Uttar Pradeshର ରାଜନୀତିରେ ରାଜ୍ୟ ବିଭାଜନର ପୁରୁଣା ଦାବି ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛି। BJPର ally **Suheldev Bharatiya Samaj Party (SBSP)**ର chief ଏବଂ Uttar Pradesh minister Om Prakash Rajbhar UPକୁ ଚାରିଟି ଅଲଗା ରାଜ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ନେଇ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। 

Rajbharଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ caste census ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ Uttar Pradeshର ବିଭାଜନକୁ ଆଗକୁ ନିଆଯାଇପାରେ। ସେ Prime Minister Narendra Modiଙ୍କ ସହ ଏନେଇ କଥା ହୋଇଥିବା ଦାବି କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ Prime Minister’s Office କିମ୍ବା Union government ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଦାବିର କୌଣସି official confirmation ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

କେଉଁ 4ଟି ରାଜ୍ୟର କଥା ହେଉଛି?

UPକୁ ଭାଗ କରିବାର ପୁରୁଣା proposal ଅନୁସାରେ ଚାରିଟି proposed state ହେଉଛି:

• Purvanchal – ପୂର୍ବ Uttar Pradesh
• Bundelkhand – ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳ
• Awadh Pradesh – Central UP
• Paschim Pradesh / Harit Pradesh – Western UP

ଏହି proposal ନୂଆ ନୁହେଁ। 2011ରେ ତତ୍କାଳୀନ Chief Minister Mayawatiଙ୍କ ସରକାର Uttar Pradesh Assemblyରେ ରାଜ୍ୟକୁ ଚାରିଭାଗ କରିବା ପାଇଁ resolution pass କରିଥିଲା। ତେବେ proposalଟି ପରେ implementation stageକୁ ଯାଇନଥିଲା। 

Purvanchal ପାଇଁ ‘Rajbhar CM’ ଦାବି

Om Prakash Rajbhar statehood demandକୁ community representation ସହ ମଧ୍ୟ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, Purvanchal ଯଦି ଅଲଗା state ହୁଏ, ତେବେ Rajbhar communityର ଜଣେ ନେତା Chief Minister ହେବା ଉଚିତ୍।ଏହି statement Uttar Pradesh election ପୂର୍ବରୁ non-Yadav OBC communitiesର representationକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା political competitionର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଛି। India Todayର analysis ଅନୁସାରେ Rajbharଙ୍କ ଏହି demand ଆଗାମୀ UP polls ପୂର୍ବରୁ regional representation ଏବଂ OBC political space ସହ ଜଡିତ। ଏହା ଏକ media analysis; ଏହାକୁ Rajbharଙ୍କ stated motive ଭାବେ ଧରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ
​​​​​​​UPକୁ ବାଣ୍ଟିବାର ପକ୍ଷରେ କ’ଣ ଯୁକ୍ତି?

Smaller-state proposalର ସମର୍ଥକମାନେ ପ୍ରଧାନତଃ administration ଏବଂ regional developmentର ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି।

Uttar Pradesh ବିଶାଳ population, geographical size ଏବଂ region-to-region development differences ଥିବା ରାଜ୍ୟ। Mayawati ସରକାର 2011ରେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲା ଯେ smaller states ହେଲେ administration ଓ balanced development ସହଜ ହୋଇପାରିବ।

ତେବେ ରାଜ୍ୟକୁ ବାଣ୍ଟିବାରେ political representation, resources, capitals, government employees, administrative infrastructure ଏବଂ financial arrangements ଭଳି ବହୁତ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ଉଠିଥାଏ।

କେବଳ UP Assemblyର resolutionରେ ନୂଆ State ହୋଇପାରିବ କି?

ନା। Indian Constitution ଅନୁସାରେ ନୂଆ state creation କିମ୍ବା existing state boundary ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ Parliamentରେ law pass ହେବା ଦରକାର।

Indian Expressର constitutional explainer ଅନୁସାରେ Presidentଙ୍କ recommendation ପରେ Bill Parliamentରେ ଆସିପାରେ। ସମ୍ପୃକ୍ତ state legislatureର opinion ନିଆଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେହି opinion Parliament ପାଇଁ binding ନୁହେଁ।

ଏହାର ଅର୍ଥ Rajbharଙ୍କ statement କିମ୍ବା ଏକ state-level political demand ମାତ୍ରରୁ Uttar Pradeshର ବିଭାଜନ ହୋଇଯିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ formal constitutional ଏବଂ parliamentary process ଦରକାର।

2011ରେ କ’ଣ ହୋଇଥିଲା?

November 2011ରେ Mayawati-led BSP government UP Assemblyରେ Purvanchal, Bundelkhand, Awadh Pradesh ଏବଂ Paschim Pradesh ଗଠନ ପାଇଁ resolution pass କରିଥିଲା। ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ better governance ଏବଂ regional developmentକୁ ମୁଖ୍ୟ argument ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। 

ତେବେ proposalଟି Centreରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିନଥିଲା ଏବଂ Uttar Pradesh ଅଖଣ୍ଡ ରହିଥିଲା।

UPର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ

Uttar Pradesh Legislative Assemblyରେ 403 seats ରହିଛି। Official UP Assembly data ମଧ୍ୟ 2002ଠାରୁ total constituencies 403 ବୋଲି ଦର୍ଶାଉଛି। 

ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ regionର caste, community ଏବଂ party support patterns ଅଲଗା ଥିବାରୁ proposed division political representationକୁ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରେ। କେଉଁ party କିମ୍ବା group କେତେ ଲାଭ କିମ୍ବା କ୍ଷତି ପାଇବ, ସେଥିରେ ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏହା future boundaries, demographics ଓ electoral arrangements ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।

UP ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ହୋଇଛି

Uttar Pradeshରୁ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ନୂଆ state ଗଠିତ ହୋଇଛି। 2000ରେ Uttarakhand, ଯାହା ପ୍ରଥମେ Uttaranchal ନାମରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, Uttar Pradeshର northern hill districtsକୁ ନେଇ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।

ବର୍ତ୍ତମାନ O.P. Rajbharଙ୍କ statement UP division debateକୁ ପୁଣି ଆଗକୁ ଆଣିଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ Uttar Pradeshକୁ ଚାରି ରାଜ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିବା ପାଇଁ Union government ଦ୍ୱାରା କୌଣସି formal proposal ଘୋଷଣା ହୋଇଥିବାର ପୁଷ୍ଟି ମିଳିନାହିଁ।