ମହାକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ଆତ୍ମନିର୍ଭରତାକୁ ଆହୁରି ମଜଭୁତ କରିବା ଦିଗରେ ଇସ୍ରୋ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶନ୍ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା NavICକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ପାଇଁ NVS-03 ଉପଗ୍ରହକୁ ୩୦ ଅକ୍ଟୋବର ରାତି ୧୧ଟା ୫୧ ମିନିଟ୍ରେ GSLV-F18 ରକେଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ କରିବାକୁ ଯୋଜନା ରହିଛି। ଏହି ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଶ୍ରୀହରିକୋଟାସ୍ଥିତ ସତୀଶ ଧାୱନ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ରରୁ କରାଯିବ। ଏହା GSLV ରକେଟ୍ର ୨୦ତମ ଉଡ଼ାଣ ହେବ।

NavIC କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାମ କରେ?

NavICର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ ହେଉଛି Navigation with Indian Constellation। ଏହା ଭାରତର ନିଜସ୍ୱ ଉପଗ୍ରହ ଆଧାରିତ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ନାଭିଗେସନ୍ ଓ ସମୟ ସୂଚନା ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଆମେରିକାର GPS ପରି ଏହା ମଧ୍ୟ ଉପଗ୍ରହ ସଙ୍କେତ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ସହାୟତା କରେ। ତେବେ NavIC ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତ ଏବଂ ଦେଶର ସୀମାଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ କଭର୍ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଛି।

NVS-03 ଉପଗ୍ରହ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?

ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ିର NVS ନାଭିଗେସନ୍ ଉପଗ୍ରହ ଶୃଙ୍ଖଳାର ତୃତୀୟ ଉପଗ୍ରହ। ଏଥିରେ ଭାରତରେ ବିକଶିତ ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା (Atomic Clock) ରହିଛି। ଉପଗ୍ରହରୁ ମିଳୁଥିବା ସଙ୍କେତର ସମୟକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ୍ ଭାବେ ମାପିବା ପାଇଁ ଏହି ଘଣ୍ଟା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଏହି ଉପଗ୍ରହରେ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହୃତ L5 ଓ S ବ୍ୟାଣ୍ଡ ସଙ୍କେତ ସହିତ L1 ବ୍ୟାଣ୍ଡ ସଙ୍କେତର ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏହା ଆଧୁନିକ ମୋବାଇଲ୍ ଓ ନାଭିଗେସନ୍ ଉପକରଣ ସହ ସୁସଙ୍ଗତତା ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।

ଟ୍ରେନ୍, ଗାଡ଼ି ଓ ଜାହାଜ ଯାତ୍ରାରେ ମିଳିବ ଲାଭ

NVS-03 ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲେ ଭାରତର NavIC ବ୍ୟବସ୍ଥାର ନାଭିଗେସନ୍ ସେବାକୁ ମଜଭୁତ କରିବାରେ ସହାୟତା ମିଳିବ। ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି:

• ଟ୍ରେନ୍ର ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ଟ୍ରାକିଂ।

• ଯାନବାହନର ସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ।

• ଜାହାଜ ଓ ମାଛଧରା ଡଙ୍ଗାର ନାଭିଗେସନ୍।

• ବିମାନବନ୍ଦର ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହାୟତା।

• ସୁରକ୍ଷା ଓ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା।

ପୂର୍ବ ମିଶନ୍ରୁ ମିଳିଥିବା ଶିକ୍ଷା

ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ରେ ଉତ୍କ୍ଷେପଣ ହୋଇଥିବା NVS-02 ଉପଗ୍ରହ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କକ୍ଷପଥରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଧନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କକ୍ଷପଥକୁ ଯାଇପାରିନଥିଲା। ଏହା ପରେ ଇସ୍ରୋ ତ୍ରୁଟିର କାରଣ ଯାଞ୍ଚ କରି ଆବଶ୍ୟକ ସୁଧାରମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। NVS-03 ମିଶନ୍ର ସଫଳତା ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃ ମଜଭୁତ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ।