ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ନିର୍ଗତ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୌର କଣିକାର ବାଦଲ ପୃଥିବୀ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଥିବାରୁ ମହାକାଶ ପାଣିପାଗକୁ ନେଇ ସତର୍କତା ଜାରି ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପ୍ରଶାସନ (NOAA)ର ମହାକାଶ ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ କେନ୍ଦ୍ର ଏକ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର G2 ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼ ସମ୍ଭାବନା ନେଇ ସତର୍କ କରିଛି। ଏହି ଝଡ଼ ପୃଥିବୀର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ସୌର ପଦାର୍ଥର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।

କ’ଣ ଏହି ସୌର ଝଡ଼?

ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିକିରଣ, ଚାର୍ଜଯୁକ୍ତ କଣିକା ଏବଂ ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥ ମହାକାଶକୁ ନିର୍ଗତ ହେଲେ ଏହାକୁ ସୌର କ୍ରିୟାକଳାପର ଅଂଶ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଏହାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣା ହେଉଛି କୋରୋନାଲ୍ ମାସ୍ ଇଜେକ୍ସନ୍ ବା CME। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ବାହ୍ୟ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ପ୍ଲାଜ୍ମା ଓ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ମହାକାଶକୁ ନିର୍ଗତ ହୁଏ।

ଏହି ପଦାର୍ଥ ପୃଥିବୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ପୃଥିବୀର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କଲେ ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହାର ତୀବ୍ରତା ସୌର ପଦାର୍ଥର ବେଗ, ଦିଗ ଏବଂ ଚୁମ୍ବକୀୟ ଗୁଣଧର୍ମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଦୁଇଟି CME ଯୋଗୁଁ ବଢ଼ିଲା ସମ୍ଭାବନା

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଅକ୍ଟୋବର ୭ ଓ ୮ ତାରିଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି କୋରୋନାଲ୍ ମାସ୍ ଇଜେକ୍ସନ୍ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ CME ପ୍ରଥମଟି ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବାରୁ ପୃଥିବୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଉଭୟ ଏକାଠି ହୋଇଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଏହି ଦୁଇଟି ସୌର ପଦାର୍ଥର ପାରସ୍ପରିକ ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ରିୟାକଳାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ NOAAର ମହାକାଶ ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ କେନ୍ଦ୍ର G2 ସ୍ତରର ଝଡ଼ ସମ୍ଭାବନା ନେଇ ସତର୍କତା ଜାରି କରିଛି।

କେତେ ବିପଜ୍ଜନକ G2 ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼?

ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼କୁ G1ରୁ G5 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ତରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ G1 ହେଉଛି ସାମାନ୍ୟ ଏବଂ G5 ହେଉଛି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ସ୍ତର। G2କୁ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ।

ଏପରି ଝଡ଼ର ପ୍ରଭାବରେ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗ୍ରିଡ୍ର ଭୋଲ୍ଟେଜ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଉପଗ୍ରହର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା, ରେଡିଓ ଯୋଗାଯୋଗ ଏବଂ ନାଭିଗେସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାମୟିକ ବିଭ୍ରାଟ ଦେଖାଦେଇପାରେ। ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ G2 ଝଡ଼ରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

ପୃଥିବୀ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ?

ସୌର ଝଡ଼ର ପ୍ରଭାବ ଏହାର ତୀବ୍ରତା ଓ ପୃଥିବୀର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ଏହାର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି:

• ଉପଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା:ଉପଗ୍ରହର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଏବଂ ଅବସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।

• ରେଡିଓ ଯୋଗାଯୋଗ:କେତେକ ଉଚ୍ଚ-ଆବୃତ୍ତି ରେଡିଓ ସିଗନାଲ୍ରେ ବିଭ୍ରାଟ ହୋଇପାରେ।

• ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗ୍ରିଡ୍:ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରେରିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ କେତେକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଚାପ ପଡ଼ିପାରେ।

• ଅରୋରା:ଉପଯୁକ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟରେ ଆକାଶରେ ରଙ୍ଗିନ ଆଲୋକର ଦୃଶ୍ୟ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ।

ତେବେ ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ଭାରତ ଓ ଓଡ଼ିଶା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ କି?

ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼ର ପ୍ରଭାବ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମାନ ହୋଇନଥାଏ। ଉଚ୍ଚ ଅକ୍ଷାଂଶ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ। ଭାରତ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ଉପରେ ଏହି ଘଟଣାର କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଉପଲବ୍ଧ ରିପୋର୍ଟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହାଯାଇନାହିଁ।

ତେଣୁ ଏହାକୁ ନେଇ ଅଯଥା ଆତଙ୍କିତ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ NOAAର ଅଧିକାରିକ ମହାକାଶ ପାଣିପାଗ ସୂଚନା ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଉଚିତ।

ସୌର ଝଡ଼ର ପ୍ରକୃତ ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ନଜର

ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୌର ପଦାର୍ଥର ବେଗ, ଚୁମ୍ବକୀୟ ଦିଗ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଏହାର ଆଚରଣ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦୁଇଟି CME ଏକାଠି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଫଳରେ କେତେ ତୀବ୍ର ଭୂଚୁମ୍ବକୀୟ ଝଡ଼ ସୃଷ୍ଟି ହେବ, ତାହା ସୌର ପଦାର୍ଥର ପ୍ରକୃତ ଗୁଣଧର୍ମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।

ସୂର୍ଯ୍ୟର ଏହି କ୍ରିୟାକଳାପ ମହାକାଶ ପାଣିପାଗର ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରାକୃତିକ ଘଟଣା। NOAAର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଦ୍ୟତନରୁ ଏହି ଝଡ଼ର ପ୍ରକୃତ ତୀବ୍ରତା ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା ମିଳିପାରିବ।