ଭାରତୀୟ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ନିୟାମକSecurities and Exchange Board of India (SEBI)ଡେରିଭେଟିଭ୍ସର Settlement Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରଣାଳୀରେ ନିକଟରେ ଆଣିଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଆଂଶିକ ଭାବେ ପଛକୁ ନେଇପାରେ। Expiry Dayରେ ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ ଦରରେ ହଠାତ୍ ବଡ଼ ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଦେଖାଦେବା ପରେ SEBI ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମୀକ୍ଷା କରୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

Reutersର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଷୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଛନ୍ତି ଯେ SEBI ଅତିକମରେ୧ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ Settlement Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ Closing Auction Session (CAS) ବ୍ୟବହାର ବନ୍ଦ କରିପାରେ।

ଏହା ବଦଳରେ ଟ୍ରେଡିଂର ଶେଷ **୩୦ ମିନିଟ୍ର Volume-Weighted Average Price (VWAP)**କୁ ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ Settlement Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣର ଆଧାର କରାଯାଇପାରେ।

SEBI କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା?

ଗତ ମାସରେ SEBI ସେହି ଷ୍ଟକ୍ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁClosing Auction Sessionଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ସହ Futures ଏବଂ Options Contract ଜଡ଼ିତ ରହିଛି।

ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଟ୍ରେଡିଂ ସେସନ୍ର ଶେଷରେ ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟର Auction ମାଧ୍ୟମରେ ଷ୍ଟକ୍ର Closing Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ।

ତେବେ ଏହି Closing Priceକୁ ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ Settlement ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବାରୁ Expiry Dayରେ Futures ଓ Options ଦରରେ ଅଧିକ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେବା ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି।

କାହିଁକି SEBI ନିୟମର ସମୀକ୍ଷା କରୁଛି?

Closing Auctionର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଟ୍ରେଡିଂ ସେସନ୍ର ଶେଷରେ ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ Auction ମାଧ୍ୟମରେ ଷ୍ଟକ୍ର ଦିନର ଶେଷ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା।

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେହି ମୂଲ୍ୟକୁ Futures ଓ Options Contractର Settlement ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଶେଷ କିଛି ମିନିଟ୍ର ମୂଲ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଡେରିଭେଟିଭ୍ସ Position ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।

ନିକଟରେ SEBI ପକ୍ଷରୁ ନିଆଯାଇଥିବା Consultation Processକୁ ପ୍ରାୟ୨୦,୦୦୦ଟି ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ମତାମତମିଳିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏହା ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ Market Participantsଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେଶ୍ ଆଗ୍ରହ ଥିବାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

କେବେ ଆସିପାରେ ନୂଆ ନିୟମ?

Reuters ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, SEBIଅକ୍ଟୋବର ଶେଷ ସୁଦ୍ଧାଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲାଗୁ କରିପାରେ।

ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ Closing Auction ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ ନୁହେଁ। କମ୍ ଲିକ୍ୱିଡିଟି ଥିବା Cash Market Stockଗୁଡ଼ିକର End-of-Day Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ Closing Auction ଜାରି ରହିପାରେ।

ପରିବର୍ତ୍ତନଟି ବିଶେଷ ଭାବେDerivatives Settlement Priceନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

Derivatives Settlement କିପରି ବଦଳିପାରେ?

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ Futures ଓ Optionsର Settlement Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ଶେଷର ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ Auctionର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ନକରି, ଟ୍ରେଡିଂର ଶେଷ୩୦ ମିନିଟ୍ର VWAPବ୍ୟବହାର କରାଯିବ।

VWAP ଅର୍ଥାତ୍Volume-Weighted Average Price। ଏଥିରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଦର ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ପରିମାଣରେ କାରବାର ହୋଇଛି ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଏ।

ଏହା ଦ୍ୱାରା Settlement Price ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ Trading Window ବ୍ୟବହାର ହେବ ଏବଂ ଶେଷ ସମୟର ଏକ ସ୍ୱଳ୍ପ Auction ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମିପାରେ।

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭାରତର Derivatives Settlement Processକୁ ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପର କିଛି ବଜାରରେ ବ୍ୟବହୃତ Pricing Mechanism ସହିତ ଅଧିକ ନିକଟତର କରିପାରେ।

ତେବେSEBI ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଘୋଷଣା ହୋଇନାହିଁ।