ଇସ୍ଲାମାବାଦ/ୱାଶିଂଟନ: ୪୦ ଦିନରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିବା ତୀବ୍ର ସଂଘର୍ଷ ପରେ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ଏବେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବାହାରିବା ଦିଗରେ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ନୂଆ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ଲାମାବାଦରେ ଶୀଘ୍ର ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ।

ପୂର୍ବତନ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଯୁଦ୍ଧ ଲମ୍ବା ସମୟ ଧରି ଚାଲିବା ଫଳରେ ଉଭୟ ଦେଶ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ ହେଉଥିବାରୁ ଏବେ କୂଟନୀତିକ ପଥକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବାର ସଙ୍କେତ ମିଳୁଛି।

ହର୍ମୁଜ ଜଳମାର୍ଗ ରହିଛି ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ

ଆମେରିକା ପାଇଁ ହର୍ମୁଜ ସ୍ଟ୍ରେଟ୍ (Strait of Hormuz) ମାଧ୍ୟମରେ ମୁକ୍ତ ନାଭିଗେସନ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏହି ସଂଘର୍ଷର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି। ଏହି ଜଳମାର୍ଗ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଆପୂର୍ତ୍ତିର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତା ହେଉଥିବାରୁ ଏହାର ବନ୍ଦ ହେବା କିମ୍ବା ଅସ୍ଥିରତା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ବଜାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଦ୍ୱାରା ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ନାଭାଲ୍ ବ୍ଲକେଡ୍କୁ ନେଇ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରତିହିଂସା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇନାହିଁ, ଯାହାକି ଇରାନର ଆଲୋଚନା ପ୍ରତି ଇଚ୍ଛାକୁ ସୂଚିତ କରୁଛି। ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ଚୀନ ପରି ବଡ଼ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ରଖିଛି।

ଇରାନର ପରମାଣୁ ନୀତି ଓ ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରଭାବ

ଇରାନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT)ର ସଦସ୍ୟ ରହିଛି ଏବଂ ନିଜକୁ ଏକ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଅସ୍ତ୍ରବିହୀନ ଦେଶ ଭାବେ ଦାବି କରୁଛି। ସେହିପରି, Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଇରାନ ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ସୀମିତ କରିବାକୁ ସମ୍ମତି ଦେଇଥିଲା।

ତେବେ ସମ୍ପ୍ରତି ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ଷତି ହୋଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ ସାମର୍ଥ୍ୟ ବିକାଶ କିଛି ବର୍ଷ ପଛକୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ।

ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ କୂଟନୀତିକ ସୁଯୋଗ

ଏହି ସଂକଟରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କୂଟନୀତିକ ଭୂମିକା ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଇସ୍ଲାମାବାଦରେ ଆଲୋଚନା ଆୟୋଜନ କରି ପାକିସ୍ତାନ ନିଜକୁ ଏକ “ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଦେଶ” ଭାବେ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସାଉଦି ଆରବ, କତାର ପରି ଗଲ୍ଫ ଦେଶ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ମଜବୁତ କରିବା ସହ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଇବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

ଭାରତ ସତର୍କ ଭାବେ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ଇରାନର ପରମାଣୁ ଆକାଂକ୍ଷା ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତ ପାଇଁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ, କାରଣ ମଧ୍ୟପୂର୍ବର ତୈଳ ଆପୂର୍ତ୍ତି ଓ ବ୍ୟାପାର ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପଡ଼ିପାରେ।

ଶାନ୍ତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ଥିରତା ରହିବା ସମ୍ଭାବନା

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତ ଅନୁଯାୟୀ, ଯୁଦ୍ଧ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶାନ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନାଜୁକ ହେବ। ଇରାନର ନେତୃତ୍ୱ ନିଜ ଆଦର୍ଶ ଓ ନୀତିରେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ସମ୍ଭାବନା କମ୍ ରହିଥିବାରୁ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ସହ ଅପରୋକ୍ଷ ମୁକାବିଲା ଜାରି ରହିପାରେ।

ଏହା ସହ, ଆମେରିକା ଇରାନକୁ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ପାଇଁ ୨୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା ସମୟର ଏକ ଚୁକ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିପାରେ, ଯାହାକୁ ଇରାନ ମନ୍ଜୁର କରିବାକୁ ଅସୁବିଧା ବୋଧ କରିପାରେ।