ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମୁକାବିଲାରେ ଭାରତର ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ନେଇ ଆସିଛି ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ଖବର। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସୂଚକାଙ୍କ (Climate Change Performance Index - CCPI) ୨୦୨୭ରେ ଭାରତ ୫ଟି ସ୍ଥାନ ତଳକୁ ଖସି ୨୮ତମ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ପୂର୍ବ ସଂସ୍କରଣରେ ଭାରତ ୨୩ତମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା ।

ଜର୍ମାନୀର ପରିବେଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା Germanwatch ଏବଂ NewClimate Institute ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ରିପୋର୍ଟ COP31 ଜଳବାୟୁ ସମ୍ମିଳନୀ ଅବସରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏଥିରେ ୬୪ଟି ଦେଶ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ଜଳବାୟୁ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯାଇଛି ।

କାହିଁକି ତଳକୁ ଖସିଲା ଭାରତର ରାଙ୍କିଙ୍ଗ୍?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ରାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ହ୍ରାସ ପଛରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଗ୍ରୀନ୍‌ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନ କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଦର୍ଶନ ରହିଛି। ଦେଶରେ ସୌର ଓ ପବନ ଶକ୍ତିର କ୍ଷମତା ବଢ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବାସ୍ତବ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ାଇବାରେ ଅନେକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ରହିଛି ।

ବିଶେଷକରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗ୍ରିଡ୍‌ର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ, ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ କୋଇଲା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଭାରତର ଜଳବାୟୁ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ସହ ତାଳ ଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗ୍ରିଡ୍ ଓ ଷ୍ଟୋରେଜ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିକାଶ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଚାରୋଟି ମାନଦଣ୍ଡରେ ହୁଏ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ

CCPIରେ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ଚାରୋଟି ପ୍ରମୁଖ ମାନଦଣ୍ଡରେ ମାପ କରାଯାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଗ୍ରୀନ୍‌ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନ, ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ନୀତି। ଏଥିରେ ଗ୍ରୀନ୍‌ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନକୁ ୪୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତିନୋଟି ମାନଦଣ୍ଡକୁ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଲେଖାଏଁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ।

ଭାରତ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୌର ଓ ପବନ ଶକ୍ତିର ବିକାଶ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ରୁଫଟପ୍ ସୋଲାର ଯୋଜନାରେ ଅଗ୍ରଗତି କରିଛି। ୨୦୨୫ ଜୁନ୍‌ରେ ଦେଶର ମୋଟ ସ୍ଥାପିତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କ୍ଷମତାର ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଣ-ଜୀବାଶ୍ମ ଉତ୍ସରୁ ଆସିଥିଲା। ଏହା ଭାରତର ପୂର୍ବ ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ହାସଲ ହୋଇଥିଲା ।

ରିପୋର୍ଟ ସହ ଏକମତ ନୁହେଁ ଭାରତ ସରକାର

ଅନ୍ୟପଟେ, କେନ୍ଦ୍ର ପରିବେଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ଏହି ରିପୋର୍ଟର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ସହ ଏକମତ ନଥିବା କହିଛନ୍ତି। ଭାରତ ଜଳବାୟୁ ପଦକ୍ଷେପ ଓ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛି ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଅଣ-ଜୀବାଶ୍ମ ଶକ୍ତି କ୍ଷମତା ସମ୍ପର୍କିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିଛି ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ।

ଏହି ରାଙ୍କିଙ୍ଗ୍‌ରେ ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି ସ୍ଥାନ ଖାଲି ରହିଛି। କୌଣସି ଦେଶ ଜଳବାୟୁ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିପାରିନଥିବାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ଡେନମାର୍କ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ରହି ସବୁଠୁ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀ ଦେଶ ହୋଇଛି ।