ମେଘାଳୟରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମରୁଡ଼ି ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିପାରେ। Theoretical and Applied Climatology ଜର୍ଣ୍ଣାଲରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଏଭଳି ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।

ଗବେଷକ ଆଶେଷ ରୁଦ୍ର ପଲ୍ ଓ ପଙ୍କଜ କୁମାର ରାୟ ୧୯୮୧ରୁ ୨୧୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେଘାଳୟ ଓ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳବାୟୁ ଏବଂ ନଦୀ ପ୍ରବାହ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି। ଅଧ୍ୟୟନରେ ଦେଖାଯାଇଛି ଯେ ବର୍ଷା ଅଧିକ ଦିନରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କମ୍ ଦିନରେ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ହେବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି ବଢ଼ୁଛି।

ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ, ଭିଜା ଦିନରେ ହାରାହାରି ବର୍ଷାର ତୀବ୍ରତା ସୂଚକରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସର୍ବାଧିକ ୦.୦୮ ମିମି/ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ଦିନ ସଂଖ୍ୟା ହାରାହାରି ପ୍ରତିବର୍ଷ ୦.୪୦ ଦିନ କମିଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

ଅର୍ଥାତ୍‌, ମୋଟ ବର୍ଷା ପରିମାଣ ଅଧିକ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବଣ୍ଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଦଳୁଛି। ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ମେଘାଳୟର ପାହାଡ଼ିଆ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଓ ଅଳ୍ପ ଗଭୀର ମାଟି ଯୋଗୁଁ ତୀବ୍ର ବର୍ଷା ସମୟରେ ପାଣି ମାଟିରେ ଶୋଷିତ ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ତଳକୁ ବହିଯାଏ। ଏହା ଭୂତଳ ଜଳ ପୁନଃଭରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।

ଏହା ସହିତ ବଢ଼ୁଥିବା ତାପମାତ୍ରା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ଗୁରୁତର କରିପାରେ। ଅଧ୍ୟୟନରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସର୍ବାଧିକ ୦.୦୮ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ବୃଦ୍ଧିର ଆକଳନ ମିଳିଛି। ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିଲେ ମାଟି ଓ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭବନ ହାର ବଢ଼ିପାରେ, ଫଳରେ ବର୍ଷା ନଥିବା ସମୟରେ ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା ଶୀଘ୍ର କମିପାରେ।

ଗବେଷକମାନେ ତିନି ମାସର ସମୟସୀମାରେ Standardised Precipitation Evapotranspiration Index (SPEI) ବ୍ୟବହାର କରି ମରୁଡ଼ିର ସମ୍ଭାବନା ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ଜଳବାୟୁ ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରୁ ଦୂର ଭବିଷ୍ୟତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମରୁଡ଼ି ଘଟଣାର ଆବୃତ୍ତି ଓ ତୀବ୍ରତା ବଢ଼ିବାର ଆକଳନ ହୋଇଛି। ବିଶେଷକରି ଅଧିକ ନିର୍ଗମନ ଥିବା SSP585 ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ଏହି ବୃଦ୍ଧି ଅଧିକ ଦେଖାଯାଇଛି।

ନଦୀ ପ୍ରବାହ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ। ଗବେଷଣାରେ ସାରି-ଗୋୱାଇନ୍ ଓ ସୁରମା-ମେଘନା ନଦୀ ଅବବାହିକାକୁ ନେଇ ଜଳବିଜ୍ଞାନୀୟ ମଡେଲ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଛି। SSP585 ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ଦୂର ଭବିଷ୍ୟତରେ ସାରି-ଗୋୱାଇନ୍ ଅବବାହିକାର ହାରାହାରି ବାର୍ଷିକ ନଦୀ ପ୍ରବାହରେ ସର୍ବାଧିକ ୯.୮% ଏବଂ ସୁରମା-ମେଘନା ଅବବାହିକାରେ ୧୧.୬% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ମଡେଲ୍ ଆକଳନ କରିଛି।

ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ନଦୀ ପ୍ରବାହ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ସମୟରେ ଅଧିକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ରହିପାରେ। ଜୁନ୍-ଜୁଲାଇରେ ପ୍ରବାହ ବଢ଼ିବା ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସଗୁଡ଼ିକରେ ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ହାଇଡ୍ରୋଲଜିକାଲ୍ ମରୁଡ଼ିର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିପାରେ।