ପାକିସ୍ତାନରେ ୨୨% ଜଳସଙ୍କଟ ଆଶଙ୍କା! ଗହମ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ ପ୍ରଭାବ

ଇସଲାମାବାଦ:

ପାକିସ୍ତାନରେ ଆଗାମୀ ରବି ଋତୁରେ ଜଳସେଚନ ଜଳର ଅଭାବ ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଦେଶର ଦୁଇ ପ୍ରମୁଖ କୃଷିପ୍ରଧାନ ପ୍ରଦେଶ ପଞ୍ଜାବ ଓ ସିନ୍ଧରେ ପ୍ରାୟ ୨୨ ପ୍ରତିଶତ ଜଳସେଚନ ଜଳ ଅଭାବ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ପାକିସ୍ତାନର ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସଂସ୍ଥା ଇଣ୍ଡସ୍ ରିଭର ସିଷ୍ଟମ୍ ଅଥରିଟି (IRSA) ଆକଳନ କରିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗହମ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୀତକାଳୀନ ଫସଲର ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରଭାବିତ ହେବା ସହ ଦେଶର ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।

ପାକିସ୍ତାନ ସରକାର ବାରମ୍ବାର ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି (Indus Waters Treaty) ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ଯୋଗୁଁ ପାକିସ୍ତାନର ଜଳ ଅଧିକାର ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି। କିନ୍ତୁ ପାକିସ୍ତାନର ନିଜସ୍ୱ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସଂସ୍ଥାର ଆକଳନରେ ଜଳସଙ୍କଟ ପଛରେ ଅନ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ନଦୀରେ ଜଳ ପ୍ରବାହ ହ୍ରାସ, ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣରେ ବିଳମ୍ବ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଭାବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

କାହିଁକି ଦେଖାଦେଇଛି ୨୨% ଜଳ ଅଭାବ?

ପାକିସ୍ତାନରେ ରବି ଋତୁ ଅକ୍ଟୋବର ୧ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଗହମ, ବାର୍ଲି, ସୋରିଷ, ଚଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫସଲ ଚାଷ କରାଯାଏ। ଏହି ଫସଲଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳସେଚନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

ପାକିସ୍ତାନୀ ଖବରକାଗଜ ଡନ୍ ଏବଂ ଆସୋସିଏଟେଡ୍ ପ୍ରେସ୍ ଅଫ୍ ପାକିସ୍ତାନର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ଏପ୍ରିଲ୍‌ରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ଖରିଫ ଋତୁରେ ପ୍ରକୃତ ନଦୀ ଜଳ ପ୍ରବାହ ଆକଳନଠାରୁ ୮ ପ୍ରତିଶତ କମ୍ ଥିଲା। ଗତବର୍ଷର ସମାନ ସମୟ ତୁଳନାରେ ଏହା ୨୨ ପ୍ରତିଶତ କମ୍ ରହିଥିଲା।

ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ ସୁଦ୍ଧା ପାକିସ୍ତାନର ଜଳଭଣ୍ଡାରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାୟ ୯.୩୪୩ ନିୟୁତ ଏକର-ଫୁଟ୍ (MAF) ଜଳ ଗଚ୍ଛିତ ଥିଲା। ଏହାର ପରିମାଣ ୧୨.୦୧୪ MAF ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍ ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ହୋଇପାରିନାହିଁ।

ତରବେଲା ଡ୍ୟାମ୍ ଓ ପ୍ରକଳ୍ପ ବିଳମ୍ବ ନେଇ ଚିନ୍ତା

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ତରବେଲା ଡ୍ୟାମ୍‌ରେ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ଜଳ ଭର୍ତ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଯୋଗୁଁ ୩ MAFରୁ ଅଧିକ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇପାରିନଥିଲା। ଏହା ସହ ଟନେଲ୍-୪ ଲୋ-ଲେଭଲ୍ ଆଉଟଲେଟ୍ ଏବଂ ଟନେଲ୍-୫ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର କାମ ମଧ୍ୟ ବିଳମ୍ବିତ ହୋଇଛି।

ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ୨୦୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ସୁଦ୍ଧା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା କଥା ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବିଳମ୍ବ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ମଙ୍ଗଲା ଡ୍ୟାମ୍‌ରୁ ଅଧିକ ଜଳ ଛଡ଼ାଯାଇଥିବାରୁ ଆଗାମୀ ରବି ଋତୁ ପୂର୍ବରୁ ଜଳଭଣ୍ଡାରକୁ ପୁନଃ ପୂରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟକର ହୋଇଛି।

ଅକ୍ଟୋବର ୭ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବୈଠକ ପରେ IRSA ପଞ୍ଜାବ ଓ ସିନ୍ଧ ପାଇଁ ୨୨ ପ୍ରତିଶତ ଜଳ ଅଭାବର ଆକଳନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା। ତେବେ ବେଲୁଚିସ୍ତାନ ଓ ଖାଇବର ପଖତୁନଖ୍ୱାନକୁ ଏହି ଜଳ ଯୋଗାଣ କଟକଣାରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି।

ଗହମ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ ପ୍ରଭାବ

ପାକିସ୍ତାନର କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ଅବବାହିକାର ଜଳସେଚନ ଉପରେ ବହୁଳ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଦେଶର ୮୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ କୃଷି ଏହି ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।

ଗତବର୍ଷ ପାକିସ୍ତାନର ଗହମ ଉତ୍ପାଦନ ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ କମ୍ ରହିଥିଲା। ୨୯.୭ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିବାବେଳେ ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରାୟ ୨୭.୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଥିଲା ବୋଲି ଡନ୍ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି। ଦେଶର ଆନୁମାନିକ ଗହମ ଆବଶ୍ୟକତା ୩୧.୯ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଥିବାରୁ ୨ ନିୟୁତ ଟନ୍‌ରୁ ଅଧିକ ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା।

ଏହି ଅଭାବ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ୧ ନିୟୁତ ଟନ୍ ଗହମ ଆମଦାନୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଚଳିତବର୍ଷ ଜଳସେଚନ ଜଳର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଗହମ ଚାଷ ଆହୁରି ଚାପରେ ପଡ଼ିପାରେ।

ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ହିଁ କି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ?

୧୯୬୦ରେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ସିନ୍ଧୁ ଜଳ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା। ୨୦୨୫ ଏପ୍ରିଲ୍‌ରେ ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଥିଲା। ଏହା ପରଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନର ଅନେକ ରାଜନେତା ଭାରତ ଉପରେ ଜଳ ଅଧିକାର କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରିବାର ଅଭିଯୋଗ ଆଣୁଛନ୍ତି।

ତେବେ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଥଗିତ ରହିବାର ଅର୍ଥ ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନକୁ ନଦୀ ଜଳର ପ୍ରବାହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି ନୁହେଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତର କିଛି ଦାୟିତ୍ୱ ସ୍ଥଗିତ ରହିଛି; ଏଥିରେ ନିୟମିତ ଜଳବୈଜ୍ଞାନିକ ତଥ୍ୟ ବାଣ୍ଟିବା ଓ ଆଗୁଆ ସୂଚନା ଦେବା ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ପାକିସ୍ତାନର ନିଜସ୍ୱ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସଂସ୍ଥାର ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଏବେର ଜଳସଙ୍କଟରେ କମ୍ ନଦୀ ଜଳ ପ୍ରବାହ, ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବିଳମ୍ବର ଭୂମିକା ରହିଛି। ତେଣୁ ଏହି ସଙ୍କଟର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଜଳ ପରିଚାଳନାରେ ସୁଧାର, ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ସମୟୋଚିତ ସମାପ୍ତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

ସୂଚନା: ଏହି ଖବରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଜଳ ଅଭାବ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନର IRSA ଆକଳନ ଏବଂ ଡନ୍ ଓ ଆସୋସିଏଟେଡ୍ ପ୍ରେସ୍ ଅଫ୍ ପାକିସ୍ତାନର ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ ଆଧାରିତ।