ବାରଣାସୀର ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ଶିଳ୍ପରେ ନୂଆ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ

ବାରଣାସୀ, ଅଗଷ୍ଟ ୨୦: ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି କହିଲେ ଆଖି ଆଗରେ ଭାସିଉଠେ ବୁଣାକାର ଓ ତନ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ବାରଣାସୀରେ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଶିଳ୍ପ ଏବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୂଆ ରୂପ ନେଉଛି। One District One Product (ODOP) ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଓ ମାର୍କେଟିଂ ସୁବିଧା ବଢ଼ିବା ସହ ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ଶିଳ୍ପକୁ ଘିରି ନୂଆ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।

ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ହେଉଛନ୍ତି ଧନଞ୍ଜୟ ସିଂହ। ମୂଳତଃ ଫତେହପୁରର ଧନଞ୍ଜୟ ହରିୟାଣାର ପାନିପତରେ କାମ କରୁଥିଲେ। ପରିବାରଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବା ସହ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଥିବାରୁ ବାରଣାସୀରେ କାମର ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ପରେ ସେ ଘର ପାଖକୁ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି। ଏବେ ସେ ଲୋହତାର ଭଟ୍ଟି ଗାଁର ଏକ ବୁଣାକାର ୟୁନିଟ୍‌ରେ ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ଓ ଡ୍ରେସ୍‌ ମ୍ୟାଟେରିଆଲ୍‌ ତିଆରି ପାଇଁ ମେସିନ୍ ଚଳାଇବା ଓ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ଘର ପାଖରେ କାମ ମିଳିବାରୁ ତାଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିଛି ଏବଂ ପରିବାର ପାଇଁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ବଞ୍ଚାଇପାରୁଛନ୍ତି।

୪ ଜଣରୁ ୭୦ରୁ ଅଧିକ କର୍ମଚାରୀ

ବାରଣାସୀର ଜଗତପୁରସ୍ଥିତ ODOP Common Facility Centre ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ। ଏଠାରେ ବୁଣାକାରମାନେ ରେଶମ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଶାଢ଼ି ନେଇ ଆସି ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ, ସ୍କ୍ରିନ୍ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ, ବ୍ଲକ୍ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ, ରଙ୍ଗ ଦେବା ଓ ଫିନିଶିଂ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କାମ ଏକାଠି କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଛୋଟ ବୁଣାକାରଙ୍କୁ ଦାମୀ ମେସିନ୍‌ରେ ନିଜସ୍ୱ ନିବେଶ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା କମାଇଛି।

ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ମାତ୍ର ୪ ଜଣ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏବେ ଏଠାରେ ୭୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ କାରିଗର, ମେସିନ୍ ଅପରେଟର ଓ ଡିଜାଇନର ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। କେତେକ ଯୁବକ ଏହି ଶିଳ୍ପରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଚାକିରି ମଧ୍ୟ ପାଇଛନ୍ତି।

ଶାଢ଼ି ଡିଜାଇନର ପଙ୍କଜ ସିଂହ ପଟେଲ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିବା ପରେ ଏଠାରେ ଚାକିରି ପାଇ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଡିଜାଇନର ପ୍ରିନ୍ସ ଗୁପ୍ତା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏଠାରେ କାମ କରି ସେ ଶିଳ୍ପର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଖିବାର ସୁଯୋଗ ପାଉଛନ୍ତି।

ମେସିନ୍ ବଢ଼ିଲା, ବଢ଼ିଲା ନିଯୁକ୍ତି

ODOP ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ମିଳିଥିବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ୟୁନିଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପ୍ରସାରଣରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି। ଭଟ୍ଟି ଗାଁର ବୁଣାକାର ଶୈଳେଶ ସିଂହଙ୍କୁ ମେସିନ୍‌ କିଣିବା ଓ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବାରେ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ସହାୟତା ଓ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ସବସିଡି, ସର୍ବାଧିକ ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହାୟତା ମିଳିଥିଲା।

ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିବାର ଅର୍ଥ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟ ବଢ଼ିବା ନୁହେଁ, ଏହା ସହ ନୂଆ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କାମର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି। ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଭଳି ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ୟୁନିଟ୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଛନ୍ତି।

ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ରପ୍ତାନିରେ ୫ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି

ଜିଲ୍ଲା ଶିଳ୍ପ ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ, ୨୦୧୮ରେ ODOP ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ବାରଣାସୀର ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ଶିଳ୍ପର ରପ୍ତାନି ୫ ଗୁଣ ବଢ଼ିଛି। ଏହି ଆକଳନରେ ଆନ୍ତଃରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ରହିଛି।

ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୮୨୦ଟି ଶାଢ଼ି ବ୍ୟବସାୟ ODOP Margin Money Scheme ଅଧୀନରେ ଋଣ ପାଇଛି। ସରକାର ପ୍ରାୟ ୩୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ସବସିଡି ଦେଇଥିବା ବେଳେ ମୋଟ ଋଣର ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୧୨୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଛି। ପ୍ରାୟ ୨,୫୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ଟୁଲକିଟ୍‌ ଓ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି।

ଯୁବପିଢ଼ି ପାଇଁ ନୂଆ ସୁଯୋଗ

ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ଶିଳ୍ପରେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ପରିବାରରୁ ପରିବାରକୁ ବୁଣାକାର କୌଶଳ ହସ୍ତାନ୍ତର ହୋଇଆସିଛି। କିନ୍ତୁ ନୂଆ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ଏହି ଶିଳ୍ପରେ ଏବେ ଡିଜାଇନିଂ, ମେସିନ୍ ଅପରେସନ୍, ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ଓ ଫିନିଶିଂ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି। ଅର୍ଥାତ୍‌, ବୁଣାକାର ପରିବାରରୁ ଆସିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଯୁବକ ଏହି ଶିଳ୍ପରେ ନିଜର କ୍ୟାରିୟର ଗଢ଼ିପାରିବେ।

ODOP ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ବାରଣାସୀର ତିନୋଟି ଉତ୍ପାଦ—ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି, ଗୁଲାବୀ ମୀନାକାରୀ ଓ କାଠର ଖେଳନା—ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ପାରମ୍ପରିକ କାରିଗରଙ୍କୁ ଉଦ୍ୟୋଗୀରେ ପରିଣତ କରିବା ଏବଂ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟକୁ ବଡ଼ କରିବା।

ବଜାର ସହ ଯୋଡ଼ିବାକୁ ମାର୍କେଟିଂ ସହାୟତା

ODOPର Marketing Development Assistance ଅଧୀନରେ ଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶନୀରେ ଷ୍ଟଲ୍ ଭଡ଼ାର ୭୫ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସହାୟତା ସହ ଯାତ୍ରା ଓ ମାଲ ପରିବହନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ଦିଆଯାଉଛି। ବାରଣାସୀରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୩,୦୦୦ରୁ ୪,୦୦୦ ଲୋକ ମାର୍କେଟିଂ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ସମ୍ପର୍କିତ ସହାୟତା ପାଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି।

ତେବେ ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ଶିଳ୍ପର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଫଳତା କେବଳ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ ନାହିଁ। ବଜାରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବଦଳୁଥିବା ପସନ୍ଦ ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଶିଳ୍ପ ସହ ଯୋଡ଼ି ରଖିବା ଏବେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।

ବନାରସୀ ଶାଢ଼ି ବାରଣାସୀର ପରିଚୟର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ଘିରି ଗଢ଼ିଉଠୁଥିବା ନୂଆ ନିଯୁକ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାରମ୍ପରିକ ଶିଳ୍ପକୁ ନୂଆ ପିଢ଼ି ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ଏକ ନୂଆ ରାସ୍ତା ଖୋଲିଛି। ପାନିପତରୁ ଘର ପାଖକୁ ଫେରିଥିବା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଭଳି ଅନେକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା କେବଳ ଚାକିରି ନୁହେଁ, ଘର ଓ ଜୀବିକା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂଆ ସନ୍ତୁଳନର ସୁଯୋଗ ହୋଇଛି।