ଓଡ଼ିଶାରେ ଶାରଦୀୟ ଦୁର୍ଗାପୂଜାକୁ ନେଇ ଗାଁଠୁ ସହର ସବୁଠି ଉତ୍ସବର ମାହୋଲ। ଏହି ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା ଜଳେଶ୍ୱର ବ୍ଲକର ଲକ୍ଷ୍ମଣନାଥ ଗଡ଼ରେ ୫୧୯ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ଦୁର୍ଗାପୂଜା ପରମ୍ପରା ଏବେ ବି ଜୀବନ୍ତ ରହିଛି। ଏଠାରେ ବଙ୍ଗୀୟ ପରମ୍ପରା ସହ ତାନ୍ତ୍ରିକ ବିଧିବିଧାନ ଅନୁସାରେ ମାଆ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆରାଧନା କରାଯାଉଛି।

ଇତିହାସ ଅନୁସାରେ, ୧୫୦୮ ମସିହାରେ ଜଳେଶ୍ୱରର ତତ୍କାଳୀନ କାନୁନଗୋ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଘୋଷଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣନାଥ ଗଡ଼ରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ୫ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଏହି ପରମ୍ପରା ଜାରି ରହିଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ମାଆଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ। ମହାଳୟା ପରେ ଚଳିତ ବର୍ଷର ପୂଜା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କାରିଗରମାନେ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶେଷ ସ୍ପର୍ଶ ଦେଉଛନ୍ତି।

ଲକ୍ଷ୍ମଣନାଥ ଗଡ଼ର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ କେବଳ ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଗଡ଼ ପରିସରରେ ମାଆ ଶୀତଳା ଦେବୀଙ୍କ ଦୈନିକ ପୂଜା ହୋଇଥାଏ। ଗଡ଼ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ୧୨ଟି ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ‘୧୨ ଦେଉଳି’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୁର୍ଗାପୂଜା ସମୟରେ ଗଡ଼ ସମ୍ମୁଖ ପଡ଼ିଆରେ ମେଳା ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜିତ ହୁଏ। ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଥାଏ।

ଜଳେଶ୍ୱର ସମେତ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି। ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ହେଉଥିବା ଏହି ପୂଜା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଇଚାରାର ଭାବନାକୁ ମଜବୁତ କରୁଥିବା ପୂଜା କମିଟି ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି। ପୂଜା ସମୟରେ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ।

ମାଆ ଭଟ୍ଟାରିକାଙ୍କ ପୀଠରେ ଷୋଡ଼ଶ ପୂଜା

ଅନ୍ୟପଟେ, କଟକ ଜିଲ୍ଲା ବଡ଼ମ୍ବା ବ୍ଲକ ଅଧୀନ ଶଶାଙ୍ଗ ଗାଁର ମାଆ ଭଟ୍ଟାରିକାଙ୍କ ପୀଠରେ ମଧ୍ୟ ମୂଳାଷ୍ଟମୀରୁ ୧୬ ଦିନିଆ ପୂଜା ଚାଲିଛି। ପର୍ବ ଅବସରରେ ମାଆଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଉଛି।

ଗାଁର ମାଳିସାହିରେ ସଂରକ୍ଷିତ ମାଆଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ବିଶେଷ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଅଣାଯାଏ। ମହାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ମାଆଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ। ସୁନାବେଶ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଭକ୍ତ ଆସୁଥିବା ମନ୍ଦିର ସେବାୟତମାନେ କହିଛନ୍ତି।