ନବରାତ୍ରି ଆସିଲେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନାକୁ ନେଇ ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ଭକ୍ତ ଉପବାସ କରିବା ସହ ପିଆଜ, ରସୁଣ ଓ ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହନ୍ତି। ତେବେ ଭାରତର କିଛି ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ମାଛ କିମ୍ବା ମାଂସ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକ ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସ, ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଓ ଶାକ୍ତ ଉପାସନା ସହ ଜଡ଼ିତ।

୧. ପୁରୀର ମା’ ବିମଳା ମନ୍ଦିର

ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଅବସ୍ଥିତ ମା’ ବିମଳାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିପୀଠ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମୟରେ ଏଠାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୀତିନୀତି ପାଳନ କରାଯାଏ। ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୂଜାବିଧିରେ ମା’ଙ୍କୁ ଆମିଷ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ରୀତି ରହିଛି। ଏହା ମା’ ବିମଳାଙ୍କ ଉପାସନାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେଇଥାଏ।

୨. ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ତରକୁଲହା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର

ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଗୋରଖପୁର ନିକଟରେ ଥିବା ତରକୁଲହା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ବଳି ପରମ୍ପରା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୀଠ। ଏଠାରେ ବିଶେଷକରି ଚୈତ୍ର ନବରାତ୍ରି ଓ ରାମନବମୀ ସମୟରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମେ। ମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରାରେ ବଳି ଓ ମାଂସ ପ୍ରସାଦ ସହ ଜଡ଼ିତ ରୀତିନୀତିର ଉଲ୍ଲେଖ ମିଳେ।

୩. ଆସାମର ମା’ କାମାଖ୍ୟା ମନ୍ଦିର

ଆସାମର ଗୁଆହାଟୀସ୍ଥିତ ନୀଳାଚଳ ପାହାଡ଼ରେ ଅବସ୍ଥିତ ମା’ କାମାଖ୍ୟାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତିପୀଠ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାସନା ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଶାକ୍ତ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ଏହି ପୀଠ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭୋଗ ସହ ଜଡ଼ିତ ପୂଜାବିଧି ରହିଛି। ତେବେ ସମସ୍ତ ପୂଜା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଦିନର ଭୋଗ ଏକାପରି ନୁହେଁ।

ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ: ଗାଁର ଶକ୍ତି, ଦେଶର ଗର୍ବ: ଆଜି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳା ଦିବସ

୪. ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ତାରାପୀଠ ମନ୍ଦିର

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ବୀରଭୂମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ତାରାପୀଠ ମା’ ତାରାଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉପାସନାସ୍ଥଳ। ତାନ୍ତ୍ରିକ ସାଧନା ଓ ଶାକ୍ତ ପରମ୍ପରା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ପୀଠରେ ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭୋଗ ଅର୍ପଣର ପରମ୍ପରା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଏଠାକାର ରୀତିନୀତି ମା’ ତାରାଙ୍କ ଉପାସନାର ଏକ ବିଶେଷ ଅଂଶ।

୫. କୋଲକାତାର କାଳୀଘାଟ ମନ୍ଦିର

କୋଲକାତାର କାଳୀଘାଟ ମନ୍ଦିର ମା’ କାଳୀଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୀଠ। ଏଠାରେ ବଙ୍ଗୀୟ ଶାକ୍ତ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ କେତେକ ପୂଜାବିଧିରେ ଆମିଷ ଭୋଗ ଓ ଛେଳି ବଳି ସହ ଜଡ଼ିତ ରୀତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରା ଓ ଭୋଗର ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରୀତିନୀତି ଅନୁସାରେ ପାଳନ କରାଯାଏ।

୬. କେରଳର ପାରାସିନିକାଡାଭୁ ମୁଥାପ୍ପନ ମନ୍ଦିର

କେରଳର ପାରାସିନିକାଡାଭୁ ମୁଥାପ୍ପନ ମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରା ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦିରଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ଏଠାରେ ଭଗବାନ ମୁଥାପ୍ପନଙ୍କୁ ମାଛ ଓ ତାଳରସରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାନୀୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ପରମ୍ପରା କେରଳର ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଧର୍ମ ଓ ଥେୟ୍ୟମ୍ ଉପାସନା ସହ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ। ଏହା ମା’ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ନବରାତ୍ରି ପରମ୍ପରାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଉଦାହରଣ।

ଭାରତୀୟ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାରେ ବିବିଧତା

ଭାରତରେ ପୂଜାପଦ୍ଧତି, ଭୋଗ ଓ ଉପାସନାର ରୀତିନୀତି ଅଞ୍ଚଳଭେଦରେ ଭିନ୍ନ। କେଉଁଠି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଗକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ, ତ ଆଉ କେଉଁଠି ପ୍ରାଚୀନ ଶାକ୍ତ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଆମିଷ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଭିନ୍ନତା ଭାରତର ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।

ଟିପ୍ପଣୀ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ଦିରର ଭୋଗ ପରମ୍ପରା ଦିନ, ପର୍ବ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପୂଜାବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ଦିରର ପ୍ରଚଳିତ ନିୟମ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେହି ମନ୍ଦିରର ଅଧିକାରିକ ସୂଚନା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।

ଆହୁରି ପଢନ୍ତୁ: ଶୁକ୍ରବାର ପୃଥିବୀଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବ ଚନ୍ଦ୍ର! ଜୁଆର-ଭଟ୍ଟାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୃଥିବୀ ଉପରେ କ’ଣ ପଡ଼ିବ ପ୍ରଭାବ?