୧୯୮୪ରେ କୋଲକାତାରୁ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ୍‌ ସହ ଭାରତରେ ମେଟ୍ରୋ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପରେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ବିସ୍ତାର ହୋଇଛି। ଏବେ ଭାରତର ୨୬ଟି ସହରରେ ପ୍ରାୟ ୧,୧୭୦ କିଲୋମିଟର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ରହିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକାର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ପ୍ରାୟ ୧,୩୮୬ କିଲୋମିଟର। ଅର୍ଥାତ୍‌ ଭାରତ ଏବେ ଆମେରିକାଠାରୁ ମାତ୍ର ୨୧୬ କିଲୋମିଟର ପଛରେ ରହିଛି। ଦେଶରେ ଚାଲିଥିବା ଏକାଧିକ ମେଟ୍ରୋ ପ୍ରକଳ୍ପ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏହି ଦୂରତା ଆହୁରି କମିପାରେ।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ରେ ଇନ୍ଦୋର ମେଟ୍ରୋର ବିସ୍ତାରିତ ସେବାର ଉଦ୍‌ଘାଟନ ପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆବାସ ଓ ସହର ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ମନୋହର ଲାଲ ଖଟ୍ଟର ଦେଶର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କର ବିସ୍ତାର ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି ତଥ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଆଗାମୀ ଦୁଇ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଆମେରିକାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍‌ ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ଥିବା ଦେଶ ହୋଇପାରେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୮,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ସହ ଚୀନ୍‌ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱରେ ଆଗରେ ରହିଛି।

🚇 କୋଲକାତାରୁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ବିସ୍ତାର

୨୦୦୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୋଲକାତା ଓ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀକୁ ମିଶାଇ ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୨୫ କିଲୋମିଟର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ଥିଲା। ୨୦୧୪ ବେଳକୁ ଏହା ପ୍ରାୟ ୨୪୮ କିଲୋମିଟରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ଏବଂ ସେତେବେଳେ ୫ଟି ସହରରେ ମେଟ୍ରୋ ସେବା ଚାଲୁଥିଲା।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଦେଶର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଛି। ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ନେଟୱର୍କ ୧,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ଅତିକ୍ରମ କରି ୨୬ଟି ସହରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ୨୦୨୬ରେ ଏହା ୧,୧୫୫ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଇନ୍ଦୋର ବିସ୍ତାର ପରେ ପ୍ରାୟ ୧,୧୭୦ କିଲୋମିଟରରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

ମେଟ୍ରୋ ନିର୍ମାଣର ଗତି ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି। ୨୦୧୪ ପୂର୍ବରୁ ମାସକୁ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ୦.୬୮ କିଲୋମିଟର ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ୍ ଚାଲୁ ହେଉଥିବାବେଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୬ କିଲୋମିଟର ପ୍ରତି ମାସ ହୋଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି।

୨୦୧୪ ପରଠାରୁ ୩୮ଟି ମେଟ୍ରୋ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ୧,୦୫୧ କିଲୋମିଟର ନେଟୱର୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩.୪୪ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରକଳ୍ପ ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।

💰 ମେଟ୍ରୋ ପାଇଁ ବଢ଼ିଛି ବଜେଟ୍

ମେଟ୍ରୋ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି। ୨୦୧୩-୧୪ରେ ପ୍ରାୟ ୫,୭୯୮ କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଣ୍ଟନ ହୋଇଥିବାବେଳେ ୨୦୨୫-୨୬ରେ ଏହା ୨୯,୫୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ହୋଇଥିଲା। ୨୦୨୬-୨୭ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩୦,୯୪୨ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ଲକ୍ଷ୍ନୌ, ଜୟପୁର, କୋଚି, ଅହମଦାବାଦ, ନାଗପୁର, ପୁଣେ, କାନପୁର, ଆଗ୍ରା, ଭୋପାଳ ଓ ଇନ୍ଦୋର ଭଳି ସହରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ମେଟ୍ରୋ ମାନଚିତ୍ରରେ ସାମିଲ ହୋଇଛନ୍ତି।

🏙️ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଟ୍ରୋର ବଡ଼ ଭୂମିକା

ଭାରତର ମେଟ୍ରୋ ବିକାଶରେ ଦିଲ୍ଲୀ-NCR ଏକ ବଡ଼ ମେଟ୍ରୋ କ୍ଲଷ୍ଟର ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଦିଲ୍ଲୀ ମେଟ୍ରୋର ନେଟୱର୍କ ପ୍ରାୟ ୩୭୪ କିଲୋମିଟର, ଯେଉଁଥିରେ ୨୭୧ଟି ଷ୍ଟେସନ୍ ଓ ୧୦ଟି ଲାଇନ୍ ରହିଛି।

ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ, କୋଲକାତା, ମୁମ୍ବାଇ, ପୁଣେ ଓ ନାଗପୁର ମଧ୍ୟ ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କର ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ବିକଶିତ ହେଉଛନ୍ତି।

🚧 ନିର୍ମାଣାଧୀନ ଆହୁରି ଶହ ଶହ କିଲୋମିଟର

ଦେଶର ମେଟ୍ରୋ ବିସ୍ତାର ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି। ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୮୮୬ କିଲୋମିଟର ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କ ୩୦ଟି ପ୍ରକଳ୍ପରେ ନିର୍ମାଣାଧୀନ ଥିଲା।

ଏଥିରେ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଟ୍ରୋ ଫେଜ୍-୪, ଚେନ୍ନାଇ ମେଟ୍ରୋ ଫେଜ୍-୨, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ମେଟ୍ରୋର ବିଭିନ୍ନ ଫେଜ୍, ମୁମ୍ବାଇର ଏକାଧିକ ଲାଇନ୍, ପୁଣେ ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ୍-୩, କୋଚି ମେଟ୍ରୋ ଫେଜ୍-୨, ଗୁରୁଗ୍ରାମ ମେଟ୍ରୋ ଓ ସୁରତ ମେଟ୍ରୋ ଭଳି ପ୍ରକଳ୍ପ ରହିଛି।

🚇 ଓଡ଼ିଶାରେ ମେଟ୍ରୋ ଯୋଜନା

ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମେଟ୍ରୋ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ନେଇ ଯୋଜନା ଓ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି। ୨୦୨୩ରେ ଘୋଷିତ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିମାନବନ୍ଦରରୁ ତ୍ରିଶୂଳିଆ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୬ କିଲୋମିଟର ରୁଟ୍ ଏବଂ ୨୦ଟି ଷ୍ଟେସନ୍‌ର ଯୋଜନା ଥିଲା। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଆନୁମାନିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୫,୯୨୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ରଖାଯାଇଥିଲା।

ପରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର-କଟକ-ପୁରୀକୁ ଏକୀକୃତ କରି ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ ମୋବିଲିଟି ପ୍ଲାନ୍‌ ଉପରେ ବିଚାର କରାଯାଉଥିବା ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ନୂଆ DPR ଓ ମୋବିଲିଟି ପ୍ଲାନ୍ ପରେ ରୁଟ୍‌, ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ସମୟସୀମା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।

🌊 ମେଟ୍ରୋର ନୂଆ ରୂପ

ଭାରତର ସହରୀୟ ରେଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବଳ ପାରମ୍ପରିକ ମେଟ୍ରୋରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଦିଲ୍ଲୀ-ମେରଠ କରିଡରର ନମୋ ଭାରତ ରିଜିଓନାଲ୍ ରାପିଡ୍ ଟ୍ରାଞ୍ଜିଟ୍ ସିଷ୍ଟମ୍‌ ଏବଂ କୋଚିର ୱାଟର ମେଟ୍ରୋ ଭଳି ପ୍ରକଳ୍ପ ଦେଶର ସହରୀୟ ପରିବହନକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇଛି।

୨୦୨୪ରେ କୋଲକାତାରେ ଦେଶର ପ୍ରଥମ ଅଣ୍ଡରୱାଟର ମେଟ୍ରୋ ଟନେଲ୍ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁ ହୋଇଥିଲା।

👥 ଆଗାମୀ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ

ମେଟ୍ରୋ ନେଟୱର୍କର ଲମ୍ବ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ାଇବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଦୈନିକ ମେଟ୍ରୋ ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୧୩-୧୪ରେ ପ୍ରାୟ ୨୮ ଲକ୍ଷ ଥିବାବେଳେ ଏବେ ଏହା ୧.୧୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ହୋଇଛି।

ନୂଆ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଯାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ଗଢ଼ିବା, ପ୍ରକଳ୍ପର ଅର୍ଥ ଯୋଗାଣ, ନିର୍ମାଣ ଖର୍ଚ୍ଚ, ଜମି ଅଧିଗ୍ରହଣ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚ ଭଳି ବିଷୟ ମେଟ୍ରୋ ବିସ୍ତାର ସହ ଜଡ଼ିତ ରହିବ।

କେବଳ ମେଟ୍ରୋ ଲାଇନ୍ ବଢ଼ାଇବା ନୁହେଁ, ବସ୍‌, ସବର୍ବାନ୍ ରେଳ, ସାଇକେଲ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ମେଟ୍ରୋର ସଂଯୋଗ ଏବଂ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ ଭଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ାଇବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।