ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର ସ୍କୁଲକୁ ନେଇ ବଢ଼ିଲା ବିବାଦ

ଲେହ: ଲଦାଖରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରୁଥିବା ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନକୁ ନେଇ ନୂଆ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ଲେହର ଫିୟାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର ସ୍କୁଲରେ କ୍ଲାସ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଜାରି ନରଖିବାକୁ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିଛି। ଆବଶ୍ୟକ ସରକାରୀ ଅନୁମତି, ମଞ୍ଜୁରି ଓ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ନ ମିଳିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସ୍କୁଲରେ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଶାସନ ଅଭିଯୋଗ କରିଛି। ଏହା ସହିତ ସ୍କୁଲ ସହ ଜଡ଼ିତ ସଂସ୍ଥାର ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ମାମଲା ହାଇକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବାରୁ ସେହି ମାମଲାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରୁଥିବା କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନ ନେବାକୁ ପ୍ରଶାସନ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି।

ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଆଙ୍ଗମୋଙ୍କୁ ନୋଟିସ୍

ଲେହର ତହସିଲଦାର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ନଭେମ୍ବର ୧, ୨୦୨୬ରେ ଏହି ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ହିମାଳୟନ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଅଲ୍ଟରନେଟିଭ୍ସ, ଲଦାଖ (HIAL)ର ସହ-ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ସିଇଓ ଡାକ୍ତର ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଜେ. ଆଙ୍ଗମୋଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ସେ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟ।

ପ୍ରଶାସନ ଅନୁସାରେ, ଆଙ୍ଗମୋ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୨ ତାରିଖରେ ଲେହର ଡେପୁଟି କମିଶନରଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖି ଫିୟାଙ୍ଗସ୍ଥିତ ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର ସ୍କୁଲର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପରିଚାଳନା କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୋ ଅବଜେକ୍ସନ୍ ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ (NOC) କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ମାଗିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁମତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍କୁଲରେ ପାଠପଢ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଶାସନ ଦାବି କରିଛି।

ତେଣୁ ହାଇକୋର୍ଟ ମାମଲାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନ ଦେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିମ୍ବା ଅଦାଲତଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନ ଆସିବା ଯାଏ ସ୍କୁଲର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଆଗକୁ ନ ବଢ଼ାଇବାକୁ ନୋଟିସ୍‌ରେ କୁହାଯାଇଛି। ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲାର ସ୍ଥିତିକୁ ଯଥାବତ୍ ରଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରହିଛି।

HIALର ଜମି ଆବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ପୁରୁଣା ବିବାଦ

ଏହି ଘଟଣାର ମୂଳରେ HIALକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଜମିର ଆବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଆଇନଗତ ବିବାଦ ରହିଛି। ୨୦୧୮ ମସିହା ମେ ମାସରେ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଓ ବିକଳ୍ପ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଧାର କରି ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ HIALକୁ ଫିୟାଙ୍ଗ ଥାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ୧,୦୭୬ କନାଲ ଓ ୧ ମର୍ଲା ଜମି ଆବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆବଣ୍ଟନ ୪୦ ବର୍ଷିଆ ଲିଜ୍‌ ଆଧାରରେ କିଛି ସର୍ତ୍ତ ସହ କରାଯାଇଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ୨୦୨୫ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ ତାରିଖରେ ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ଜମି ଆବଣ୍ଟନକୁ ରଦ୍ଦ କରିଥିଲା। ପ୍ରଶାସନର ଅଭିଯୋଗ ଥିଲା ଯେ ସଂସ୍ଥା ଲିଜ୍‌ ସମ୍ପର୍କିତ ଆବଶ୍ୟକ ଔପଚାରିକତା ପୂରଣ କରିନଥିଲା ଏବଂ ଯେଉଁ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଜମି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ ହୋଇନଥିଲା।

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି HIAL ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଏକ ରିଟ୍‌ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିଥିଲା। ମାମଲାଟି ଏବେ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି। ୨୦୨୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ହାଇକୋର୍ଟ ବିବାଦୀୟ ଜମି ସମ୍ପର୍କରେ ତୃତୀୟ ପକ୍ଷର ଅଧିକାର ସୃଷ୍ଟି ନ କରିବାକୁ ପ୍ରଶାସନକୁ ଅନ୍ତରୀଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନ୍ତରୀଣ ଆଦେଶ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ରଦ୍ଦ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବାତିଲ କରିନଥିଲା।

ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ରଦ୍ଦ କରିବା ପଛରେ ପ୍ରଶାସନର ଯୁକ୍ତି

୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ ହାଇକୋର୍ଟରେ ୧୩୬ ପୃଷ୍ଠାର ଏକ ସତ୍ୟପାଠ ଦାଖଲ କରି ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ରଦ୍ଦ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା। ପ୍ରଶାସନର କହିବା ଅନୁସାରେ, ଲିଜ୍‌ ଡିଡ୍‌ ସମ୍ପାଦନ ହୋଇନଥିବା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଜମିର ପ୍ରିମିୟମ୍‌ ଜମା ହୋଇନଥିବାରୁ ୨୦୧୯ ମେ ମାସରେ ହିଁ ଜମି ଆବଣ୍ଟନର ଅବଧି ସ୍ୱତଃ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଏହା ସହିତ ଲଦାଖର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ ୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବରରେ ଦେଇଥିବା ଏକ ପ୍ରମାଣପତ୍ରର ଉଲ୍ଲେଖ କରି ପ୍ରଶାସନ କହିଥିଲା ଯେ HIAL ଏକ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନୁହେଁ ଏବଂ ଏହାର ପାଠ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଆଇନଗତ ଅନୁବନ୍ଧନ ମିଳିନାହିଁ। ଏହି ଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ମାମଲା ଅଧିକ ଜଟିଳ ହୋଇଛି।

ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଓ HIAL ପକ୍ଷରୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଛି?

ପ୍ରଶାସନର ଅଭିଯୋଗକୁ HIAL ପକ୍ଷ ଗ୍ରହଣ କରିନାହିଁ। ଗୀତାଞ୍ଜଳି ଆଙ୍ଗମୋଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ହେବାର ମାତ୍ର ୧୫ ଦିନ ପରେ, ୨୦ ମେ ୨୦୧୮ରେ ଲିଜ୍‌ ଡିଡ୍‌ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଆବେଦନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ମଧ୍ୟ ସଂସ୍ଥା ପକ୍ଷରୁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶାସନ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ମଧ୍ୟ ଲିଜ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଳମ୍ବ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନକୁ ଦାୟୀ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଦାବି ଅନୁସାରେ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଗେଇ ନେବା ପାଇଁ ସେ ପାଞ୍ଚଟି ଲିଖିତ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ, ୧୫ ଥର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୩୦ ଥର ଫୋନ୍‌ ଯୋଗେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲେ।

୨୦୨୧ ଫେବ୍ରୁଆରୀର ଏକ ସରକାରୀ ଚିଠିକୁ ମଧ୍ୟ ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍ ଉଦ୍ଧୃତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ହେବା ପରେ ପ୍ରଶାସନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ କୋଭିଡ୍‌ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁଁ ଲିଜ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିବା କଥା ସେହି ଚିଠିରେ ସ୍ୱୀକାର କରାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ୱାଙ୍ଗଚୁକ୍‌ଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି ଯେ ଲଦାଖରେ ତାଙ୍କ ସକ୍ରିୟତା ଓ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଏହି ଜମି ବିବାଦକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ପ୍ରଶାସନ କହିଛି ଯେ ଜମି ଆବଣ୍ଟନର ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ ହୋଇନଥିବାରୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।

ଏବେ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ନଜର

ନଭେମ୍ବର ୧ରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ନୋଟିସ୍ ପରେ ଡେଜର୍ଟ ଫ୍ଲାୱାର ସ୍କୁଲର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ପ୍ରଶାସନ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ନ ମିଳିବା ଓ ଅଦାଲତରେ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା କଥା ଉଠାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ HIAL ଜମି ଆବଣ୍ଟନ ରଦ୍ଦ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିଛି ଏବଂ ଲିଜ୍‌ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିବା ଦାବି କରିଛି।

ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମାମଲାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍କୁଲର ଭବିଷ୍ୟତ କିପରି ରହିବ, ତାହା ଉପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ରହିଛି। ଏହି ମାମଲାରେ ପ୍ରଶାସନ ଓ HIAL—ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଯୁକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଅଦାଲତଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।