ବାରିପଦା: ଓଡ଼ିଶାର ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ନେଇ ପୁଣି ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଶିମିଳିପାଳ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଛାର ଏକ ନୂଆ ପ୍ରଜାତି ଆବିଷ୍କାର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନୂଆ ପ୍ରଜାତିର ନାମ ‘Liocheles similipalensis’ ରଖାଯାଇଛି। ଏହାର କଳା ଶରୀରରେ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଚମକ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ବିଛାଙ୍କଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କରିଛି।

ଏହି ଆବିଷ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ Liocheles ବଂଶର ଏକ ପ୍ରଜାତିର ଉପସ୍ଥିତି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଏହା ରାଜ୍ୟର ଜୈବ ବିବିଧତା ଅଧ୍ୟୟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା।

କଳା ଶରୀରରେ ନୀଳ ଚମକ, ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର

ନୂଆ ପ୍ରଜାତିର ଏହି ବିଛାର ଲମ୍ବ ୪୪ରୁ ୫୩ ମିଲିମିଟର ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍‌ ଏହା ପ୍ରାୟ ୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲମ୍ବା। ଏହାର ଶରୀର ଗାଢ଼ କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆଲୋକ ପଡ଼ିଲେ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଚମକ ଦେଖାଯାଏ।

ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏହି ବିଛାକୁ ଶିମିଳିପାଳର ପ୍ରାୟ ୧,୦୦୦ ମିଟର ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଜଙ୍ଗଲର ଚଟାଣିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଇଥିଲେ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପଥର ଫାଙ୍କ ଓ ପଥର ତଳେ ରହିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରେ।

କିପରି ଚିହ୍ନଟ ହେଲା ନୂଆ ପ୍ରଜାତି?

ଶିମିଳିପାଳ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବନ କର୍ମଚାରୀମାନେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ବିଛାର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ। ପରେ ଏହାକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଠାକରେ ୱାଇଲ୍ଡଲାଇଫ୍‌ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍‌ (TWF)ର ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ପାଖକୁ ବିସ୍ତୃତ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିଲା।

ଗବେଷକ ସୌରଭ କିନିଙ୍ଗେ, ତେଜସ୍‌ ଠାକରେ, ଅକ୍ଷୟ ଖାଣ୍ଡେକର ଏବଂ ଶିମିଳିପାଳ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭର ଫିଲ୍ଡ ଡାଇରେକ୍ଟର ପ୍ରକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଗିନେନି ଏହି ଗବେଷଣାରେ ସାମିଲ ଥିଲେ।

ବିଛାର ଗୋଡ଼ର ଏକ ଅଂଶ ତଳେ ଥିବା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କେଶ ପରି ଗଠନକୁ ‘ସେଟି’ (Setae) କୁହାଯାଏ। ଏହା ସହ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ଗଠନ, ଉଠିଥିବା ରେଖା ଓ ଆଖିର ଅନୁପାତ ଯାଞ୍ଚ କରି ଗବେଷକମାନେ ଏହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଜଣାଶୁଣା ପ୍ରଜାତିଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ।

ଶିମିଳିପାଳ ନାମରେ ହେଲା ନୂଆ ପ୍ରଜାତିର ନାମକରଣ

ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ବିଛା ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଶିମିଳିପାଳର ନାମ ଅନୁସାରେ ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ‘Liocheles similipalensis’ ରଖାଯାଇଛି।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ Liocheles ବଂଶର ୬ଟି ପ୍ରଜାତି ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା। ଏହି ନୂଆ ଆବିଷ୍କାର ପରେ ସଂଖ୍ୟା ୭କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହା ଭାରତରେ ଏହି ବଂଶର ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପ୍ରଜାତି ବୋଲି ଗବେଷଣା ପତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।

ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ଶିମିଳିପାଳରେ ମିଳିଛି

ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘Liocheles similipalensis’ର ଉପସ୍ଥିତି କେବଳ ଶିମିଳିପାଳ ଟାଇଗର ରିଜର୍ଭରେ ହିଁ ପୁଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହା ଭାରତର ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଏବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।

ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ସହ ଜୈବିକ ସମ୍ପର୍କ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆଗକୁ ଅଧିକ କ୍ଷେତ୍ରୀୟ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଓ DNA ଗବେଷଣାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ବୋଲି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ଜୈବ ବିବିଧତା ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଆବିଷ୍କାର?

ଶିମିଳିପାଳ ବାଘ, ହାତୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କିନ୍ତୁ ଏହି ନୂଆ ଆବିଷ୍କାର ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଛୋଟ ଓ ଅଜଣା ଜୀବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ବାକି ରହିଛି।

ବିଛା ଭଳି ଜୀବମାନେ ଜଙ୍ଗଲର ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଭୂମିକା ନିଭାନ୍ତି। ସେମାନେ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଛୋଟ ଜୀବଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ସହାୟତା କରନ୍ତି। ତେଣୁ ବଡ଼ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ସହ ଏଭଳି ଛୋଟ ଜୀବଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।