ଏଣିକି ଗାଁ ଦୁଆରେ ପହଞ୍ଚିବ କୋର୍ଟ ସେବା! ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ

କଟକ: ନ୍ୟାୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଆଉ ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ କୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ନ୍ୟାୟିକ ସେବାକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ, ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବହେଳିତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କୋର୍ଟ ସମ୍ପର୍କିତ ଡିଜିଟାଲ୍‌ ସେବା ଓ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ପାଇବା ସହଜ ହୋଇପାରିବ।

ଅକ୍ଟୋବର ୧୩, ୨୦୨୬ରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ପରିସରରେ ଏହି ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ର ଶୁଭାରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍‌ ହରିଶ ଟଣ୍ଡନ୍‌ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଭ୍ୟାନ୍‌କୁ ପତାକା ଦେଖାଇ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଉଦ୍ୟମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଡିଜିଟାଲ୍‌ ସୁବିଧାକୁ କୋର୍ଟ ପରିସର ବାହାରକୁ ନେଇ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା। 

ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ କ’ଣ?

ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ହେଉଛି ଏକ ଚଳନ୍ତି ଡିଜିଟାଲ୍‌ ନ୍ୟାୟିକ ସେବା କେନ୍ଦ୍ର। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ କୋର୍ଟ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନେକ ସୂଚନା ଓ ସେବା ପାଇପାରିବେ। ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଜିଲ୍ଲା କୋର୍ଟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ନ୍ୟାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଯିବା କଷ୍ଟକର, ସେମାନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଡିଜିଟାଲ୍‌ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର e-Committee, ଜାତୀୟ ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ (NALSA) ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ନ୍ୟାୟ ବିଭାଗ ମିଳିତ ଭାବେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଉଛନ୍ତି। ଏହା e-Courts ପ୍ରକଳ୍ପର ଏକ ଅଂଶ, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ୍‌ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ସୁଗମ ଓ ସମାବେଶୀ କରିବା। 

ଅସୁସ୍ଥ ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ମିଳିବ ବିଶେଷ ସୁବିଧା

ଏହି ମୋବାଇଲ୍‌ ଭ୍ୟାନ୍‌ର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଅସୁସ୍ଥ, ଶାରୀରିକ ଭାବେ ଅକ୍ଷମ ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ସହଜରେ ସାକ୍ଷ୍ୟ ଦେବାର ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା।

ଅନେକ ସମୟରେ ଗୁରୁତର ରୋଗୀ କିମ୍ବା ଚଳପ୍ରଚଳ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ କୋର୍ଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭିଡିଓ କନ୍‌ଫରେନ୍ସିଂ ସୁବିଧା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ଘର ପାଖରୁ କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ସାକ୍ଷ୍ୟ ରେକର୍ଡ କରିବାରେ ଏହି ଭ୍ୟାନ୍‌ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବ।

ଏହାଦ୍ୱାରା ସାକ୍ଷୀଙ୍କ ଯାତାୟାତ ଜନିତ ଅସୁବିଧା କମିବା ସହ କୋର୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ସହଜ ହୋଇପାରିବ। ତେବେ ଏପରି ସାକ୍ଷ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମାମଲାର ନିୟମ ଓ କୋର୍ଟର ଅନୁମତି ଅନୁସାରେ ହେବ। 

କେଉଁ କେଉଁ ସେବା ମିଳିପାରିବ?

ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନେକ ଡିଜିଟାଲ୍‌ ନ୍ୟାୟିକ ସେବା ସହ ଯୋଡ଼ିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକ ସାମିଲ ହୋଇପାରିବ:

୧. ମାମଲାର ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା: ଲୋକମାନେ ନିଜ ମାମଲାର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ତାରିଖ ଓ ଉପଲବ୍ଧ ଆଦେଶ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ପାଇପାରିବେ।

୨. ଇ-ଫାଇଲିଂରେ ସହାୟତା: ଆବଶ୍ୟକ ମାମଲା ସମ୍ପର୍କିତ ଆବେଦନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦଲିଲ ଡିଜିଟାଲ୍‌ ଭାବେ ଦାଖଲ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସହଯୋଗ ମିଳିପାରିବ।

୩. ଡିଜିଟାଲ୍‌ ଦେୟ: ଅନଲାଇନ୍‌ ଦେୟ ସୁବିଧା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗ୍ୟ ନ୍ୟାୟିକ ଶୁଳ୍କ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେୟ ଦେବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ।

୪. ଭିଡିଓ କନ୍‌ଫରେନ୍ସିଂ: ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦୂରରୁ ଶୁଣାଣି, ସାକ୍ଷ୍ୟ ରେକର୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁମୋଦିତ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ସୁବିଧା ମିଳିପାରିବ।

୫. ଆଇନଗତ ସହାୟତା: ଯେଉଁମାନେ ଆଇନଗତ ପରାମର୍ଶ କିମ୍ବା ମାଗଣା ଆଇନ ସହାୟତା ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଇନ ସେବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସହ ଯୋଡ଼ିବାରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବ।

୬. ବିବାଦ ସମାଧାନ: ଯୋଗ୍ୟ ମାମଲାରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା, ପ୍ରାକ୍‌-ମାମଲା ସମାଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ବିବାଦ ସମାଧାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଓ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ।

ଏହି ସେବାଗୁଡ଼ିକର ଉପଲବ୍ଧତା ଭ୍ୟାନ୍‌ର ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ କୋର୍ଟର ନିୟମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ। 

ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଓ ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ମିଳିବ ଲାଭ

ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକଙ୍କୁ କୋର୍ଟ, ଆଇନଜୀବୀ ଓ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପାଖକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଯାତାୟାତ ଖର୍ଚ୍ଚ, ଶାରୀରିକ ଅସୁବିଧା ଓ ଡିଜିଟାଲ୍‌ ଜ୍ଞାନର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଲୋକ ନ୍ୟାୟିକ ସେବା ପାଇବାରେ ଅସୁବିଧା ଭୋଗନ୍ତି।

ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ଏହି ଅସୁବିଧା କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରିବ। ବିଶେଷକରି ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳ, ଦୁର୍ଗମ ଗ୍ରାମ ଓ ସେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉପଯୋଗୀ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପାରେ।

ଏହା କେବଳ ମାମଲା ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଦେବାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜର ଆଇନଗତ ଅଧିକାର, ମାଗଣା ଆଇନ ସହାୟତା ଓ ଉପଲବ୍ଧ ବିବାଦ ସମାଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଭୂମିକା ରହିବ।

ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଯୋଜନାର ଅଂଶ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ

ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ କେବଳ ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ନୁହେଁ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର e-Committee ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୬ରେ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଏହି ଯୋଜନାର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ୨୬ଟି ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ହାଇକୋର୍ଟ ଓ ଜିଲ୍ଲା କୋର୍ଟ ଅଧୀନରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମୋଟ ୭୩ଟି ଭ୍ୟାନ୍‌ ନିୟୋଜିତ କରିବା ଯୋଜନା ରହିଛି।

ଏହି ଭ୍ୟାନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ e-Courts ସେବା, ଆଇନଗତ ସହାୟତା ଓ ବିବାଦ ସମାଧାନ ସୁବିଧା ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଭ୍ୟାନ୍‌ ଏହି ବୃହତ୍ତର ଜାତୀୟ ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ଅଂଶ।

ଲୋକଙ୍କୁ କ’ଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ?

ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଆସିଲେ ଲୋକମାନେ ଉପଲବ୍ଧ ସେବା ବିଷୟରେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଠାରୁ ତଥ୍ୟ ନେଇପାରିବେ। ମାମଲାର ସ୍ଥିତି ଜାଣିବାକୁ ହେଲେ ମାମଲା ନମ୍ବର କିମ୍ବା CNR ନମ୍ବର ଭଳି ଆବଶ୍ୟକ ତଥ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ରଖିବା ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରେ। ଆଇନଗତ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଜିଲ୍ଲା ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣ (DLSA) କିମ୍ବା ତାଲୁକ ଆଇନ ସେବା କମିଟି (TLSC) ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ।

ତେବେ ଭ୍ୟାନ୍‌ କେଉଁ ଜିଲ୍ଲା କିମ୍ବା ଗ୍ରାମକୁ କେବେ ଯିବ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୁଟ୍‌ ଓ ସମୟସୂଚୀ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ଆଇନ ସେବା ପ୍ରାଧିକରଣର ଅଧିକାରିକ ସୂଚନା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।

ଡିଜିଟାଲ୍‌ ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମିଳିବ ନୂଆ ଗତି

ଭାରତର ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଇ-ଫାଇଲିଂ, ଭର୍ଚୁଆଲ୍‌ କୋର୍ଟ, ଅନଲାଇନ୍‌ ଦେୟ ଓ ଭିଡିଓ କନ୍‌ଫରେନ୍ସିଂ ଭଳି ସେବା ଧୀରେଧୀରେ ବିସ୍ତାର ପାଉଛି। ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍‌ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ।

ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସଫଳ ହେବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଭ୍ୟାନ୍‌ ପରିଚାଳନା, ଭଲ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ ସଂଯୋଗ, ଲୋକଙ୍କୁ ସେବା ବିଷୟରେ ସଚେତନ କରିବା ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସହାୟକ କର୍ମଚାରୀ ଉପଲବ୍ଧ ରହିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ସାରକଥା: ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ମୋବାଇଲ୍‌ e-Sewa ଭ୍ୟାନ୍‌ ନ୍ୟାୟିକ ସେବାକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଏକ ପଦକ୍ଷେପ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକ, ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ସାକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ୍‌ କୋର୍ଟ ସେବା, ଆଇନଗତ ସହାୟତା ଓ ଅନୁମୋଦିତ ଭିଡିଓ କନ୍‌ଫରେନ୍ସିଂ ସୁବିଧା ପାଇବାରେ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ।