ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ୱେଲନେସ୍‌ ଓ ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା: ଭାରତରେ ବଢ଼ୁଛି ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଜିକାଲି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଅର୍ଥ କେବଳ ରୋଗ ହେଲେ ଚିକିତ୍ସା କରାଇବା ନୁହେଁ। ରୋଗ ହେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ଆଗୁଆ ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ନିଜ ଜୀବନଶୈଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ ନେବା ଏବଂ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତା ବଜାୟ ରଖିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ବଢ଼ୁଛି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ୱେଲନେସ୍‌ ସେବା ଓ ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛି।

ଭାରତରେ ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା ସହ ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ଆୟୁର୍ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ସୁସ୍ଥତା ପଦ୍ଧତି ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ରହିଛି। ଏହି ସେବାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। 

କ’ଣ ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ୱେଲନେସ୍‌?

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ୱେଲନେସ୍‌ ବା ପର୍ସନାଲାଇଜ୍‌ଡ ୱେଲନେସ୍‌ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବୟସ, ଜୀବନଶୈଳୀ, ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ, ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ନିଦ୍ରା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଝୁମ୍ପକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଓଜନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ; ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ନିଦ୍ରାର ଗୁଣବତ୍ତା, ଚାପ ପରିଚାଳନା କିମ୍ବା ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ନିୟମିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ।

ଏପରି ସେବାରେ ସାଧାରଣତଃ ଜୀବନଶୈଳୀ ସମ୍ପର୍କିତ ପରାମର୍ଶ, ପୋଷଣ ଯୋଜନା, ଫିଟ୍‌ନେସ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ନିଦ୍ରାର ଅଭ୍ୟାସ ସୁଧାରିବା ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍କ୍ରିନିଂ ସାମିଲ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକାପ୍ରକାର ଯୋଜନା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ। ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଯୋଗ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଆଧାରରେ ହେବା ଉଚିତ୍।

ରୋଗ ହେବା ପରେ ନୁହେଁ, ଆଗୁଆ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯତ୍ନ

ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ରୋଗର ଝୁମ୍ପକୁ କମାଇବା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ରୋଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବା। ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟ, ନିୟମିତ ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା, ତମାଖୁରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଏହାର ଅଂଶ।

ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ମଧୁମେହ ଓ କେତେକ ଜୀବନଶୈଳୀ ସମ୍ପର୍କିତ ରୋଗ ଆରମ୍ଭରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲକ୍ଷଣ ନ ଦେଖାଇପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ବୟସ, ପରିବାରର ଚିକିତ୍ସା ଇତିହାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଝୁମ୍ପ ଅନୁଯାୟୀ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଉପଯୁକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରାଇବା ଉପକାରୀ ହୋଇପାରେ।

ତେବେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଭାବେ ଅଧିକ ପରୀକ୍ଷା କରାଇବା କିମ୍ବା ମହଙ୍ଗା ୱେଲନେସ୍‌ ପ୍ୟାକେଜ୍‌ କିଣିବା ହିଁ ଭଲ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ମାପକାଠି ନୁହେଁ। କେଉଁ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ, ତାହା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସ୍ଥିତି ଓ ଡାକ୍ତରୀ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଭାରତରେ କାହିଁକି ବଢ଼ୁଛି ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌?

ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କେବଳ ଘୁରିବା କିମ୍ବା ଛୁଟି କାଟିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ସୁସ୍ଥତାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଯାତ୍ରା କରିବା। ଏଥିରେ ଯୋଗ ଶିବିର, ଧ୍ୟାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ରହିବା, ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ, ଆରାମ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ରହିପାରେ।

ଭାରତରେ ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପଦ୍ଧତି, ଯୋଗ ଓ ଆୟୁର୍ବେଦ ସହ ଆଧୁନିକ ହସ୍ପିଟାଲ୍‌ ଓ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା ମିଳୁଥିବାରୁ ଦେଶଟି ମେଡିକାଲ୍‌ ଓ ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଉଛି। ଭାରତ ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ AYUSH Visa ଓ ଗୁଣବତ୍ତା ସମ୍ପର୍କିତ ପଦକ୍ଷେପ ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।

ବିଦେଶୀ ରୋଗୀଙ୍କ ଆଗମନରେ ବୃଦ୍ଧି

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରେସ୍‌ ଇନ୍‌ଫର୍ମେସନ୍‌ ବ୍ୟୁରୋ (PIB)ର ୨୨ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଆସିଥିବା ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୨୦୨୦ରେ ୧,୮୨,୯୪୫ ଥିଲା। ୨୦୨୪ରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୬,୪୪,୩୮୭କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।

ଏହି ବୃଦ୍ଧି ଭାରତରେ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଏଥିରେ ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା, ହସ୍ପିଟାଲ୍‌ ସୁବିଧା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ୱେଲନେସ୍‌ ସେବା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରର ଭୂମିକା ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟାକୁ କେବଳ ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ର ଆଗମନ ବୋଲି ଧରିବା ଠିକ୍‌ ନୁହେଁ; ଏହା ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ବିଦେଶୀ ନାଗରିକଙ୍କ ସମୁଦାୟ ତଥ୍ୟ। 

ମେଡିକାଲ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ ଓ ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ

ମେଡିକାଲ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ରେ ସାଧାରଣତଃ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର, ବିଶେଷଜ୍ଞ ଚିକିତ୍ସା, ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ହସ୍ପିଟାଲ୍‌ ଭିତ୍ତିକ ସେବା ପାଇଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ, ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ରେ ଯୋଗ, ଧ୍ୟାନ, ଆରାମ, ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ସୁସ୍ଥତା ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ।

ଦୁଇଟି କ୍ଷେତ୍ର ପରସ୍ପରକୁ ସହାୟତା କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏକ ନୁହେଁ। ଗୁରୁତର ରୋଗ କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ୱେଲନେସ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଡାକ୍ତରୀ ଚିକିତ୍ସାର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ନେବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ।

ଆଗକୁ କ’ଣ ରହିଛି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ?

ୱେଲନେସ୍‌ ଓ ପ୍ରତିରୋଧମୂଳକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ଚାହିଦା ବଢ଼ିବା ସହ ସେବାର ଗୁଣବତ୍ତା, ଯୋଗ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଉପଲବ୍ଧତା, ଖର୍ଚ୍ଚର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ତଥ୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ଆଧାରରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବା ଏବଂ ଅତିରଞ୍ଜିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦାବିରୁ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସହ ସୁସ୍ଥତା ସେବା କେବଳ ଉଚ୍ଚ ଆୟବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନ ରହି ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ ହେବା ଉଚିତ୍‌।

ସାରକଥା: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ୱେଲନେସ୍‌, ଆଗୁଆ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ଓ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ଭାରତରେ ୱେଲନେସ୍‌ ଟୁରିଜିମ୍‌ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ବଢ଼ୁଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଫଳତା ପାଇଁ ଗୁଣବତ୍ତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଧାର, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭତା ଜରୁରୀ।