ଚୀନ୍ ନୁହେଁ, ଭାରତକୁ ବାଛିଲେ ନେପାଳର PM ବାଲେନ୍ ଶାହ! ନଭେମ୍ବରରେ ମୋଦୀଙ୍କୁ ଭେଟିବେ

କାଠମାଣ୍ଡୁ/ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ:ନେପାଳର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଲେନ୍ ଶାହ ନଭେମ୍ବରରେ ଭାରତ ଗସ୍ତ କରିପାରନ୍ତି। ନେପାଳର ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଗସ୍ତ ତିନି ଦିନିଆ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ନଭେମ୍ବରର ତୃତୀୟ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥ ସପ୍ତାହରେ ଏହି ଗସ୍ତ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଭାରତ କିମ୍ବା ନେପାଳ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରାଯାଇନାହିଁ।

ମାର୍ଚ୍ଚରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ ଏହା ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବିଦେଶ ଗସ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଯଦିଓ ସେ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଜାତିସଂଘର ସାଧାରଣ ସଭାରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ଏହି ଭାରତ ଗସ୍ତକୁ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ କରାଯାଉଛି।

ମୋଦୀଙ୍କ ସହ ହେବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବାଲେନ୍ ଶାହ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ସହ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳ ସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ଏହା ସହିତ ସେ ଭାରତର ବରିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଟିପାରନ୍ତି। ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଚୁକ୍ତି ଓ ବୁଝାମଣାପତ୍ର (MoU) ସ୍ୱାକ୍ଷର ନେଇ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ନେପାଳରେ ଭାରତର ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବା କିଛି ପ୍ରକଳ୍ପର ଉଦ୍ଘାଟନ ଏବଂ ନୂଆ ପ୍ରକଳ୍ପର ଶିଳାନ୍ୟାସ ଏହି ଗସ୍ତର ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହୋଇପାରେ।

ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଦ କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟର ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ ତାରିଖର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଉଭୟ ଦେଶର ଅଧିକାରୀମାନେ ଉଦ୍ଘାଟନ କିମ୍ବା ଶୁଭାରମ୍ଭ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ଆଦାନପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି:

• କାଠମାଣ୍ଡୁ ନିକଟ ପାନାଉତିରେ ଭାରତ ସହାୟତାରେ ନିର୍ମିତ ନେପାଳ ପୋଲିସ୍ ଏକାଡେମୀ।

• ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସୀମା ନିକଟ ଭୈରହୱାର ସମନ୍ୱିତ ଯାଞ୍ଚ କେନ୍ଦ୍ର।

• ନେପାଳର ଦାର୍ଚୁଲା ଜିଲ୍ଲା ଓ ମହାକାଳୀ ନଦୀ ଉପରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ସେତୁ।

• ଦୋଧାରା ଚାନ୍ଦନୀ ସମନ୍ୱିତ ଯାଞ୍ଚ କେନ୍ଦ୍ର।

• ଲୋୟର ଅରୁଣ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ।

• ସିଲିଗୁଡ଼ି-ଝାପା ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ପାଇପଲାଇନ୍।

ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୭୫୦ ମେଗାୱାଟ୍ର ୱେଷ୍ଟ ସେତୀ, ୪୮୦ ମେଗାୱାଟ୍ର ଫୁକୋଟ କର୍ଣ୍ଣାଲୀ ଏବଂ ୪୫୦ ମେଗାୱାଟ୍ର ସେତୀ ରିଭର-୬ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହୋଇପାରେ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତର ସରକାରୀ କମ୍ପାନୀ NHPCର ଭୂମିକା ରହିଛି।

କୋଶୀ ନଦୀ ପ୍ରକଳ୍ପ, ଅଯୋଧ୍ୟା-ଜନକପୁର ରେଳପଥ ଏବଂ ନେପାଳର କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (AI) କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ସହଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରେ।

