ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତକୁ ମନେ ପକାଇ ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ବଡ଼ ବୟାନ

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଥିଲେ ବିଦେଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର। ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତ କରିଥିବା ସମୟରେ ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରାୟ ସମାନ ସ୍ତରରେ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜି ଉଭୟ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଦେଇଛି ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।

୨୦୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୭ ତାରିଖରେ ଗୁଜରାଟର ସୁରଟସ୍ଥିତ ବୀର ନର୍ମଦ ଦକ୍ଷିଣ ଗୁଜରାଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ‘Modi @20: Dreams Meet Delivery’ ପୁସ୍ତକକୁ ନେଇ ଆୟୋଜିତ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଜୟଶଙ୍କର ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।

ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ୧୯୮୮ରେ ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରାୟ ସମାନ ଥିବାବେଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ଭାରତ ତୁଳନାରେ ଚାରିଗୁଣ ବଡ଼ ହୋଇଛି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ସେ ଦେଶର ନେତୃତ୍ୱ, ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଓ ସୁଶାସନର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ।

ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ନେଇ କ’ଣ କହିଥିଲେ ଜୟଶଙ୍କର?

ଜୟଶଙ୍କର କହିଥିଲେ ଯେ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଉତ୍ଥାନକୁ କେବଳ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭାରତ ଏଥିରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଚୀନ୍ ଗତ କିଛି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ଜାତୀୟ କ୍ଷମତା, ଶିଳ୍ପ ଓ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମଜଭୁତ କରିଛି। ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧିରୁ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣା ନେବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଥିଲେ।

ତାଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତ ସାମ୍ନାରେ ଥିବା ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ଚୀନ୍ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ରଗତି କରିଛି, ତାହାକୁ ଅଣଦେଖା କରିହେବ ନାହିଁ। ଭାରତକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ପ୍ରତିଯୋଗିତା କ୍ଷମତା, ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ଓ ଜାତୀୟ ଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟ କେବଳ ଏକ ରାଜନୈତିକ ବୟାନ ନୁହେଁ; ଏହା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ଦେଶର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ।

କଂଗ୍ରେସକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରି କ’ଣ କହିଥିଲେ?

ସୁରଟର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଜୟଶଙ୍କର କଂଗ୍ରେସର ପୂର୍ବତନ ଶାସନକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନେତୃତ୍ୱ, ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଓ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ଅଭାବ ରହିଥିଲା।

ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଚୀନ୍ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶିଳ୍ପ ଓ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ମଜଭୁତ କରିଥିବା ବେଳେ ଭାରତକୁ ଏହି ଦିଗରେ ଆହୁରି ଅଧିକ କାମ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ଏହି ବୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ପୂର୍ବତନ କଂଗ୍ରେସ ସରକାରଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି ଓ ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ। ତେବେ ଏହା ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ମତ ଓ ସମାଲୋଚନା; ଏହାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଧ୍ୟୟନର ନିଷ୍କର୍ଷ ଭାବେ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଚୀନ୍ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ଜରୁରୀ

ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ମତରେ, ଚୀନ୍ ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବାକୁ ହେଲେ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଅଧିକ ସକ୍ଷମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଥିପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ର (Manufacturing Sector) ଓ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ (Industrial Growth) ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଚୀନ୍ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଗତ ପ୍ରାୟ ୨୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ ଚୀନ୍ର ଏହି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଭାରତକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ତେଣୁ ଭାରତକୁ ନିଜର ଶିଳ୍ପ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ଓ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିବାର ଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସେ ଆଇଫୋନ୍ ଉତ୍ପାଦନର ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଚୀନ୍ରେ ଉତ୍ପାଦନ ହେଉଥିବା ଆଇଫୋନ୍ ଏବେ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ହେଉଛି ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ। ଏହାକୁ ଭାରତର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

ଚୀନ୍ ଭାରତର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜିଂ ପଡ଼ୋଶୀ: ଜୟଶଙ୍କର

ଚୀନ୍ ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଅର୍ଥନୀତି ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ସୀମା ବିବାଦ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୂଟନୀତି ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ପର୍କର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ। ଜୟଶଙ୍କର ଚୀନ୍କୁ ଭାରତର ଜଣେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜିଂ ପଡ଼ୋଶୀ ବୋଲି କହିଥିଲେ।

୨୦୨୦ରେ ପୂର୍ବ ଲଦାଖରେ ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବଢ଼ିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ଓ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ୨୦୨୧ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ଜୟଶଙ୍କର ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଆଲୋଚନାରେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ ଚୀନ୍ ଭାରତର ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜିଂ ପଡ଼ୋଶୀ, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଅଭିବୃଦ୍ଧିରୁ ଭାରତ ଶିକ୍ଷା ନେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଭାରତ ପାଇଁ କ’ଣ ରହିଛି ଶିକ୍ଷା?

ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟର ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତା ହେଉଛି, ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ସଫଳତାକୁ କେବଳ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେଥିରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇ ନିଜ ଦେଶର କ୍ଷମତା ବଢ଼ାଇବା ଆବଶ୍ୟକ। ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ, ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଦକ୍ଷ ମାନବ ସମ୍ବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଥାଏ।