରୋଗୀଙ୍କଠାରେ ଅରା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ତେବେ ହଠାତ୍ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ହ୍ରାସ, କଥା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା କିମ୍ବା ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଦେଲେ ଏହାକୁ କେବଳ ମାଇଗ୍ରେନ୍ ଭାବି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ତୁରନ୍ତ ଜରୁରୀ ଚିକିତ୍ସା ନିଅନ୍ତୁ।

କେବେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନେବେ?

ବାରମ୍ବାର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ହେଉଥିଲେ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଧିକ ହେଉଥିଲେ କିମ୍ବା ଦୈନନ୍ଦିନ କାମରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ। ହଠାତ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ଜ୍ୱର ସହ ବେକ ଶକ୍ତ ହୋଇଯିବା, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅବସ୍ଥା, ଖିଚୁଣି, ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ହାତ-ଗୋଡ଼ରେ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖାଦେଲେ ତୁରନ୍ତ ଜରୁରୀ ଚିକିତ୍ସା ନିଅନ୍ତୁ। 

ମନେ ରଖନ୍ତୁ:ଏହି ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସାଧାରଣ ସୂଚନା ପାଇଁ। ନିଜେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କିମ୍ବା ଔଷଧ ଚୟନ ନକରି ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।