ସୀମା ବିବାଦ ରହିଛି ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ

ଭାରତ ଓ ନେପାଳ ମଧ୍ୟରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ସୀମା ବିବାଦ ଏବେ ବି ସମାଧାନ ହୋଇନାହିଁ। ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ଗସ୍ତ ସମୟରେ କାଲାପାନି-ଲିପୁଲେଖ ସୀମା ବିବାଦ, ନେପାଳ ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ବିମାନ ପ୍ରବେଶ ମାର୍ଗ, ବାଣିଜ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଳନ ଏବଂ ପରିବହନ ସୁବିଧା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠିପାରେ।

ନେପାଳର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଦ କାଠମାଣ୍ଡୁ ପୋଷ୍ଟକୁ କହିଥିବା ଅନୁସାରେ, ସୀମା, ବିମାନ ମାର୍ଗ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ଅସନ୍ତୁଳନ ଭଳି ଜଟିଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଭାରତ ସହ ଆଲୋଚନା ଆବଶ୍ୟକ।

ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅଟକି ରହିଥିବା ପଞ୍ଚେଶ୍ୱର ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଗ୍ରଗତି ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ ହୋଇପାରେ।

ବନ୍ୟା ପରେ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଭାରତର ସହାୟତା ଉପରେ ଆଶା

ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ରେ ଭୋଟେକୋଶୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ଆସିବା ପରେ ଭାରତ ନେପାଳକୁ ରିଲିଫ୍ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ପଠାଇଥିଲା। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ମାନବିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇଥିଲେ।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତ ୧୩୦ ଟନ୍ରୁ ଅଧିକ ରିଲିଫ୍ ସାମଗ୍ରୀ ପଠାଇବା ସହ ଉଦ୍ଧାର ଓ ଫରେନ୍ସିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ୫୪ ଜଣ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲା। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨ରେ ନେପାଳର ସଂସଦରେ ଭାଷଣ ଦେବା ସମୟରେ ବାଲେନ୍ ଶାହ ଭାରତ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ପାଇଁ ଧନ୍ୟବାଦ ଜଣାଇଥିଲେ।

ବନ୍ୟାରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ରାସ୍ତା, ସେତୁ ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରର ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ନେପାଳ ଭାରତଠାରୁ ଅନୁଦାନ ଓ ସୁଲଭ ସୁଧରେ ଋଣ ସହାୟତା ଆଶା କରୁଛି। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ନେପାଳର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ୱାଗଲେ ପୂର୍ବରୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଗସ୍ତ କରି ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।

ଭାରତ-ନେପାଳ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସିପାରେ ନୂଆ ମୋଡ଼

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବାର ପ୍ରଥମ କିଛି ମାସରେ ବାଲେନ୍ ଶାହ ବିଦେଶୀ କୂଟନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସାକ୍ଷାତ୍କୁ ନେଇ ସଂଯମୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ପରେ ସେ ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତଙ୍କ ସହ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ସାକ୍ଷାତ୍ କରିଥିଲେ। ଅଗଷ୍ଟରେ ଭାରତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ନବୀନ ଶ୍ରୀବାସ୍ତବଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କୂଟନୈତିକ ବୈଠକ ହୋଇଥିଲା।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ରେ ନେପାଳର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିଶିର ଖାନାଲ କହିଥିଲେ ଯେ, ନେପାଳ ଓ ଭାରତ ଉଭୟ ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫଳପ୍ରଦ ଭାରତ ଗସ୍ତକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।

ଜାତିସଂଘରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଭାଷଣରେ ବାଲେନ୍ ଶାହ ଭାରତ, ନେପାଳ ଓ ଚୀନ୍କୁ ନେଇ ଜଳବାୟୁ ସହଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଠନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କର ଭାରତ ଗସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଭିତ୍ତିଭୂମି, ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ଓ ଦୀର୍ଘଦିନର ସୀମା ବିବାଦ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କେତେ ଅଗ୍ରଗତି ହେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିବ।

ସୂତ୍ର:India Today, The Kathmandu Post