ଓଡ଼ିଶାରେ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର (Maternal Mortality Ratio) କମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନେଇ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହୋଇନାହିଁ। କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଅଧୀନରେ ପ୍ରକାଶିତ ସାମ୍ପଲ୍ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ (SRS) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟରେ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର ପୂର୍ବ ଅବଧି ତୁଳନାରେ କମିଛି।

୨୦୨୧-୨୩ ଅବଧିରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରତି ଏକ ଲକ୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ଶିଶୁ ଜନ୍ମରେ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର ୧୫୩ ଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୨-୨୪ ଅବଧିରେ ଏହା ୧୨୪କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ତେବେ ଜାତୀୟ ହାର ସହ ତୁଳନା କଲେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ଥିତି ଏବେ ବି ଚିନ୍ତାଜନକ ରହିଛି। ୨୦୨୨-୨୪ ଅବଧିରେ ଜାତୀୟ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର ୮୭ ଥିବା ବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହା ୧୨୪ ରହିଛି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ରାଜ୍ୟରେ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର ୧୮୦ ଥିଲା। ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ସୁବିଧା, ପ୍ରସବ ପୂର୍ବ ଯାଞ୍ଚ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଚେତନତା ଏବଂ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଏହି ହ୍ରାସରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି।

ଗର୍ଭଧାରଣ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ଝୁମ୍ପ ମଧ୍ୟ କମିଛି। ୨୦୨୧-୨୩ ଅବଧିରେ ଏହି ହାର ୦.୩୧ ପ୍ରତିଶତ ଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୨-୨୪ରେ ଏହା ୦.୨୪ ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାରର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାର ଅଭାବ, ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରସୂତି ସେବା ସମୟରେ ନ ମିଳିବା, ଅପପୁଷ୍ଟି, ରକ୍ତହୀନତା ଏବଂ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାରମ୍ପରିକ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ।

ଦୁର୍ଗମ ଓ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନେ ଜରୁରୀ ସମୟରେ ଡାକ୍ତରଖାନା ପହଞ୍ଚିବାରେ ବିଳମ୍ବ କରୁଥିବାରୁ ଜଟିଳତା ବଢ଼ୁଛି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ମାତୃ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଯଦିଓ ମାତୃ ମୃତ୍ୟୁହାର କମିବା ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ସଙ୍କେତ, ତଥାପି ଜାତୀୟ ହାର ତୁଳନାରେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ଥିତି ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଆହୁରି ଅଧିକ ପଦକ୍ଷେପର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।