ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ଏବେ ଆଉ କେବଳ ଦେଶର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ଚାହିଦା ବଢୁଥିବା ବେଳେ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଉପସ୍ଥିତି ମଜବୁତ ହେଉଛି।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ରାଜେଶ କୁମାର ସିଂହଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏବେ ୟୁରୋପକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରୁଥିବା ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗୋଳାବାରୁଦ, ଆର୍ଟିଲେରୀ ଶେଲ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମରିକ ସାମଗ୍ରୀର ଚାହିଦା ବଢିବା ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

💰 ୩୮,୪୨୪ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଲା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନି

୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନି ସର୍ବକାଳୀନ ରେକର୍ଡ ୩୮,୪୨୪ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ୨୦୨୪-୨୫ରେ ଏହି ରପ୍ତାନି ୨୩,୬୨୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ୧୪,୮୦୨ କୋଟି ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ସହ ୬୨.୬୬ ପ୍ରତିଶତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି।

ଏହି ରପ୍ତାନିରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ଅବଦାନ ୫୪.୮୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିବା ବେଳେ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ଅବଦାନ ୪୫.୧୬ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି। ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ବଢୁଥିବା ଭୂମିକା ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

🇪🇺 ୟୁରୋପରେ କାହିଁକି ବଢୁଛି ଚାହିଦା?

ୟୁରୋପରେ ସାମରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ବଢୁଥିବା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ଚାହିଦା ବଢିଛି। ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ‘ReArm Europe’ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତା ବଢାଇବା ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଗୋଳାବାରୁଦ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ନୂଆ ବଜାର ଚାହିଦା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗୋଳାବାରୁଦ, ଆର୍ଟିଲେରୀ ଶେଲ୍ ଏବଂ ବଡ଼ ଓ ଛୋଟ କ୍ୟାଲିବରର ଆମ୍ୟୁନିସନ୍ ପାଇଁ ଚାହିଦା ବଢିଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ଖୋଲିଛି।

🇮🇳 ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’କୁ ମିଳୁଛି ଗତି

ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଶୀୟ ଉତ୍ପାଦନ ବଢାଇବା ପାଇଁ ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଏବଂ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।

ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦ ଏବେ ୮୦ରୁ ଅଧିକ ଦେଶକୁ ରପ୍ତାନି ହେଉଛି। ୨୦୨୫-୨୬ରେ ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୧୪୫କୁ ବଢିଥିବା ମଧ୍ୟ ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।

🏭 ସରକାରୀ ଓ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ବଡ଼ ଭୂମିକା

ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନି ବୃଦ୍ଧିରେ ସରକାରୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉଦ୍ୟୋଗ ସହିତ ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀ, MSME ଓ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍‌ର ଭୂମିକା ବଢିଛି।

୨୦୨୫-୨୬ରେ DPSUଗୁଡ଼ିକ ୨୧,୦୭୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଏବଂ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ର ୧୭,୩୫୩ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନି କରିଥିଲେ।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ ମଧ୍ୟ ୨୦୨୫-୨୬ରେ ସର୍ବକାଳୀନ ରେକର୍ଡ ୧.୭୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ଦେଶୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବଢୁଥିବାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।

🌍 ଆଗକୁ ରହିଛି ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ

ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବଜାରରେ ଭାରତର ଉପସ୍ଥିତି ବଢୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଗୁଣବତ୍ତା, ସମୟାନୁସାରେ ଯୋଗାଣ, ପ୍ରତିଯୋଗୀ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ପାଳନ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତକୁ ନିଜର କ୍ଷମତା ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ତଥାପି ରେକର୍ଡ ରପ୍ତାନି, ୮୦ରୁ ଅଧିକ ଦେଶରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀର ପହଞ୍ଚ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ବଢୁଥିବା ଚାହିଦା ଭାରତକୁ ଏକ ଉଦୀୟମାନ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରପ୍ତାନିକାରୀ ଭାବେ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରୁଛି।