ବାଂଲାଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ହଲଚଲ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଭାରତରେ ରହୁଥିବା ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେଖ୍ ହସିନା ଆସନ୍ତା ଡିସେମ୍ବରରେ ନିଜ ଦେଶକୁ ଫେରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଛି। BBC ବାଂଲାର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ହସିନାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଭାରତ ଢାକା ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇଟି ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଚାହୁଁଛି।

ପ୍ରଥମ ସର୍ତ୍ତ: ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ନେବ ଫେରାଇବାର ଦାୟିତ୍ୱ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଶେଖ୍ ହସିନା ୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪ରେ ବାଂଲାଦେଶ ଛାଡ଼ି ଭାରତ ଆସିଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସେ ବାଂଲାଦେଶ ସେନାର ଏକ ସାମରିକ ବିମାନରେ ଭାରତ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।

ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇ ନେବାର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ନିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥିବା BBC ବାଂଲା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏଥିପାଇଁ ଢାକା ପକ୍ଷରୁ ଏକ ସାମରିକ ବିମାନ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ପଠାଯାଇପାରେ କିମ୍ବା ସୀମାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ବାଂଲାଦେଶ ସେନା ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହସିନାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତ୍ରା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ଚିନ୍ତା ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ତ୍ତ: ନୂଆ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ବିଚାରର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି

ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ତ୍ତ ହେଉଛି ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଥିବା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ରାୟ ବିରୋଧରେ ଅପିଲ୍ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ଏବଂ ୨୦୨୪ ଜୁଲାଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟର ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗରେ ପୁନର୍ବାର ବିଚାର ହେବା।

BBC ବାଂଲାକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଭାରତ ଚାହୁଁଛି ହସିନାଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବା ଓ ଆଇନଗତ ଅପିଲ୍ କରିବାର ଉଚିତ ସୁଯୋଗ ମିଳୁ। ଏହା ସହ ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିରପେକ୍ଷ ହେବା ସହ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମୁଦାୟ ଓ ବିଶ୍ୱ ଗଣମାଧ୍ୟମର ନଜରରେ ରହୁ ବୋଲି ଭାରତ ଚାହୁଁଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।

ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ରାୟ ପରେ ବଢ଼ିଛି ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଚର୍ଚ୍ଚା

୨୦୨୪ ମସିହାର ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ହିଂସାତ୍ମକ ଘଟଣା ପରେ ଶେଖ୍ ହସିନା ଦେଶ ଛାଡ଼ି ଭାରତରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ପରେ ବାଂଲାଦେଶର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅପରାଧ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ତାଙ୍କୁ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ମାନବତା ବିରୋଧୀ ଅପରାଧ ମାମଲାରେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଶୁଣାଇଥିଲା। ହସିନା ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି।

ଏହି ରାୟ ପରେ ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ଭାରତକୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ହସିନା ଡିସେମ୍ବରରେ ଦେଶକୁ ଫେରି ଅଦାଲତରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ରଖିଥିବା କଥା କହିଛନ୍ତି।

ନୂଆ ପାସପୋର୍ଟ ଓ ପରିଚୟପତ୍ର ପାଇଁ ଆବେଦନ

ନଭେମ୍ବର ୯ରେ ଶେଖ୍ ହସିନା ବାଂଲାଦେଶ ଦୂତାବାସ ନିକଟରେ ନୂଆ ପାସପୋର୍ଟ ଓ ଜାତୀୟ ପରିଚୟପତ୍ର (NID) ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିଥିବା ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା। ୨୦୨୪ରେ ଦେଶ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ବାଂଲାଦେଶ ସରକାରଙ୍କ ସହ ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଜଣାଶୁଣା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଯୋଗାଯୋଗ ବୋଲି ରଏଟର୍ସ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି।

ତେବେ ଢାକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଆବେଦନକୁ ନେଇ ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ ମିଳିନାହିଁ। ବାଂଲାଦେଶ ସରକାର ହସିନାଙ୍କୁ ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ କରୁ ବୋଲି ଦାବି କରିଆସୁଛନ୍ତି।

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କ’ଣ?

ଏହି ଦୁଇ ସର୍ତ୍ତ ସମ୍ପର୍କରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ପ୍ରଶ୍ନରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୟସ୍ୱାଲ୍ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ ଏକ ଆଇନଗତ ଓ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଏହା ଉପରେ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବ।

ସେହିପରି ବାଂଲାଦେଶର ତାରିକ୍ ରହମାନ ସରକାର ମଧ୍ୟ BBC ବାଂଲାର ଏହି ରିପୋର୍ଟକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ କରିନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ ଭାରତର ଦୁଇଟି ସର୍ତ୍ତକୁ ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦାବି ଭାବେ ହିଁ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ଡିସେମ୍ବରରେ ଫେରିବା ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା

BBC ବାଂଲା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଦ୍ଧୃତ ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ, ଡିସେମ୍ବରରେ ହସିନାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସହଜ ହୋଇନପାରେ। ବାଂଲାଦେଶର ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜନୈତିକ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରିସ୍ଥିତି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜଟିଳ କରିପାରେ।

ଏବେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଓ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିଛି। ଶେଖ୍ ହସିନାଙ୍କ ଡିସେମ୍ବର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଯୋଜନା ବାସ୍ତବ ରୂପ ନେବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।