ନିର୍ବାଚନୀ ପରାଜୟ ପରେ ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି ଦୁର୍ବଳ

ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଇଛି। ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଘନିଷ୍ଠ ମିତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ଏବେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ। ଉଭୟ ଦେଶରେ ନିର୍ବାଚନୀ ଝଟ୍କା ଲାଗିବା ପରେ ସେମାନଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ ମଧ୍ୟ ବଦଳିବାରେ ଲାଗିଛି।

ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ରେ ହୋଇଥିବା ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଲିକୁଡ୍ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ମେଣ୍ଟ ୧୨୦ ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂସଦରେ ମାତ୍ର ୫୩ଟି ଆସନ ପାଇଥିଲା। ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ୬୧ଟି ଆସନଠାରୁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍ ଥିଲା। ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକାର ମଧ୍ୟାବଧି ନିର୍ବାଚନରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ରିପବ୍ଲିକାନ୍ ଦଳ ଉଭୟ ହାଉସ୍ ଅଫ୍ ରିପ୍ରେଜେଣ୍ଟେଟିଭ୍ସ ଓ ସିନେଟ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି। ଏହା ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟ୍କା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।

ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ଟ୍ରମ୍ପ-ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମତଭେଦ

ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଇରାନ୍କୁ ନେଇ ଆଗାମୀ ରଣନୀତି। ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଇରାନ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ପୁଣି ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସପକ୍ଷରେ ମତ ରଖୁଛନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପଟେ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନ୍ ସହ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନାକୁ ଆଉ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ନଭେମ୍ବର ୮ରେ CBSର ‘60 Minutes’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ ଯେ, ଏହି ସମୟରେ ଇରାନ୍ ଉପରେ ପୁଣି ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ସେ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମତ ଭିନ୍ନ। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, କେବଳ ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ଇରାନ୍ର ଆଣବିକ ବିପଦକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଇରାନ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଭିନ୍ନ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଦୁଇ ଦେଶର ନେତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବଢ଼ାଉଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ଫୋନ୍ରେ ତୀବ୍ର ଯୁକ୍ତିତର୍କ ହୋଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ

ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ଗଣମାଧ୍ୟମ Ynetର ଏକ ରିପୋର୍ଟକୁ ଆଧାର କରି ନଭେମ୍ବର ୧୨ରେ ପ୍ରକାଶିତ ଖବରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ସପ୍ତାହାନ୍ତରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଓ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ୍କୁ ନେଇ ଏକ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଫୋନ୍ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲା।

ଏହି କଥାବାର୍ତ୍ତା ସହ ପରିଚିତ କିଛି ସୂତ୍ରଙ୍କ ଦାବି ଅନୁସାରେ, ଇରାନ୍ ବିରୋଧରେ ପୁଣି ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ କରାଯିବ କି ନାହିଁ, ନା କୂଟନୈତିକ ରାସ୍ତା ଆପଣାଯିବ, ତାହାକୁ ନେଇ ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ମତଭେଦ ହୋଇଥିଲା। ଜଣେ ସୂତ୍ର ଏହି ଫୋନ୍ କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ‘ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁକ୍ତିତର୍କ’ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା ଖବରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।

ତେବେ ଏହି ରିପୋର୍ଟକୁ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଖଣ୍ଡନ କରିଛି। ଏହାକୁ ‘ମିଥ୍ୟା ଖବର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ’ ବୋଲି କହିବା ସହ ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଇସ୍ରାଏଲୀ ଅଧିକାରୀ ମଧ୍ୟ କଥାବାର୍ତ୍ତାକୁ ନେଇ ଉତ୍ତେଜନାର ଦାବିକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଫୋନ୍ରେ ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା, ତାହା ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇନାହିଁ।

ଆମେରିକାର ସାମରିକ ସହାୟତା ବନ୍ଦ ହେବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା

ଟ୍ରମ୍ପ ଓ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବଢ଼ିବାର ଆଉ ଏକ କାରଣ ହେଉଛି ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ଆମେରିକା ଦେଉଥିବା ସାମରିକ ସହାୟତା। ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ଟେଲିଭିଜନ୍ ସାକ୍ଷାତକାରରେ କହିଥିଲେ ଯେ, ୨୦୨୬ ଶେଷ ପରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରାୟ ୪ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ସହାୟତା ବନ୍ଦ କରିବା ନେଇ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି।

ଆମେରିକା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୩.୮ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାରର ସାମରିକ ସହାୟତା ଦେଇଆସୁଛି। ଏହି ସହାୟତା ମାଧ୍ୟମରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଆମେରିକାଠାରୁ ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ସାମରିକ ଉପକରଣ କ୍ରୟ କରିଥାଏ।

ତେବେ ଏହି ସହାୟତା ବନ୍ଦ କରିବା ନେଇ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଘୋଷଣାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ। ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ସମ୍ମତିର ସୂଚନା ମିଳିନାହିଁ। ଏହା ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଠିଆ କରିଛି।

ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ହାତରୁ ଖସିପାରେ କ୍ଷମତା?

ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ନିର୍ବାଚନରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମେଣ୍ଟ ବହୁମତ ହାସଲ କରିପାରିନଥିବାରୁ ସେଠାରେ ସରକାର ଗଠନକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ରହିଛି। ନଭେମ୍ବର ୭ରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆଇଜାକ୍ ହର୍ଜୋଗ୍ ବିରୋଧୀ ନେତା ଗାଡି ଆଇଜେନକୋଟ୍ଙ୍କୁ ନୂଆ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ ପାଇଁ ୨୮ ଦିନ ସମୟ ମିଳିଛି; ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଆଉ ୧୪ ଦିନ ବଢ଼ାଯାଇପାରିବ।

ଆଇଜେନକୋଟ୍ଙ୍କ ଦଳ ୨୧ଟି ଆସନ ଜିତିଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବହୁମତ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ। ଯଦି ସେ ସରକାର ଗଠନରେ ସଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଦୀର୍ଘଦିନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଶେଷ ହୋଇପାରେ।

ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସମ୍ପର୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ

ଆମେରିକା ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଇସ୍ରାଏଲ୍ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ଓ ସାମରିକ ସହଯୋଗୀ ରହିଆସିଛି। କିନ୍ତୁ ଗାଜା ଯୁଦ୍ଧ, ଇରାନ୍ ସହ ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍କୁ ଆମେରିକାର ନିରନ୍ତର ସମର୍ଥନକୁ ନେଇ ଆମେରିକୀୟ ଜନମତରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବଢ଼ିଛି।

ଆମେରିକାର ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ରେ ସରକାର ଗଠନକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଉଭୟ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କକୁ ନୂଆ ପରୀକ୍ଷାରେ ପକାଇଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନ୍ ସହ ଆଲୋଚନାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବେ ନା ପୁଣି ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବେ, ସେଥିପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଆଗାମୀ ପରିସ୍ଥିତି ନିର୍ଭର କରିପାରେ।

ତେବେ ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି ବୋଲି ଏବେଠାରୁ କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ନିର୍ବାଚନୀ ପରାଜୟ, ଇରାନ୍ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ଓ ସାମରିକ ସହାୟତା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରିପାରେ।