IVF ବିଫଳ ହେଲେ ଭୟଭୀତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ କି?

IVF ବାIn Vitro Fertilisationମାଧ୍ୟମରେ ସନ୍ତାନ ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସା ବିଫଳ ହେବା ଭାବନାତ୍ମକ ଭାବେ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଗୋଟିଏ IVF cycle ବିଫଳ ହେବା ମାତ୍ରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ଅର୍ଥ ନୁହେଁ।

India Today ସହ କଥା ହୋଇଥିବା fertility specialist Dr Nandita Palshetkarଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଏକ unsuccessful cycle ପରେ ରୋଗୀ ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଡାକ୍ତରମାନେ ସମଗ୍ର treatment journeyକୁ ଖତିଆନ କରି ସେହି cycleରୁ କ’ଣ ଶିଖା ମିଳିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରୟାସରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦରକାର ତାହା ଦେଖନ୍ତି।

ପ୍ରଥମେ କ’ଣ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତି?

IVF ବିଫଳ ହେବା ପରେ fertility specialist ସାଧାରଣତଃ ସମଗ୍ର cycleକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ review କରନ୍ତି।

୧. ଅଣ୍ଡାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା:IVF stimulation medicines ପରେ ovaries କିପରି respond କଲା, କେତେଟି egg ଉତ୍ପାଦନ ହେଲା ଏବଂ କେତେଟି mature egg ମିଳିଲା—ଏସବୁ ଦେଖାଯାଏ।

୨. Sperm quality:ପୁରୁଷ ସାଥୀଙ୍କ sperm quality ଏବଂ fertilisation ସଫଳ ହୋଇଥିଲା କି ନାହିଁ ତାହା ମଧ୍ୟ review କରାଯାଏ।

୩. Embryo development:ଲ୍ୟାବରେ embryo କିପରି develop କଲା, କେତେଟି embryo transfer ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ହେଲା ଏବଂ embryo quality କିପରି ଥିଲା—ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

୪. Embryo transfer:Embryo transfer ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ uterusର ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଏ।

ଏହା ସହିତ ମହିଳାଙ୍କ ବୟସ, medical history ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା fertility treatment ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରାଯାଏ।

ବାରମ୍ବାର IVF ବିଫଳ ହେଲେ କେଉଁ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇପାରେ?

ଏକାଧିକ embryo transfer ବିଫଳ ହେଲେ ରୋଗୀଙ୍କ medical history ଅନୁସାରେ ଅତିରିକ୍ତ investigation ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ।

Uterusର 3D ultrasoundକରି fibroid, polyp, adenomyosis କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ structural abnormality ଖୋଜାଯାଇପାରେ। କିଛି କ୍ଷେତ୍ରରେhysteroscopyମାଧ୍ୟମରେ uterusର ଭିତର ଅଂଶକୁ ସିଧାସଳଖ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।

କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାମଲାରେ endometrial biopsy ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ, ବିଶେଷକରି chronic endometritis ଭଳି ସମସ୍ୟାର ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ।

Embryoର genetic factor ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ

2026ର ASRM guidance ଅନୁସାରେ implantation failureରେembryo aneuploidy, ଅର୍ଥାତ୍ embryoର chromosome ସଂଖ୍ୟାର ଅସ୍ୱାଭାବିକତା, ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହୋଇପାରେ। ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହ embryoର chromosome abnormalityର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିଥାଏ।

ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ IVF failure ପରେ genetic testing କିମ୍ବା PGT-A କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ASRM କହୁନାହିଁ। ରୋଗୀଙ୍କ history ଓ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିବା embryo transfer ଆଧାରରେ ଏହା ବିଚାର କରାଯାଏ।

Hormone ଓ immune factorକୁ ନେଇ କ’ଣ କରାଯାଏ?

ଡାକ୍ତରମାନେ thyroid କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ hormonal problem ଏବଂ clinically relevant nutritional deficiency ଭଳି କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ review କରିପାରନ୍ତି।

କିନ୍ତୁ IVF ବିଫଳ ହେଲା ବୋଲି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର immune ଓ autoimmune test କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ASRM ଅନୁସାରେ recurrent implantation failure ପାଇଁ routine antiphospholipid antibody syndrome testing କିମ୍ବା anticoagulation treatmentକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ IVF cycle କିପରି ହୋଇପାରେ?

IVF ବିଫଳ ହେବା ପରେ ପୁଣି ସେହି treatment planକୁ ହୁବହୁ ଦୋହରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯଦି ovarian stimulationରେ ସମସ୍ୟା ଥିଲା, protocolରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ। Sperm-related issue ମିଳିଲେ ସେହି ଦିଗରେ treatment ହୋଇପାରେ। Uterusର କୌଣସି structural problem ମିଳିଲେ ପ୍ରଥମେ ତାହାର management କରାଯାଇପାରେ।

ASRM ମଧ୍ୟ କହୁଛି ଯେ recurrent implantation failure ଥିଲେ medical history, reproductive history, imaging ଏବଂ ପୂର୍ବ IVF cycleର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟକୁ ଏକାଠି review କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସୁଧାରିପାରିବା ଯୋଗ୍ୟ କାରଣ ନ ମିଳିଲେ ଅନାବଶ୍ୟକ extensive testing କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

IVF ବିଫଳ ହେବା ମାନେ ଆଶା ଶେଷ ନୁହେଁ

ପ୍ରତ୍ୟେକ IVF cycleର outcome ଅନେକ biological factor ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ ଗୋଟିଏ unsuccessful cycleକୁ ଆଧାର କରି ଭବିଷ୍ୟତରେ pregnancy ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ନିଷ୍କର୍ଷ କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପfertility specialistଙ୍କ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ medical assessmentପରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନାବଶ୍ୟକ test କିମ୍ବା medicine ନେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କେଉଁ କାରଣ ବାସ୍ତବରେ ସୁଧାର କରାଯାଇପାରିବ, ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅଧିକ ଜରୁରୀ।