କଟକ: କଟକ ସହରର ଜଳସମ୍ପଦକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି। ମହାନଦୀ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବାଲି ଖନନ ଯୋଗୁଁ ନଦୀ ଶଯ୍ୟାର ପ୍ରାକୃତିକ ଗଠନ ଓ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବା ନେଇ ଗବେଷକମାନେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

କଟକ ସହର ମହାନଦୀ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଦୁଇ ନଦୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାଲି ଉତ୍ତୋଳନ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାଲିଆସୁଛି। ଏକ ଗବେଷଣାରେ ମହାନଦୀ ଓ ଏହାର ଶାଖା କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀରେ ବାଲି ଖନନ ଏବଂ ଏହାର ପରିବେଶୀୟ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିଲା।

🏞️ ବାଲି ଖନନକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା

ନଦୀ ଶଯ୍ୟାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବାଲି ଉତ୍ତୋଳନ କରାଗଲେ ନଦୀର ଚ୍ୟାନେଲ୍‌, ତଟ ଓ ଜଳ ପ୍ରବାହର ପ୍ରାକୃତିକ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ମହାନଦୀ ନିକଟ କଟକ ଅଞ୍ଚଳରେ ୨୦୨୦ରୁ ୨୦୨୩ ମଧ୍ୟରେ ବାଲି ଖନନ ଯୋଗୁଁ ବାଲି ଜମା ଓ ନଦୀ ଶଯ୍ୟାର ଚିତ୍ରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଏକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ନଦୀର ବାଲି ଓ ଅବସାଦ ଭୂତଳ ଜଳ ପ୍ରଣାଳୀ ସହ ଜଡ଼ିତ। ତେଣୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଖନନ ଦୀର୍ଘକାଳରେ ଜଳ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ାଇପାରେ। UNEPର ୨୦୨୬ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ ବିଶ୍ୱରେ ବାଲି ଓ ଗ୍ରାଭେଲର ବାର୍ଷିକ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାୟ ୫୦ ବିଲିୟନ୍ ଟନ୍‌ରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହା ୧୯୭୦ର ପ୍ରାୟ ୯.୬ ବିଲିୟନ୍ ଟନ୍‌ ତୁଳନାରେ ବହୁଗୁଣ ଅଧିକ।

💧 ଭବିଷ୍ୟତରେ ଜଳସଙ୍କଟର ଆଶଙ୍କା

କଟକ ଭଳି ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ସହରରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ପାନୀୟ ଜଳ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଚାପ ବଢ଼ିପାରେ। ତେଣୁ ନଦୀ ଶଯ୍ୟା ନିକଟରେ ବାଲି ଖନନର ପରିମାଣ, ଅନୁମତି ଓ ପରିବେଶୀୟ ପ୍ରଭାବକୁ ନିୟମିତ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ପରିବେଶ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି।

ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାରେ ବାଲି ଖନନକୁ ନେଇ NGTରେ ମାମଲା ଓ ତଦନ୍ତ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି। ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ଗଞ୍ଜାମ ଓ ଜାଜପୁରରେ ଅଭିଯୋଗିତ ଅବୈଧ ବାଲି ଖନନ ନେଇ NGT ତଦନ୍ତ କମିଟି ଗଠନ କରିଥିଲା।

ତେଣୁ କଟକରେ ନଦୀ ଓ ଭୂତଳ ଜଳ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବାଲି ଖନନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ମାଇନିଂ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏବଂ ନଦୀ କୂଳରେ ସବୁଜିମା ବୃଦ୍ଧି ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି।