ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବେ କେବଳ ପରିବେଶ ସମସ୍ୟା ହୋଇ ରହିନାହିଁ; ଏହା ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ବାୟୁରେ ଥିବା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ PM2.5 କଣିକାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ୨୦୦୯ରୁ ୨୦୧୯ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୩୮ ଲକ୍ଷ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା ଏକ ଗବେଷଣାରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତାଜନକ କଥା ହେଉଛି, ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO)ର ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରି ଆକଳନ କଲେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୧ କୋଟି ୬୬ ଲକ୍ଷକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
ସ୍ୱିଡେନର କାରୋଲିନସ୍କା ଇନ୍ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ସହ ଜଡ଼ିତ ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ The Lancet Planetary Health ନାମକ ବିଜ୍ଞାନ ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ଭାରତର ୨୦୦୯ରୁ ୨୦୧୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୬୫୫ଟି ଜିଲ୍ଲାର ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଏହି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଗବେଷଣାର ଫଳାଫଳ ଭାରତର ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନୀତି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।
ଭାରତର ବାର୍ଷିକ ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁସାରେ PM2.5ର ହାରାହାରି ମାତ୍ରା ପ୍ରତି ଘନମିଟରରେ ୪୦ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଗବେଷଣା ସମୟରେ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ସୀମାଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଦୂଷଣ ରହିଥିଲା।
ଏହି ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରି ଗବେଷକମାନେ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ୨୦୦୯ରୁ ୨୦୧୯ ମଧ୍ୟରେ PM2.5 ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରଭାବ ସହ ଜଡ଼ିତ ମୋଟ ୩୮ ଲକ୍ଷ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଇପାରେ। ଏହା ଅଧ୍ୟୟନ କାଳର ମୋଟ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରାୟ ୫ ପ୍ରତିଶତ।
ଗବେଷଣାରେ ଏହି ଆକଳନର ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସୀମା ୨୯ ଲକ୍ଷରୁ ୪୯ ଲକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ୩୮ ଲକ୍ଷ ହେଉଛି ଗବେଷଣାର ମଧ୍ୟମ ଆକଳନ; ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଗଣାଯାଇଥିବା ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ବୋଲି ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି PM2.5 ପାଇଁ ଆହୁରି କଠୋର ମାନଦଣ୍ଡ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। WHOର ୨୦୨୧ ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଅନୁସାରେ, ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି PM2.5 ମାତ୍ରା ପ୍ରତି ଘନମିଟରରେ ୫ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ଏହି ଅଧିକ କଠୋର WHO ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରି ଗବେଷକମାନେ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଦଶବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ୧ କୋଟି ୬୬ ଲକ୍ଷ ମୃତ୍ୟୁ PM2.5 ପ୍ରଦୂଷଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାଇପାରେ। ଏହା ସେହି ସମୟର ମୋଟ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରାୟ ୨୪.୯ ପ୍ରତିଶତ ବୋଲି ଅଧ୍ୟୟନରେ ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଆକଳନର ୯୫ ପ୍ରତିଶତ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସୀମା ୧ କୋଟି ୩୦ ଲକ୍ଷରୁ ୨ କୋଟି ୧୮ ଲକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଏଠାରେ ମନେ ରଖିବା ଦରକାର ଯେ, ୩୮ ଲକ୍ଷ ଓ ୧.୬୬ କୋଟି ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ କରାଯାଇଥିବା ଆକଳନ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ିବା କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ଅଲଗା ମୃତ୍ୟୁ ତଥ୍ୟ ଭାବେ ବୁଝିବା ଭୁଲ୍ ହେବ।
PM2.5 ହେଉଛି ବାୟୁରେ ଥିବା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳିକଣା ବା ପାର୍ଟିକୁଲେଟ୍ ମ୍ୟାଟର୍। ଏହାର ବ୍ୟାସ ୨.୫ ମାଇକ୍ରୋମିଟର୍ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍। ଏହି କଣିକା ଏତେ ଛୋଟ ଯେ ଶ୍ୱାସ ନେବା ସମୟରେ ଏହା ଫୁସ୍ଫୁସ୍ର ଗଭୀର ଭାଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ। କିଛି କଣିକା ରକ୍ତପ୍ରବାହରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ।
ଏହି କାରଣରୁ PM2.5କୁ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ବିପଦ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାଜନିତ ସମସ୍ୟା, ହୃଦ୍ରୋଗ ଓ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ାଇପାରେ। ବିଶେଷକରି ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିଶୁ ଓ ପୂର୍ବରୁ ହୃଦ୍ରୋଗ କିମ୍ବା ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ସମସ୍ୟା ଥିବା ଲୋକ ଅଧିକ ବିପଦରେ ରହିପାରନ୍ତି।
ଗବେଷଣାର ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍କର୍ଷ ହେଉଛି, PM2.5ର ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ମାତ୍ରା ପ୍ରତି ଘନମିଟରରେ ୧୦ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ବଢ଼ିଲେ ବାର୍ଷିକ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ପ୍ରାୟ ୮.୬ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ ହେବା ସହ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଯାଇଛି।
ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନରେ ଗବେଷକମାନେ କେବଳ ପ୍ରଦୂଷଣର ମାତ୍ରା ନୁହେଁ, ଜିଲ୍ଲାଭିତ୍ତିକ ତାପମାତ୍ରା, ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ, ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା, ପରିଷ୍କାର ରନ୍ଧନ ଇନ୍ଧନର ବ୍ୟବହାର, ମହିଳାଙ୍କ ସାକ୍ଷରତା ଓ ଜନସଂଖ୍ୟାର ମଧ୍ୟମ ବୟସ ଭଳି ବିଷୟକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚାରକୁ ନେଇଥିଲେ।
ଗବେଷକମାନେ ‘ଡିଫରେନ୍ସ-ଇନ୍-ଡିଫରେନ୍ସେସ୍’ ନାମକ ପରିସଂଖ୍ୟାନଭିତ୍ତିକ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରଦୂଷଣର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ ଓ ମୃତ୍ୟୁହାର ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଭାବକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଅଲଗା କରି PM2.5ର ପ୍ରଭାବ ଆକଳନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଛି।
ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରେ ଭାରତର ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ବଡ଼ ଅଂଶ ପ୍ରଦୂଷିତ ବାୟୁର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଗବେଷକଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ, ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୧.୧ ବିଲିୟନ୍ ବା ୧୧୦ କୋଟି ଲୋକ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ PM2.5 ମାନଦଣ୍ଡ ୪୦ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ଠାରୁ ଅଧିକ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରଦୂଷଣ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ। ଏହା ଅଧ୍ୟୟନର ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୮୧.୯ ପ୍ରତିଶତ।
ଏହାଠାରୁ ଆହୁରି ଚିନ୍ତାଜନକ ତଥ୍ୟ ହେଉଛି, ଗବେଷଣାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଖ୍ୟା WHOର ବାର୍ଷିକ PM2.5 ମାନଦଣ୍ଡ ୫ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଦୂଷଣ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିରୁ ବୁଝାପଡ଼ୁଛି ଯେ, ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କେବଳ କେତେକ ବଡ଼ ସହରର ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ; ଏହା ଦେଶର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି ବଡ଼ ସହରର ଚିତ୍ର ଆଖି ଆଗକୁ ଆସେ। କିନ୍ତୁ ଛୋଟ ସହର ଓ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ PM2.5ର ମାତ୍ରା ଅଧିକ ରହୁଥିବା ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଆସାମ-ମେଘାଳୟ ସୀମାରେ ଥିବା ବର୍ଣ୍ଣିହାଟ୍ ଭଳି ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି।
ଏହା ସହିତ ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ସାଇନ୍ସ ଆଣ୍ଡ ଏନଭାୟରନମେଣ୍ଟ (CSE)ର ୨୦୨୪-୨୫ ଶୀତକାଳୀନ ଅଧ୍ୟୟନ ଦିଲ୍ଲୀ, ମୁମ୍ବାଇ, କୋଲକାତା, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ ଓ ଚେନ୍ନାଇ ଭଳି ଛଅଟି ମହାନଗରରେ PM2.5 ପ୍ରଦୂଷଣର ସମସ୍ୟା ଥିବା ଦର୍ଶାଇଥିଲା। ସେହି ଅଧ୍ୟୟନର ଶୀତକାଳୀନ ହାରାହାରି ତଥ୍ୟରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ PM2.5 ମାତ୍ରା ୧୭୫ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍, କୋଲକାତାରେ ୬୫, ହାଇଦ୍ରାବାଦରେ ୫୨, ମୁମ୍ବାଇରେ ୫୦, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ୩୭ ଓ ଚେନ୍ନାଇରେ ୩୬ ମାଇକ୍ରୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି ଘନମିଟର ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ଶୀତକାଳୀନ ତଥ୍ୟ; ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ସହ ଏହାକୁ ସିଧାସଳଖ ତୁଳନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବାୟୁରେ PM2.5 ବଢ଼ିବା ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଛି। ଯାନବାହନରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ, କାରଖାନା ଓ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳର ନିର୍ଗମନ, କୋଇଲା ଆଧାରିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଧୂଳି, ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଆବର୍ଜନା ପୋଡ଼ିବା ଏବଂ ଘରୋଇ ଇନ୍ଧନର ବ୍ୟବହାର ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି।
କେତେକ ସମୟରେ ନଡ଼ା ପୋଡ଼ିବା ଓ ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ମଧ୍ୟ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ତେବେ ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହର ଓ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର କାରଣକୁ ଦାୟୀ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉତ୍ସକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଗବେଷଣାର ନିଷ୍କର୍ଷ ଅନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଭାରତୀୟ ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିପଦକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ହୋଇନପାରେ। ତେଣୁ ଅଧିକ କଠୋର ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନୀତି ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଗବେଷକମାନେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।
ସହରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଇନ୍ଧନ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ଯାନବାହନର ଧୂଆଁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ଗମନ ମାନଦଣ୍ଡ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ପାଳନ, ନିର୍ମାଣ ଧୂଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଆବର୍ଜନା ପୋଡ଼ିବା ବନ୍ଦ କରିବା ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଜରୁରୀ।
ସେହିପରି ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ମାପିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ମନିଟରିଂ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟର ନିୟମିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣ ବଢ଼ୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭିତ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର।
ଦଶବର୍ଷର ଏହି ଗବେଷଣା ଆକଳନ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ କେବଳ ଶୀତ ଋତୁ କିମ୍ବା ଦିଲ୍ଲୀ ଭଳି କେତେକ ସହରର ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା। ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଜୀବନ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଛତ୍ରପୁର: ବାତ୍ୟା ଅର୍ଣ୍ଣବ ପ୍ରଭାବରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଦ...
ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲା ଭୋରର ନିରବତା ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କରେ। କଟକ ସହ...
କଟକ: ପବିତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ସୋମବାର ଅବସରରେ ଶିବମୟ ହୋଇ...
ନୂଆ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର...
ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଓଡ଼ିଶା ଆସିବେ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶା...
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ବାହାରେ ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ...
